Jak rozmawiać o podwyżce?

Angażujesz się w pracę, osiągasz świetne wyniki, a mimo to nie pamiętasz od jak dawna ciągle zarabiasz tyle samo? Pieniądze są jednym z najważniejszych motywatorów do pracy. Jednak jeśli dalej będziesz czekać, aż szef w końcu zauważy Twój wysiłek i postanowi dać Ci podwyżkę... jest spora szansa, że nigdy się jej nie doczekać. W wielu firmach panuje przekonanie, że jeśli pracownik chce zarabiać więcej, sam musi podjąć rozmowę i wywalczyć sobie zwiększenie wynagrodzenia. Nie odkładaj rozmowy z szefem o podwyżce „na lepszy moment", który nigdy nie nadchodzi. Wyjaśniamy, jak przygotować się do rozmowy, jak zacząć rozmowę, jakich argumentów użyć i jak wywalczyć sobie wyższe wynagrodzenie z klasą i pewnością siebie. Pamiętaj: podanie o podwyżkę nie oznacza, że musisz poniżać i prosić,  przeciwnie, to okazja, by pokazać, że w pełni zasługujesz na każdą dodatkową złotówkę wynagrodzenia.

Dlaczego tak trudno rozmawiać o podwyżce?

Jak rozmawiać z szefem o podwyżce? Dyskusja na temat wzrostu płacy jest dla wielu osób stresująca. Jednym z powodów jest to, że wiele osób nie jest przyzwyczajonych do podejmowania tematów finansów w ogóle, czy to w środowisku zawodowym, czy nawet z bliskimi. Kiedy pieniądze są tabu, czujemy zdenerwowanie i skrępowanie za każdym razem, gdy musimy o nich wspominać. 

Kolejny powód zdenerwowania towarzyszącego rozmowie o wzroście wynagrodzenia to niskie poczucie własnej wartości. Innymi słowy, wiele osób chciałoby zarabiać więcej, marzy, że ktoś ich zacznie bardziej doceniać... ale w rzeczywistości ani nie ceni swojej pracy, ani nie uważa jej za wartościowej. Kiedy nie szanujemy sami swojego czasu i wysiłku, trudno oczekiwać, że będą je szanować inni. Występując z pozycji niskiego poczucia własnej wartości i braku szacunku dla tego, co robimy, ciężko znaleźć argumenty za tym, że faktycznie należy nam się wyższe wynagrodzenie. A nawet, jeśli je znajdziemy i przygotujemy się do rozmowy merytorycznie, nasza postawa, ton głosu, sposób wypowiadania zdradzą naszą niepewność – co z kolei zasieje wątpliwość w głowie przełożonego.

Rozmowa o podwyżce może być trudna również wtedy, gdy komunikacja w zespole kuleje, szczególnie na linii przełożony – podwładni. Jeśli manager jest niedostępny dla pracowników, nie stworzył atmosfery w zespole otwartej na dialogu, szacunku i otwartości, każda inicjatywa rozmowy może być bardzo stresująca dla pracownika, niezależnie od tematu.

Czytaj także: Wymagający szef – wady i zalety

Rozmowa o wynagrodzeniu może być trudna również w przypadku, kiedy wcześniej spotkaliśmy się z odmową podwyżki. Może nam się wydawać, że skoro szef odmówił raz czy drugi, kolejne pytanie o podwyżkę nie ma sensu. Mimo wszystko: warto próbować. Być może nie co tydzień, ale przynajmniej w kilkumiesięcznych odstępach. Dopominając się o podwyżkę, sygnalizujemy, że nadal oczekujemy zwiększenia wynagrodzenia i jesteśmy przekonani, że w pełni na nie zasługujemy.

Rozmowa o podwyżce z szefem – konkret przede wszystkim

Zdecydowałeś / zdecydowałaś się poprosić o podwyżkę. Jak to zrobić? Przede wszystkim nie bądź impulsywny / impulsywna. Przygotuj się do rozmowy, przygotuj argumenty przemawiające na Twoją korzyść. Warto wcześniej zastanowić się także, do jakich kontrargumentów może sięgać pracodawca oraz jak je odpierać.

