CHARAKTERYSTYKA ZAWODU

Praca kierowcy polega na bezpiecznym transporcie ludzi lub towarów. Bezwzględnym wymaganiem jest doskonała znajomość przepisów prawa o ruchu drogowym oraz budowy i stanu technicznego kierowanego pojazdu, który stanowi podstawowe narzędzie pracy. To właśnie typ pojazdu przesądza o charakterze pracy kierowcy, bo inaczej wygląda praca kierowcy ciężarówki, inaczej autobusu, a jeszcze inaczej taksówkarza. Niezależnie od tego w pracy każdego kierowcy powinny być 3 etapy: kontrola stanu technicznego pojazdu przed rozpoczęciem pracy, bezpieczny transport ludzi lub towarów, kontrola stanu technicznego pojazdu po zakończeniu jazdy.

Wraz z bardzo szybkim rozwojem transportu samochodowego wielu ludzi podjęło zawód kierowcy samochodu ciężarowego. Zawód ten polega na przewozie towarów zarówno w komunikacji krajowej jak i międzynarodowej. Wbrew obiegowym opiniom nie sprowadza się tylko do prowadzenia samochodu. Kierowca nadzoruje już załadunek towaru i jego zamocowanie, gdyż za uszkodzenia wynikłe w czasie transportu odpowiada jego firma. W czasie jazdy dba o jego bezpieczeństwo, a gdy przekracza granicę dokonuje wymaganych prawem formalności celnych.

Zawód ten zwłaszcza w przypadku transportu międzynarodowego wiąże się z długimi trasami co oznacza, że kierowca zmuszony do przestrzegania ograniczeń czasu pracy może być poza domem kilka, czasem kilkanaście dni. Jego domem staje się kabina samochodu, w której spędza większość czasu. Zawód ten wiąże się z presją czasu i dużym zmęczeniem.

WARUNKI PRACY

Miejscem pracy kierowcy jest kabina pojazdu. Zmienna temperatura, hałas, drgania, spaliny, jazda w korkach, zmienne oświetlenie i konieczność długiego przebywania poza domem to najbardziej uciążliwe czynniki w tym zawodzie. Monotonia rutynowych czynności wymaga jednocześnie skupienia uwagi na warunkach drogowych.

Warunki pracy kierowcy zależą od typu i stanu technicznego kierowanego pojazdu. Im bardziej nowoczesny, tym mniej uciążliwa praca. Z zawodem tym wiążą się takie zagrożenia jak choroby kręgosłupa spowodowane długim trwaniem w pozycji siedzącej, przeziębienia wywołane zmienną temperaturą, zagrożenie życia i zdrowia związane z wypadkami drogowymi.

Praca kierowcy może wiązać się z różnym natężeniem kontaktów z ludźmi. W przypadku taksówkarza czy kierowcy autobusu ze względu na pasażerów są one bardzo częste. Kierowca ciężarówki na długich trasach międzynarodowych ten kontakt będzie miał rzadszy i przede wszystkim z innymi kierowcami. Praca kierowcy ma charakter indywidualny, sam odpowiada za jej sprawny i bezpieczny przebieg, sam podejmuje decyzje, jednak efekt końcowy jego pracy zależy też od osób, które stanowią przepisy ruchu drogowego oraz innych kierujących.

Organizacja pracy kierowcy zależy od specyfiki firmy, w której pracuje. Kierowcy transportu miejskiego pracują w stałych godzinach w systemie zmianowym. Kierowcy ciężarówek pracują tak w dzień jak i w nocy przestrzegając przy tym ograniczeń dotyczących czasu pracy i zakazu poruszania się ciężkich pojazdów po drogach w określonych terminach. Kontrolę nad przestrzeganiem przez kierowców tych ograniczeń sprawują Inspekcja Transportu Drogowego oraz policja. W większości firm praca kierowcy nie jest stale nadzorowana, choć niedługo może się to zmienić. Wiele firm już teraz korzysta z nawigacji GPS, która pozwala pracodawcy dokładnie określić lokalizację pojazdu.

