Czy długie godziny pracy to rzeczywiście powód do dumy? Różne rankingi ukazują Polaków jako jeden z najbardziej zapracowanych i zestresowanych narodów na kontynencie. Wobec rosnących statystyk depresji i wypalenia zawodowego coraz częściej podnoszona jest w debacie publicznej kwestia czterodniowego tygodnia pracy. Krótszy niż w Polsce wymiar tygodniowego czasu pracy obowiązuje w wielu krajach. Sprawdzamy, ile dni i godzin tygodniowo pracuje się w Europie.
Spis treści
W którym kraju Europy pracuje się najdłużej?
Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej wymiar czasu pracy nie może przekraczać 48 godzin na tydzień, wraz z nadgodzinami. Znajduje to odzwierciedlenie w polskich przepisach prawa pracy:
Kodeks pracy, art. 131.
§ 1. Tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.
§ 2. Ograniczenie przewidziane w § 1 nie dotyczy pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy.
W Polsce podstawowy wymiar dobowego czasu pracy wynosi 8 godzin dziennie, tygodniowego 40 godzin w ciągu 5 dni roboczych (w przeciętnym okresie rozliczeniowym trwającym do 4 miesięcy). Szczegółowe przepisy regulują kwestie nadgodzin i przedłużenia czasu pracy np. w nagłych przypadkach czy przy niektórych pracach (np. praca przy produkcji czy przy pilnowaniu mienia).
Tyle przepisy, a ile w praktyce pracuje się w Polsce i w innych krajach Unii Europejskiej? Światło na tę kwestię rzucają najnowsze dane Eurostatu, dotyczące przeciętnego czasu pracy w 27 krajach wspólnoty w 2023 roku. Zgodnie z tymi danymi, średni tygodniowy czas pracy w UE wynosi 36,1 godz.
Spośród państw ujętych w zestawieniu Eurostatu (należących do UE i kilku z nią stowarzyszonych), najdłużej w tygodniu przeciętnie pracuje się w Turcji (44,2 godz. w tygodniu), Serbii (41,7 godz.) i Bośni i Hercegowinie (41,4 godz.). Polska należy do państw, w których przeciętnie pracuje się w tygodniu najdłużej (39,3 godz.). Krócej od Polaków pracują między innymi Czesi, Słowacy, Niemcy, Hiszpanie, Francuzi czy Włosi.
W którym kraju Europy pracuje się najkrócej?
Na drugim biegunie znajdują się państwa, w których pracuje się nieco powyżej 30 godzin tygodniowo. Przypomnijmy, że czterodniowy tydzień pracy obejmujący 8 standardowych godzin dziennie dałby łącznie 32 godziny pracy w tygodniu. Które państwo jest bliskie takiego wyniku? Najkrócej w tygodniu pracuje się w Holandii (32,2 godz.), w Austrii (33,6 godz.) i Norwegii (33,9 godz.).
Przeciętny tygodniowy czas pracy wg danych Eurostatu (2023)*:
- Holandia – 32,2 godz.,
- Austria – 33,6 godz.,
- Norwegia – 33,9 godz.,
- Niemcy – 34,0 godz.,
- Dania – 34,3 godz.,
- Finlandia – 34,8 godz.,
- Belgia – 34,9 godz.,
- Luksemburg – 35,3 godz.,
- Irlandia – 35,5 godz.,
- Szwecja – 35,7 godz.,
- Francja – 36,0 godz.,
- Włochy – 36,1 godz.,
- Islandia – 36,2 godz.,
- Szwajcaria – 36,2 godz.,
- Estonia – 36,4 godz.,
- Hiszpania – 36,4 godz.,
- Malta – 37,3 godz.,
- Słowacja – 37,6 godz.,
- Portugalia – 37,7 godz.,
- Czechy – 37,8 godz.,
- Węgry – 37,8 godz.,
- Chorwacja – 38,1 godz.,
- Słowenia – 38,1 godz.,
- Litwa – 38,3 godz.,
- Cypr – 38,4 godz.,
- Łotwa – 38,4 godz.,
- Bułgaria – 39,0 godz.,
- Polska – 39,3 godz.,
- Rumunia – 39,5 godz.,
- Grecja – 39,8 godz.,
- Bośnia i Hercegowina – 41,4 godz.,
- Serbia – 41,7 godz.,
- Turcja – 44,2 godz.
*Eurostat, Average number of actual weekly hours of work in main job, by sex, age, professional status, full-time/part-time and occupation.
