Praca i oferty pracy w Praca.pl  
Jesteś tutaj:  Strona Główna » Poradniki » Rynek pracy » Umowy o pracę i ich rodzaje - kiedy i jaka umowa może być podpisana?

Umowy o pracę i ich rodzaje - kiedy i jaka umowa może być podpisana?

Umowy o pracę i ich rodzaje - kiedy i jaka umowa może być podpisana?

W polskim prawie występuje kilka możliwości nawiązania stosunku pracy. Jednym z nich jest umowa o pracę. W poniższym artykule zostaną przedstawione rodzaje oraz najbardziej istotne cechy umów o pracę.

Zgodnie z Kodeksem Pracy art. 25 wyróżnia się następujące umowy o pracę:
- umowę na czas określony,
- umowę na czas nieokreślony oraz
- umowę na czas wykonywania określonej pracy.


Jest to główny podział. Oprócz nich występują jeszcze umowa na okres próbny oraz umowa na zastępstwo.

Jedną z pierwszych umów, jaką podpisują strony, które chciałyby zostawić sobie „furtkę bezpieczeństwa” jest umowa na okres próbny. Jest ona zawierana w celu sprawdzenia kwalifikacji i umiejętności pracownika. Podczas okresu próbnego pracownik ma również szanse zapoznania się z warunkami pracy, jakie panują u pracodawcy i podjęcia ostatecznej decyzji, czy chce u Niego pracować. Umowę na okres próbny można zawrzeć tylko jeden raz u danego pracodawcy, co oznacza, że jeżeli zdarzy nam się wrócić do naszego poprzedniego miejsca pracy, pracodawca nie może już podpisać z nami kolejnej umowy na okres próbny. Umowa ta ma również pewien przywilej. Zawsze jest pierwsza. Wszystkie pozostałe umowy (umowa na czas określony, umowa na zastępstwo, na czas wykonywania określonej pracy oraz umowa na czas nieokreślony) mogą być poprzedzone umową na okres próbny. Pamiętajmy, iż tą umowę możemy zawrzeć jedynie na okres nie przekraczający 3 miesięcy, a rozwiązanie jej następuje z upływem okresu na jaki została zawarta. Można ją również zakończyć na mocy porozumienia stron lub wypowiedzieć. Wypowiedzenie umowy na okres próbny nie wymaga uzasadnienia, jednak obie strony są zobowiązane do przestrzegania okresu wypowiedzenia, który jest uzależniony od czasu na jaki została zawarta umowa, czyli:
- 3 dni robocze, jeżeli okres nie przekracza 2 tygodni,
- 1 tydzień w przypadku okresu dłuższego niż 2 tygodnie oraz
- 2 tygodnie jeżeli umowa została zawarta na 3 miesiące.


Umowa na czas określony może być zawarta na okres wskazany przez obie strony tzn. że jest to umowa terminowa. Nie powinno się jej jednak nadużywać. Nie należy bowiem zapominać, iż standardem prawa pracy jest zatrudnianie pracowników na czas nieokreślony. Ustawodawca wprowadził zatem ograniczenie stosowania umów terminowych przez możliwość zawarcia tylko dwóch umów na czas określony jedna po drugiej. Zawarcie trzeciej umowy na czas określony staje się automatycznie podpisaniem umowy na czas nieokreślony. W przypadku wystąpienia przerwy trwającej minimum 30 dni pomiędzy umowami, bądź też gdy wśród trzech następujących po sobie umów wystąpi umowa na okres próbny, na czas wykonywania określonej pracy, czy też umowa cywilno-prawna, wówczas nie powstanie stosunek pracy na podstawie umowy na czas nieokreślony. Chcielibyśmy zwrócić również uwagę, że zasada, na mocy której trzecia umowa na czas określony staje się umową na czas nieokreślony dotyczy również sytuacji wydłużenia okresu trwania poprzedniej umowy przez jej aneksowanie. Zgodnie z art.251 § 2 KP wydłużenie okresu trwania poprzedniej umowy na podstawie aneksu uważa się za jednoznaczne z podpisaniem kolejnej umowy, które następuje nie z dniem podpisania aneksu, ale następnego dnia po rozwiązaniu poprzedniej umowy. Zgodnie z Kodeksem Pracy pracownicy bez względu na rodzaj umowy o pracę mają prawo do takich samych świadczeń pracowniczych, a okres zatrudnienia na podstawie umowy na czas określony wlicza się do stażu pracy.
Umowa na czas określony rozwiązuje się po upływie okresu, na który została zawarta. Wyjątek stanowi umowa podpisana z kobietą w ciąży na okres przekraczający jeden miesiąc, która kończy się po upływie trzeciego miesiąca ciąży. W tym przypadku zostaje ona przedłużona do dnia porodu (art.177 § 3 KP). Ta sama sytuacja dotyczy umowy na okres próbny oraz na czas wykonywania określonej pracy. Umowę na czas określony możemy zakończyć oczywiście na mocy porozumienia stron oraz w przypadku, gdy umowa zawarta jest na okres dłuższy niż sześć miesięcy i zawiera klauzulę dotyczącą możliwości wypowiedzenia umowy możemy ją wypowiedzieć. Okres wypowiedzenia to dwa tygodnie. W tym przypadku obowiązuje forma pisemna wypowiedzenia, nie ma obowiązku podawania powodu.