WYMAGANIA

Chociaż każdy człowiek po zdaniu egzaminu prawa jazdy może być kierowcą, to wymagania psychologiczne i zdrowotne stawiane zawodowym kierowcom są bardziej szczegółowe i obejmują pomiar tych cech osobowości i sprawności, które decydują o bezpieczeństwie wykonywanej pracy. Podstawowe wymagania dotyczą: prawidłowej ostrości wzroku, rozróżniania barw, widzenia stereoskopowego, dobrego widzenia o zmierzchu, prawidłowego rozróżniania natężenia i wysokości dźwięków, zmysłu równowagi, prawidłowego powonienia, koordynacji wzrokowo-ruchowej, zręczności rąk, czucia dotykowego.

Do najważniejszych cech, które powinny charakteryzować kierowcę zalicza się: szybki refleks, spostrzegawczość, zdolność do koncentracji i podzielności uwagi, odporność na monotonię i wytrzymałość na długotrwały wysiłek. Pomocne cechy to: dobra orientacja w terenie, dobra pamięć, wyobraźnia przestrzenna i umiejętności techniczne. Praca w tym zawodzie wymaga też wysokiej odporności emocjonalnej.

Choć praca kierowcy należy do średnio ciężkich ze względu na obciążenia fizyczne, ale ze względu na obciążenia psychiczne związane z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo przewożonych towarów lub ludzi można uznać ją za dosyć ciężką. Ze względu na opisane wyżej warunki pracy kierowca musi charakteryzować się dobrym stanem zdrowia ze szczególnym uwzględnieniem wzroku i układu kostno-stawowego.

WARUNKI PODJĘCIA PRACY

Jedyne formalne wymagania stawiane kierowcom to prawo jazdy odpowiedniej kategorii i pozytywna opinia z badań lekarskich i psychologicznych. Podczas tych ostatnich bada się poziom inteligencji, spostrzegawczość, refleks, koordynację ruchu, podzielność uwagi. W przypadku taksówkarzy wymagane jest również zdanie egzaminu z topografii miasta.

Choć nie ma formalnych ograniczeń, to zawód kierowcy został zdominowany przez mężczyzn. Mimo iż w ostatnich latach coraz więcej kobiet zaczyna wykonywać zawód kierowcy, to kobieta prowadząca autobus komunikacji miejskiej czy taksówkę wciąż budzi zdziwienie.

MOŻLIWOŚCI ZATRUDNIENIA

Mimo prowadzenia różnych pojazdów wydaje się, że kierowców można podzielić na dwie grupy: pracujących na krótkich (np. autobusy komunikacji miejskiej, taksówki, auta dostawcze) i długich dystansach (kursy międzynarodowe). W obu przypadkach kierowca może podjąć pracę w odpowiedniej firmie przewozowej lub – po spełnieniu wszystkich przewidzianych prawem wymagań – podjąć własną działalność.

ZAROBKI

Pensje kierowców są wyliczane w różny sposób. Przykładowo kierowcy autobusów miejskich mają stałą pensję, podczas gdy kierowcy ciężarówek kursujących w transporcie międzynarodowym wypłaty mają naliczane od każdego przejechanego kilometra. Kierowca ciężarówki w transporcie krajowym zarabia miesięcznie 2-3 tys. zł, podczas gdy w transporcie międzynarodowym 4-6 tys. zł. Zarobki mogą być dużo wyższe, gdy kierowca ma własną firmę i omija pośrednictwo firmy przewozowej, jednak zależy to od jego umiejętności pozyskiwania zleceń.
Po otwarciu rynku pracy większości państw Europy Zachodniej polscy kierowcy uznani za fachowców bez trudu znajdują tam o wiele lepiej płatną niż w kraju pracę zarówno w transporcie miejskim jak i międzynarodowym.