Wstęp

Pytania behawioralne są jednym z rodzajów pytań używanych przez rekrutera podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Tak jak wskazuje ich nazwa, bazują one na zachowaniu kandydata. Można w skrócie powiedzieć, że są to pytania o to jak się zachowaliśmy w określonej sytuacji w przeszłości. Pytania behawioralne z reguły rozpoczynają się od następującego zwrotu:

Proszę, opowiedz mi o sytuacji kiedy ...

lub
Proszę opisać sytuację w której ...


Pytania behawioralne opierają się na założeniu, że nasze zachowanie z przeszłości może dawać dokładne wskazówki o naszej osobie oraz o tym jak się zachowamy w przyszłości.

Drugą funkcją tych pytań, jest weryfikacja kwalifikacji i umiejętności. Jeśli na przykład informujemy potencjalnego pracodawcę, że posiadamy umiejętność rozwiązywania konfliktów, musimy być przygotowani na opisanie sytuacji, w której musieliśmy rozwiązać konflikt.

Już po tym krótkim wstępie możemy się domyślać, że odpowiedź na pytanie behawioralne bez wcześniejszego przygotowania może być trudna. Dlatego też najlepiej będzie jeśli wcześniej zapoznamy się z najpopularniejszymi pytaniami behawioralnymi oraz przygotujemy sobie szkice odpowiedzi, tak żeby podczas wywiadu mieć gotową i spójną historię.

Należy koniecznie podkreślić, że pytania behawioralne są bardzo trudne i często zaskakujące dla kandydatów. Praktycznie rzecz biorąc jeśli wcześniej nigdy nie mięliśmy z nimi do czynienia są małe szanse by udało się nam wybrnąć z sytuacji bez przygotowania i ćwiczeń. Otwarte więc pozostaje pytanie o tym jak się przygotować.

Przede wszystkim strategia

Inaczej niż zwykłe pytania, pytania behawioralne, z reguły wymagają od nas przedstawienia wiarygodnych przykładów o tym jak się zachowaliśmy. Rekrutera nie interesuje tutaj nasza opinia, czy też to co sobie myślimy. By takie przykłady podać musimy przynajmniej w przybliżeniu domyślić się jakie pytania padną w wywiadzie. W tym celu na pewno przyda nam się wcześniejsze doświadczenie, a jeśli go nie posiadamy, dokładne zbadanie wymagań i oczekiwań pracodawcy na podstawie ogłoszenia oraz z całą pewnością zapoznanie się z najpopularniejszymi pytaniami behawioralnymi. Jeśli już poznamy pytania przystępujemy do organizacji naszej odpowiedzi.

Przygotowanie odpowiedzi na pytania behawioralne

Dobrą metodą podczas przygotowywania odpowiedzi lub organizacji treści wypowiedzi jest wykorzystanie trójstopniowego schematu, na który składają się:

1. Opis sytuacji
2. Podjęte działania
3. Ostateczny wynik

Taki sposób prezentacji treści jest najbardziej logiczny. Najpierw opisujemy sytuację, w której się znaleźliśmy a dopiero potem działania które podjęliśmy poświęcając obu elementom mniej więcej tyle samo uwagi. Opis sytuacji powinien być dokładny, ponieważ przejście od razu do opisu podjętych działań może spowodować, że rekruter będzie widział opisywaną sytuację inaczej niż byśmy chcieli. Musimy też uważać by nie poświęcać za dużo czasu wyłącznie opisowi podjętych działań, bo może nam nie wystarczyć czasu by opowiedzieć o wyniku całej historii. Ostateczny rezultat, który obrazuje nasze osiągnięcia jest ukoronowaniem całej opowieści. Nie wolno nam o tym zapomnieć, ponieważ poprzez wskazanie wyników nadajemy wartość naszym działaniom.

Wyćwiczenie odpowiedzi

Co najmniej tak samo ważny jak treść naszej opowieści jest sposób w jaki przekażemy ją rekruterowi. Dobrze opowiedziana historia jest kluczem do sukcesu. Przykładem mogą być tutaj dwie osoby opowiadające ten sam dowcip. Bardzo często bywa tak, że z opowiadania jednej osoby śmiejemy się w głos, podczas gdy druga opowieść na ten sam temat zupełnie nas nie wzrusza. Podobnie może się zdarzyć z naszą historią, dlatego też całość należy przećwiczyć pamiętając jednocześnie by nie utknąć gdzieś przy podawaniu szczegółów bądź też nie zepsuć puenty. Ważne jest też byśmy demonstrowali energię, entuzjazm, pewność siebie oraz by cała opowieść była zwarta i dynamiczna.

Końcowe uwagi

Po opowiedzeniu naszej historii warto jest poprosić naszego rozmówcę o informację zwrotną. Warto byśmy dowiedzieli się czy opowiedziana historia spełniła oczekiwania.
Jeśli natomiast zdarzy nam się sytuacja, z której nie będziemy umieli wybrnąć nie obawiajmy się powiedzieć "Nie wiem", "Nic nie przychodzi mi do głowy". Zdarzają się przecież sytuacje, w których nie mamy doświadczeń i nie jesteśmy wtedy w stanie się nimi podzielić.

Zakończenie

Pytania behawioralne są bardzo skuteczną bronią w weryfikacji naszych umiejętności oraz określaniu cech osobowościowych kandydatów. Praktycznie wszystkie pytania tego rodzaju można zakwalifikować do grupy pytań trudnych. Dobrą praktyką wydaje się więc przygotowywanie się do nich tak jak do pytań o słabości, motywację czy też przyczyny zmiany pracy. Bez takiego przygotowania tak jak już wcześniej zostało to wspomniane trudno nam będzie z takich pytań wybrnąć.

17.07.2006 - Zespół Praca.pl