Nawiązując stosunek pracy na podstawie umowy na czas nieokreślony pracownik zobowiązany jest do wykonywania określonej pracy, w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę. Pracodawca zobowiązuje się do wypłaty pracownikowi określonego w umowie wynagrodzenia. Umowa musi być sporządzona na piśmie najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy. Zawiera m. in. punkt dotyczący warunków zatrudnienia tzn. dokładnie opisuje się rodzaj pracy (stanowisko, funkcję, zakres obowiązków) pracownika. Wskazuje się również miejsce wykonywania pracy. Jest to bardzo istotna kwestia z punktu widzenia późniejszych wyjazdów służbowych. W przypadku np. handlowca podając w umowie, iż miejscem wykonywania pracy jest określone województwo jednoznacznie określamy, iż wszelkie wyjazdy w tym rejonie nie zaliczane są do podróży służbowych. Umowa powinna także zawierać wymiar czasu pracy, na jaki została zawarta tzn. wskazywać na wielkość etatu oraz wysokość wynagrodzenia. Umowę o pracę na czas nieokreślony można rozwiązać na mocy porozumienia stron z datą, jaką sobie strony ustalą oraz można ją wypowiedzieć. Wypowiadając umowę o pracę pamiętajmy, iż oświadczenie o wypowiedzeniu zarówno ze strony pracodawcy jak i pracownika wymaga formy pisemnej. Pracodawca jest również zobowiązany do podania powodu rozwiązania umowy, który powinien być prawdziwy, rzeczywisty i obiektywny. Okres wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony jest uzależniony od stażu pracy u danego pracodawcy. Do tego okresu zalicza się również okres pracy na umowę na okres próbny oraz umowę na czas określony. W przypadku, gdy pracownik był już w przeszłości pracownikiem tej samej firmy do okresu wypowiedzenie zalicza się oba okresy pracy u danego pracodawcy. Okres wypowiedzenia wynosi:
- 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
- 1 miesiąc, jeżeli był zatrudniony powyżej 6 miesięcy oraz
- 3 miesiące, jeżeli był zatrudniony minimum 3 lata.


Przed wypowiedzeniem umowy o pracę chronią pracownika m in. (w przypadku kobiet) ciąża, zwolnienie lekarskie, urlop, a także inna usprawiedliwiona nieobecność.

Umowę na czas wykonywania określonej pracy zawiera się w przypadku, gdy ciężko określić jest termin jej obowiązywania. Zwykle ten rodzaj umowy stosuje się przy zatrudnianiu osób do prac dorywczych i sezonowych np. zbiór owoców, prace remontowe, w okresie wzmożonej turystyki do obsługi gości. Ustawodawca nie przewidział ograniczenia w ilości zawierania tego rodzaju umowy. Powinno jednak istnieć uzasadnienie do zawarcia każdej z umów, w przeciwnym razie należy obawiać się kontroli z urzędu, która może domniemywać próby obejścia przepisów. Umowa ta nie podlega wypowiedzeniu. Wyjątek stanowi art. 411 § 2 KP dotyczący upadłości lub likwidacji pracodawcy. Umowa rozwiązuje się z dniem zakończenia pracy, do wykonania, której została powołana.

W przypadku długotrwałej usprawiedliwionej nieobecności naszego pracownika może zajść konieczność zatrudnienia osoby na zastępstwo. W tej sytuacji podpisujemy tzw. umowę na zastępstwo. Jest to umowa zawierana na okres nieobecności naszego pracownika. Osoba zatrudniona na podstawie takiej umowy ma wykonywać obowiązki nieobecnego pracownika. Nie musi jednak być ona zatrudniona w tym samym wymiarze czasu pracy. Nie ma również ograniczenia w ilości zawierania umów na zastępstwo. Nie przekształca się ona w umowę na czas nieokreślony. Umowa na zastępstwo kończy się w dniu powrotu naszego pracownika do firmy. Możemy ją również wypowiedzieć. Okres wypowiedzenia umowy na zastępstwo wynosi 3 dni robocze (art. 331 KP). Zatrudniając kobietę w ciąży, jako osobę zastępującą nie ma również obowiązku przedłużania tego zatrudnienia do dnia porodu, jak to występuje w przypadku umowy na okres próbny, czas określony, czy na czas wykonywania określonej pracy.

 

 

10.01.2007 - Zespół Praca.pl

lista artykułów

Skomentuj

PORADNIKI PRACA.PL

SZUKAJ PORADNIKA

PRACA W BRANŻY

 
 
 
 
Praca  |  Regulamin  |  Polityka prywatności  |  Pomoc  |  Kontakt  |  O nas  |  Reklama  |  Szukasz pracownika?  |  Partnerzy  |  Centrum prasowe  |  RSS  |  Widget z ofertami pracy

 

Copyright © 2003 - 2014 Praca.pl Sp. z o.o. Numer wydania: 16427 / 2014. Wszelkie prawa zastrzeżone. Powielanie, drukowanie, kopiowanie lub rozpowszechnianie w jakikolwiek sposób materiałów zawartych na stronach Praca.pl jest zabronione.

Praca i oferty pracy w Praca.pl