Najniższa krajowa – ustawa, minimalne wynagrodzenie a średnie wynagrodzenie

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego szacuje, że w 2025 roku ponad 3 miliony Polaków będzie otrzymywało minimalne wynagrodzenie za pracę. To te osoby zyskają na podwyżce płacy minimalnej – zarówno w przypadku umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych, dla których ustalana jest minimalna stawka godzinowa. Ile wynosi najniższa krajowa od 1 lipca 2024 r., a jaka będzie jej wysokość w roku 2025? Ile razy w ciągu roku zostanie zmieniona? Sprawdź.

Minimalne wynagrodzenie – jak się wylicza?

W Polsce obowiązują różne systemy wynagradzania, zgodnie z którymi pensja może być stała, godzinowa, prowizyjna lub akordowa. Bez względu na to, jak wynagradzany jest pracownik, wypłacana powinna być co najmniej najniższa krajowa. Oznacza to, że na przykład godzinowy system wynagradzania wymaga ustalenia pensji z uwzględnieniem minimalnej stawki godzinowej. Wyjątek stanowi wynagrodzenie chorobowe – pracodawca nie ma obowiązku wyrównania wynagrodzenia do wysokości minimalnego, gdy w danym okresie jest ono niższe ze względu na chorobę pracownika.

Co ważne, minimalna stawka godzinowa na umowie o pracę nie jest stała. Najniższa krajowa na godzinę zależy od takich czynników jak:

• liczba godzin do przepracowania (w ciągu miesiąca);

• minimalne wynagrodzenie za pracę w danym roku.

Aby określić faktyczną wysokość stawki godzinowej, należy podzielić obowiązującą płacę minimalną przez liczbę godzin pracy w ciągu danego miesiąca. Przykładowo w styczniu 2025 roku 168 przepracowanych godzin da stawkę godzinową w wysokości 25,25 złotych brutto.

Zmiana przepisów o minimalnym wynagrodzeniu w 2025 roku

W 2024 r. wynagrodzenie minimalne wynosiło 4242 złotych brutto od stycznia i 4300 złotych brutto od lipca. W 2025 roku planowana jest kolejna podwyżka najniższego wynagrodzenia. Początkowo rząd proponował mniejszy wzrost płacy minimalnej i stawki godzinowej dla określonych umów cywilnoprawnych (umów zlecenia i umów o świadczenie usług). Na ostateczną propozycję wpływ miał sierpniowy wzrost przyszłorocznej prognozy inflacyjnej (z 4,1% do 5%).

Jak wskazuje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej – od 1 stycznia 2025 minimalna płaca ma wynosić 4666 złotych brutto miesięcznie, a stawka godzinowa 30,50 złotych brutto (wzrost z 28,10 złotych brutto). Zgodnie z tym najniższa krajowa na rękę wyniesie 3510,92 złotych netto.

Warto wiedzieć, że w przeciwieństwie do poprzednich lat w nadchodzącym roku wysokość płacy minimalnej zmieni się jedynie w styczniu, a ustalone stawki będą obowiązywać przez cały rok. Termin, w którym pracownik otrzyma wyższe wynagrodzenie, zależy od terminu wypłaty ustalonego przez pracodawcę. Jeśli jest to koniec miesiąca, nowa najniższa krajowa wpłynie na konta pracowników wraz z końcem stycznia 2025. Jeśli pensja wypłacana jest 10. dnia miesiąca, pierwsza wyższa pensja zostanie wypłacona nie później niż 10 lutego 2025 roku.

Kto ustala minimalne wynagrodzenie?

Wysokość płacy minimalnej ustalana jest przez Radę Ministrów na podstawie propozycji przedstawionej przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Po przyjęciu ustaleń są one konsultowane przez Radę Dialogu Społecznego, na którą składają się przedstawiciele rządu, organizacji pracodawców i związków zawodowych. RDS przedstawia swoją propozycję Radzie Ministrów, a jeśli nie zrobi tego w określonym terminie, to rząd odpowiada za ustalenie wysokości minimalnego wynagrodzenia. Najniższa krajowa brutto nie może być niższa niż pierwotna propozycja zatwierdzona przez Radę Ministrów.