Bardzo ważne jest profesjonalne podejście, podawanie konkretnych przykładów sytuacji, w których odegrałeś / odegrałaś ważną rolę i byłeś / byłaś wsparciem dla działań firmy. Żeby uporządkować swoje myśli, wypisz na kartce w punktach Twoje najważniejsze osiągnięcia. Jeśli pracodawca będzie sceptyczny wobec pomysłu podwyżki dla Ciebie, przypomnij mu o sytuacjach, w których udowodniłeś / udowodniłaś wartość Twojej pracy. Jeśli to możliwe, podaj liczby, nazwy projektów czy inne szczegóły. Bądź jak najbardziej rzeczowy / rzeczowa.

Chęć uzyskania podwyżki można również argumentować posiadaniem unikalnych umiejętności i kompetencji, bez których firma będzie sobie gorzej radzić. Nie chodzi tu o szantaż odejściem z pracy, ale wskazanie na przykładach, że Twoja aktywność zawodowa ma realne przełożenie np. na wzrost zysków ze sprzedaży lub na postęp we wdrażaniu nowych systemów. Rozmowa o podwyżce to też dobra przestrzeń do zaprezentowania siebie jako osoby, której duży potencjał doświadczenia i umiejętności będzie procentował również w przyszłości.

Mocnym argumentem na rzecz tego, że powinieneś otrzymać podwyżkę, jest też poszerzenie zakresu obowiązków, np. w związku z rozwojem technologicznym lub zmianami w organizacji pracy firmy. Jeśli masz nowe obowiązki, otrzymałeś awans pionowy lub poziomy, masz więcej pracy w związku z wypełnianiem luki po odejściu innego pracownika lub przez wdrażanie nowej osoby, albo dlatego, ze firma się rozwija i ma więcej klientów – to dobry moment na rozmowę z pracodawcą o wyższej pensji.

Czytaj także: Płace w Polsce wkrótce będą jawne. „Nie jesteśmy na to gotowi” – ocenia ekspert

Argumenty o podwyżkę wynagrodzenia – jak prowadzić negocjacje

Kilka zdań za dużo, niefortunne pokierowanie rozmową, źle dobrane argumenty mogą doprowadzić nie tylko do fiaska Twoich starań, ale również wywołać nieufność w przełożonym. Jak dobrać argumenty, by przekonać szefa, że zasługujesz na podwyżkę? Przyjrzyjmy się dwóm częstym argumentom przytaczanym w czasie rozmowy z przełożonym. Czy są to dobre argumenty przemawiające za podwyżką?

• Argument 1: zarabiam mniej niż inni

Istnieją różne opinie na temat porównywania w trakcie negocjacji własnych zarobków do pensji kolegów na podobnych stanowiskach. Przeważa jednak opinia, że budowanie swojej pozycji powinno się odbywać jedynie w oparciu o własne osiągnięcia oraz realny wkład w rozwój firmy. Pracodawca może negatywnie ocenić Twoje zwracanie uwagi na zarobki kolegów. W jego oczach może to być próba podważenia jego umiejętności zarządzania i oceny pracowników. 

• Argument 2: potrzebuję więcej pieniędzy na życie, bo...

...bo wziąłem kredyt, bo posłałem dziecko na studia, bo zachorowała bliska osoba, bo rozpadł mi się związek, bo ledwo wiążę koniec z końcem... Powiedzmy sobie z brutalną szczerością: szefa prawdopodobnie nie obchodzi nasza sytuacja osobista. Nie musi: pracodawca to nie terapeuta ani pomoc społeczna, wiąże Was relacja zawodowa.

Dlatego w czasie negocjacji z szefem nie zaleca się używania argumentów emocjonalnych czy prywatnych. Obniża to jakość i profesjonalizm wypowiedzi oraz może wywołać mało przychylne nastawienie u pracodawcy. Zamiast wyrażanych przerażonym czy płaczliwym głosem strasznych wizji na temat swojego życia, nastaw się na konkret dotyczący sfery zawodowej. To osiągnięcia w firmie, zrealizowanie z sukcesem dużych projektów czy udana interwencji w sytuacji kryzysowej mogą sprawić, że rozmowa z szefem zakończy się sukcesem. Nie jesteś tu, by prosić o jałmużnę, jesteś tu, by przekonać przełożonego, że zasługujesz na więcej z uwagi na Twoją niepodważalną wartość jako pracownika. 

