Niezdolność do pracy: co to znaczy?
Zgodnie z definicją zawartą w Ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezdolność do pracy to stan, w którym pracownik utracił możliwość wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu. Wyróżnia się dwa rodzaje niezdolności do pracy: częściową, związaną z niemożnością podjęcia pracy zgodnej z kwalifikacjami i całkowitą, gdy nie ma się możliwości świadczenia żadnej pracy. Stan niezdolności do pracy orzeka się na okres do 5 lat (chyba że stwierdzony zostanie brak rokowań na odzyskanie sprawności).
Częściowa zdolność do pracy – renta, przekwalifikowanie
Osobom, które nie mogą, wskutek pogorszenia się stanu zdrowia, pracować w dotychczas wykonywanym zawodzie (i nie jest celowe w ich przypadku przekwalifikowanie), przysługuje renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy: stała lub okresowa. Kwota renty dla osoby częściowo niezdolnej do pracy to 75% kwoty renty przyznawanej w przypadku całkowitej niezdolności do wykonywania obowiązków służbowych.
Natomiast pracownik uznany za niezdolnego do pracy w wyuczonym zawodzie, ale rokujący, że po przekwalifikowaniu odzyska zdolność do pracy, może otrzymywać przez okres od 6 do 36 miesięcy rentę szkoleniową (również w wysokości 75% podstawy wymiaru renty). Po ukończeniu odpowiedniego szkolenia lub kursu zawodowego i otrzymaniu orzeczenia lekarza medycyny pracy osoba taka może już podjąć pracę na nowym, dostosowanym do obecnego stanu zdrowia, stanowisku.
Orzeczenie lekarskie o zdolności do pracy a wynagrodzenie przestojowe
Każda osoba mająca rozpocząć pracę musi poddać się badaniom lekarskim stwierdzającym brak przeciwwskazań do wykonywania danego zawodu i otrzymać zaświadczenie o zdolności do pracy. Jeśli go nie dostanie, nie może podpisać umowy o pracę. Już zatrudnieni pracownicy również muszą raz na określony czas (od 1 do 5 lat w zależności od stanu zdrowia i charakteru pracy) poddawać się badaniom okresowym stwierdzającym brak przeciwwskazań do dalszego świadczenia pracy.
Może się jednak zdarzyć, że gdy wystąpią przeciwwskazania lekarskie do wykonywania pracy, lekarz wyda co prawda orzeczenie o zdolności do pracy na danym stanowisku, jednak tylko pod pewnymi ściśle określonym warunkami (obejmującymi np. zakaz dźwigania ciężkich przedmiotów, lub wykonywania prac na wysokościach). Jeżeli pracodawcy nie uda się spełnić tych wymagań, powstaje przestój: pracownik jest zdolny do pracy, natomiast z winy pracodawcy nie jest do niej dopuszczony. W takiej sytuacji właściciel firmy ma obowiązek wypłacać podwładnemu wynagrodzenie przestojowe. Jego wysokość jest równa wynagrodzeniu zasadniczemu określonemu w umowie o pracę, jednak bez żadnych dodatków czy premii. Liczbę godzin i dni, w których trakcie pracownik nie mógł wykonywać swoich obowiązków, mnoży się przez stawkę godzinową/dzienną wynikającą z umowy lub wyliczoną na podstawie całkowitego wynagrodzenia miesięcznego.