Najniższa krajowa od stycznia 2025 – umowa o pracę

Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę nie została uzgodniona w ramach Rady Dialogu Społecznego, dlatego ostateczną decyzję w tej sprawie podjęła Rada Ministrów. Zgodnie z rozporządzeniem obowiązujące od 1 stycznia 2025 roku kwoty są nieco wyższe niż pierwotna propozycja, na co wpływ miały warunki określone w art. 5 ustawy, czyli:

• wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem (105%) prognozowany w projekcie ustawy budżetowej na 2025 rok;

• wskaźnik weryfikacyjny (1,0334) z tytułu różnicy między rzeczywistym (111,4%) a prognozowanym (107.8%) wzrostem cen w 2023 roku.

Uchwalona kwota to kwota brutto. Aby poznać faktyczną wysokość wynagrodzenia dla umowy o pracę, należy odjąć od niego podatek PIT i składki ZUS (emerytalna, rentowa, chorobowa, zdrowotna). Po dokonaniu odliczeń najniższa krajowa na rękę w 2025 roku będzie wynosić 3510,92 złotych. Wyliczenia te dotyczą standardowego wynagrodzenia, jakie uzyskuje pracownik zatrudniony na pełen etat, bez zastosowania dodatkowych ulg podatkowych. W związku z tym realna podwyżka w skali miesiąca to 249,39 złotych netto (w ciągu roku będzie to 2992,68 złotych netto).

Osoby zatrudnione na inny wymiar etatu powinny otrzymywać wynagrodzenie proporcjonalne do czasu pracy – na przykład zatrudnienie na poł etatu to 50% aktualnie obowiązującej najniższej krajowej, a na trzy czwarte etatu 75% wynagrodzenia minimalnego.

Najniższa krajowa od stycznia 2025 – umowa zlecenie

Najniższa krajowa stawka godzinowa netto dotyczy umów zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego) i umów o świadczenie usług, do których stosowane są przepisy o zleceniu (art. 750 Kodeksu cywilnego). Obowiązek jej zapewnienia mają zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorcy czy instytucje publiczne.

Wysokość minimalnej stawki godzinowej dotyczy każdej godziny wykonywanego zlecenia bądź świadczonych usług i podlega opodatkowaniu oraz oskładkowaniu. Warto wiedzieć, że strony umowy nie są zobowiązane do określania wynagrodzenia w stawce godzinowej, jednak wypłacone wynagrodzenie w przeliczeniu na godziny pracy nie może być niższe niż gwarantowana stawka godzinowa. W 2025 roku minimalna stawka za godzinę pracy ma wynosić 30,50 złotych brutto – wcześniej było to 28,10 złotych brutto.

Czytaj także: B2B – czym jest, umowa, zatrudnienie, branża

Zarabiasz mniej niż płaca minimalna – co robić?

Zgodnie z przepisami pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu powinien otrzymywać wynagrodzenie wynoszące nie mniej niż najniższa krajowa brutto. Jeśli pensja jest niższa, obowiązkiem pracodawcy jest wyrównanie wynagrodzenia do obowiązującej kwoty minimalnej. Takie wyrównanie dotyczy każdej przepracowanej godziny – jest to różnica wynikająca z przysługującej stawki i stawki, która wynika z podzielenia wynagrodzenia minimalnego. Może przyjąć postać premii uzupełniającej wynagrodzenie zasadnicze.

Minimalne wynagrodzenie brutto uregulowane jest ustawą. Gdy pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze godzin na umowę o pracę zarabia mniej, niezgodność z przepisami może zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy.

Czytaj także: Moje i twoje czy nasze? Jak rozmawiać o pieniądzach, by nie zrujnować związku