Jak krótszy czas pracy wpływa na efektywność pracowników?
Krótszy czas pracy w ciągu dnia nie musi oznaczać spadku produktywności, mniejszej wydajności zespołu ani opóźnień w realizacji projektów. Wiele badań pokazuje, że człowiek nie jest w stanie skoncentrować się i być w pełni wydajnym w pracy przez 8 godzin dziennie. Szwedzki psycholog, współautor książki „Droga na szczyt" K. Anders Ericsson twierdził, że człowiek jest w stanie wykonywać wydajną pracę przez 4 godziny dziennie. Różne badania mówią także o możliwości koncentracji na pracy przez okres od 60 do 90 minut, po których musi nastąpić przerwa. Co więcej, zdolność koncentracji człowieka zmienia się w ciągu dnia, zgodnie z naturalnym dobowym rytmem związanym m.in. z gospodarką hormonalną (stąd np. powszechnie doświadczany „popołudniowy spadek energii").
Nie dziwią zatem statystyki pokazujące, że wiele godzin w ciągu dnia pracy w praktyce tracimy na nie związane z nią czynności. Raport przygotowany przez brytyjską firmę VoucherCloud (2017 r., badanie objęło 1989 pracowników biurowych w Wielkiej Brytanii) pokazał wręcz, że de facto przepracowujemy efektywnie zaledwie 2 godziny 53 minuty dziennie!
W tym samym badaniu zapytano respondentów, na jakie niezwiązane z pracą działania poświęcają najwięcej czasu. Uzyskane odpowiedzi i wskazany czas uśredniono, uzyskując szacunkowy czas na poszczególne rozpraszacze w pracy – wyniki poniżej.
Pracownicy biurowi wskazali, że najwięcej bezproduktywnego czasu w pracy pochłania:
- czytanie newsów w internecie (średnio 1 godzina 5 minut),
- sprawdzanie mediów społecznościowych (44 minuty),
- rozmowy ze współpracownikami na tematy nie związane z pracą (40 minut),
- szukanie innej pracy (26 minut),
- przerwy na papierosa (23 minuty),
- telefony do rodziny i przyjaciół (18 minut),
- przygotowywanie kawy, herbaty, gorących napojów (17 minut),
- SMS-owanie, odpowiadanie na wiadomości (14 minut),
- jedzenie przekąsek (8 minut),
- przygotowywanie posiłku w pracy (7 minut).
Spędzanie wielu godzin w miejscu pracy niekoniecznie przekłada się na wyższą produktywność. Co więcej, współczesny pracownik coraz częściej wymaga stylu zarządzania opartego na idei work-life balance, autonomii wyboru oraz elastyczności form pracy (elastyczne godziny, home office, praca hybrydowa). Dlatego coraz więcej nowoczesnych przedsiębiorstw kładzie nacisk nie na mikrokontrolę pracowników i sztywną regulację czasu i miejsca pracy, a na wdrażanie bardziej efektywnych metod zarządzania czasem i szkolenie w tym zakresie pracowników.
Z długim przesiadywaniem w pracy walczy Japonia, kraj słynący z nadgodzin i pilnych problemów społecznych z nimi związanych, takich jak wypalenie zawodowe, udary i zawały, czy wreszcie śmierć z przepracowania (tzw. karoshi). Rząd japoński wprowadził m.in. dzień pracy zdalnej i promuje tę formę zatrudnienia jako wspierającą zachowanie równowagi między życiem prywatnym i zawodowym. Walczy się tam również z tzw. czarnymi firmami, zmuszającymi pracowników do nadgodzin i pracy w nocy.
Czytaj także: Cykl życia pracownika
Czas pracy w Europie – najczęściej zadawane pytania:
-
Które kraje mają 4-dniowy tydzień pracy?
4-tydzień pracy został w 2022 roku wpisany do systemu prawa pracy w Belgii, jako pierwszego kraju stosującego ten system w Unii Europejskiej. Inne kraje, w których działa system czterodniowego tygodnia pracy, to Islandia i Nowa Zelandia. We wszystkich wspomnianych państwach praca przez 4 dni zamiast 5 dni w tygodniu jest opcją do wyboru.
-
Gdzie w Europie jest 35-godzinny tydzień pracy?
35-godzinny tydzień pracy obowiązuje we Francji. Został wprowadzony już 25 lat temu w celu zapewnienia obywatelom większej równowagi między życiem prywatnym i zawodowym.