Opowiadanie o swoich problemach szefowi, z którym nie wiążą Cię przyjacielskie relacje, a wyłącznie te zawodowe, może świadczyć także o Twojej niedojrzałości emocjonalnej i nieumiejętności oceny sytuacji. Tym samym stawiasz się w pozycji osoby bezradnej i obniżasz swoją wartość jako pracownika. Czy na pewno jest to wrażenie, jakie chcesz wywołać? Bardziej prawdopodobne, że firma doceni Cię, jeśli pokażesz się jako osoba samodzielna, pewna siebie, zaradna i znająca swoją wartość. 

• Argument 3: zaproponowano Ci stanowisko w konkurencyjnej firmie z wyższym wynagrodzeniem 

To dość ryzykowny, ale mocny argument, który warto przytoczyć jeśli rzeczywiście mamy propozycję pracy gdzieś indziej i rozważamy zmianę firmy. Ryzyko polega na tym, że odmowa podwyżki ze strony obecnego pracodawcy może być jednoznaczna z odejściem z firmy. Jeśli nie jesteśmy gotowi na zmianę pracy i jedynie staramy się wywołać presję na pracodawcy, dobrze przemyślmy, czy chcemy podjąć ryzyko. 

Pracodawca może uznać ten argument za brak lojalności i chcieć rozwiązać z Tobą umowę. Z drugiej strony może przestraszyć się, że straci cennego pracownika, w której inwestował i zgodzić się na podwyżkę, by Cię zatrzymać. Wiele zależy od sytuacji w firmie i Twojej w niej pozycji.

• Argument 4: stawki rynkowe dla Twojego stanowiska rosną

Wynagrodzenia dla Twojego stanowiska zwiększają się, więc Ty też chcesz zarabiać więcej. Choć to mocny argument, niekoniecznie może trafić do Twojego przełożonego. Może odbić piłeczkę i zapytać, skąd masz informacje o rosnących płacach, ile konkretnie zarabia się na Twoim stanowisku gdzieś indziej. Przygotuj konkretne dane! Ponadto, jeśli chcesz użyć tego argumentu, lepiej, by nie był on jedyny ani najmocniejszy. Skoncentruj się raczej na tym, dlaczego Twoja praca jest więcej warta z punktu widzenia Twojej firmy.

Kiedy umówić się na rozmowę na temat wynagrodzenia

Źle wybrany termin rozmowy na temat podwyżki może mieć ogromny wpływ na odrzucenie twojej prośby. Warto przemyśleć, w jakiej obecnie sytuacji znajduje się firma, czy nie jest to czas zawirowań i poważnych zmian, które czynią sytuację firmy niepewną. Może okazać się, że warto jeszcze trochę poczekać, aż sytuacja ulegnie poprawie i stabilizacji.

• Najlepszy czas na rozmowę o podwyżce

Dobrym momentem na rozpoczęcie starań o podwyżkę może być udana duża transakcja czy też zakończony projekt, w którego przygotowaniu brałeś aktywny udział. Wyraźne zaznaczenie swojego zaangażowania w prowadzone niedawno działania, przykłady takich, które miały bezpośrednie przełożenie na osiągnięty sukces mogą być ważną kartą przetargową w rozmowie o podwyżce.

• Najgorszy czas na prośbę o podwyżkę

Nie „zagaduj" szefa o podwyżce w przerwie między spotkaniami, na korytarzu, podczas casualowej rozmowy na inny temat. Twoje wynagrodzenie to poważny temat i tak go potraktuj. Nie dawaj szansy rozmówcy, by zbył Cię brakiem czasu albo obietnicą powrotu do tematu w nieokreślonym „później".

Wprost i z pewnością siebie umów się na spotkanie / rozmowę o podwyżce z szefem w czasie, w którym wiesz, że oboje będziecie mieć chwilę spokoju. Sprawdź, czy przełożony nie ma w tym czasie innych zobowiązań np. spotkania czy podróży służbowej. Jeśli mimo wszystko coś Wam przerwie negocjacje, pamiętaj, żeby zaznaczyć, że chcesz wrócić do rozmowy i od razu umów się na inny termin. 

• Czy można poprosić o podwyżkę pisemnie?

