Prawo pracy wyróżnia kilka okoliczności, w których wypłacana jest odprawa. Z jakich tytułów i komu przysługuje to świadczenie?
Odprawa w prawie pracy – typy
Wyróżnia się trzy typy odpraw:
-
odprawa emerytalna/odprawa rentowa
Komu przysługuje taka odprawa z zakładu pracy? Zgodnie z art. 92. 1. Kodeksu pracy: pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.
Pracodawca może w układzie zbiorowym pracy albo w regulaminie wynagrodzenia ustalić kwoty większe niż wynikające z ustawy. Świadczenie ma charakter jednorazowy, jednak jeśli ktoś był zatrudniony na kilku etatach u różnych pracodawców, u każdego z nich przysługuje mu odprawa emerytalna.
-
odprawa pośmiertna
Opisana w rozdziale IV Kodeksu pracy odprawa pośmiertna to świadczenie przysługujące członkom rodziny zmarłego pracownika, jeśli w chwili śmierci był on w czasie trwania stosunku pracy bądź pobierał po jego rozwiązaniu umowy z pracodawcą zasiłek z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby.
Wysokość tej odprawy zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Rodzina zmarłego otrzyma:
1) jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat;
2) trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat;
3) sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat (Art. 93. § 2. K.p.).
Podobnie jak odprawa rentowa czy emerytalna, odprawa pośmiertna może z inicjatywy pracodawcy być wyższa niż zawarta w Kodeksie pracy. Uprawnieni do tego świadczenia są małżonek pracownika i inni członkowie rodziny, którzy spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej z ZUS-u.
-
odprawy – zwolnienia grupowe
Odprawa za zwolnienie z pracy przysługuje w firmach, gdzie zatrudnia się ponad 20 osób, w przypadku zwolnień grupowych, ale także indywidualnych, np. gdy zachodzi likwidacja stanowiska pracy czy reorganizacja zakładu. Ważne, aby wina za zwolnienie nie leżała po stronie pracownika, a po stronie pracodawcy. Ktoś, kto traci zatrudnienie na skutek własnych zaniedbań, nie może liczyć na dodatkowe pieniądze.
Ile wynoszą odprawy pracownicze przy zwolnieniach grupowych? Zgodnie z art. 8. 1. Ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników:
Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony
u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego
pracodawcy od 2 do 8 lat;
3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego
pracodawcy ponad 8 lat.
Co ważne, odprawa za zwolnienie grupowe nie może przekraczać 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę (z dnia rozwiązania stosunku pracy).