O podwyżce lepiej rozmawiać twarzą w twarz. Jeśli jednak pracujesz zdalnie albo nie masz możliwości umówienia się z przełożonym osobiście, wybierz typowy dla Was kanał komunikacji np. rozmowę telefoniczną lub wideorozmowę. Prośby o podwyżkę nie wysyłaj mailem czy za pomocą firmowego czatu! Będzie to wyglądać mało profesjonalnie, a ponadto sprawi wrażenie, że boisz się prowadzić negocjacje. A skoro brak Ci pewności siebie, jak masz przekonać kogokolwiek innego o tym, że zasługujesz na więcej?

Jak negocjować podwyżkę po okresie próbnym

Jednym z dogodnych momentów na rozmowę o podwyżce wydaje się koniec okresu próbnego, przed podpisaniem długoterminowej umowy o pracę. Jednak zdecydowanie lepiej by było, gdyby podwyżka wynagrodzenia po okresie próbnym została ustalona od razu na rozmowie rekrutacyjnej. Trzymiesięczny czas pracy może okazać się za krótki, by móc wykazać się zakończonymi projektami czy poprawą wyników finansowych przedsiębiorstwa. Zabraknie więc konkretnych argumentów na rzecz podwyżki.

Jeśli na rozmowie kwalifikacyjnej z góry kandydat określi wysokość wynagrodzenia, jaką chce zarabiać w danym przedsiębiorstwie, to podwyższanie jej po trzech miesiącach może okazać się nieprofesjonalne i przyczynić się do utraty zaufania wobec pracownika. Chyba że będzie miał ku temu bardzo solidne argumenty, np. wykona znacznie więcej obowiązków niż było początkowo ustalone albo rzeczywiście przyczyni się do zamknięcia dużego i znaczącego projektu.

Odmowa podwyżki pensji to jeszcze nie koniec

W sytuacji, gdy nie udało się wynegocjować podwyższenia wynagrodzenia, warto dokładnie dowiedzieć się, jakie przyczyny leżą u podstaw decyzji szefa. Pracodawca powinien jasno określić braki i słabości pracownika, które sprawiają, że w danym momencie nie jest w stanie zagwarantować wyższego wynagrodzenia.

Warto również podczas takiej rozmowy postawić szefowi pytanie, co można zrobić, aby w przyszłości jednak dostać podwyżkę. Niesatysfakcjonujący wynik rozmowy może być początkiem wdrażania zmian, pozwalających nabyć lub poszerzyć umiejętności, dzięki którym pracownik zacznie być postrzegany jako jeszcze bardziej wartościowy. Można również ustalić przybliżony termin następnego spotkania, który przełożonemu pozwoli zweryfikować poziom realizacji założonych celów, a pracownikowi bardziej skupić się na uzupełnianiu zawodowych braków.

Rozmowa na temat zarobków może być, co zrozumiałe, trudna i stresująca. Warto zatem zadbać o profesjonalne przygotowanie do negocjacji, co pomoże osiągnąć sukces i wykreować wizerunek cennego dla firmy specjalisty. Wybierz dobry moment rozmowy, przyjdź na spotkanie z szefem przygotowany, przedstaw konkretne argumenty, trzymaj emocje na wodzy, nie stawiaj wszystkiego na jedną kartę („podwyżka albo odchodzę!"), a w trakcie rozmowy bądź pewny siebie, profesjonalny i rzeczowy. Jeśli spotkasz się z odmową, nie traktuj jej osobiście, ale poproś o konkretne wytyczne, co możesz zrobić, by uzyskać podwyżkę w przyszłości (szkolenia, poszerzenie zakresu obowiązków, zaangażowanie w nowe projekty?) oraz zaznacz, że chcesz wrócić do rozmowy za jakiś czas np. na pół roku, w kolejnym kwartale itp.

Pamiętaj! Rzadko podwyżka przychodzi sama, o wyższe wynagrodzenie zwykle trzeba walczyć: lepszą pracą, merytorycznymi argumentami, udowadniając swoją wartość. Nie rezygnuj łatwo – powodzenia!

Czytaj także: Kompetencje zawodowe – dlaczego czasami ukrywamy przed pracodawcą wyższe kwalifikacje? Rozmowa z ekspertem