Amortyzacja jest jednym z kosztów uwzględnianych w rachunku zysków i strat w przedsiębiorstwie. Wyróżnia się jej dwa rodzaje: amortyzacja bilansowa i podatkowa. Czym się one różnią? Na czym polega ta druga? Jakie są metody amortyzacji podatkowej i jakie wyróżniamy stawki?
Amortyzacja podatkowa - definicja
Amortyzacja, zarówno w prawie podatkowym, jak i bilansowym, oznacza zmniejszenie wartości środka trwałego, wartości niematerialnych, a także prawnych na skutek jego zużycia. Z definicji, amortyzacja podatkowa jest pieniężnym wyrażeniem stopniowego zużywania się środków trwałych w przedsiębiorstwie. Dotyczy ona także tych zasobów, które są dzierżawione lub wynajmowane.
Zasady amortyzacji podatkowej definiuje ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. To w niej znajdziemy między innymi wykaz składników podlegających amortyzacji, jak i tych, których podatnik amortyzować nie może. Ten sam dokument reguluje także sposób uwzględniania amortyzacji do wyliczenia podatku dochodowego.
W kontekście zmniejszania wartości podatkowej środka trwałego bardzo często możemy spotkać się także z rozgraniczeniem: amortyzacja a umorzenie. Różnice pomiędzy obiema formami są znaczące. Warto wiedzieć, że w przypadku amortyzacji mamy do czynienia ze zużyciem środków od początku danego roku do chwili obecnej, natomiast o umorzeniu możemy mówić w przypadku zużycia środków trwałych od samego początku ich używania.
Metody amortyzacji podatkowej
W przypadku wszystkich środków trwałych, naturalną koleją rzeczy jest stopniowe tracenie przez nie wartości. Najczęściej będzie to efektem eksploatacji, ale może mieć także związek z technologicznym starzeniem. Właśnie tutaj swoje zastosowanie znajduje amortyzacja, która polega na systematycznych wliczaniu określonej kwoty w koszty firmy, aż do całkowitego zużycia środka. W tym miejscu warto zaznaczyć, że księgowanie amortyzacji dotyczy środków trwałych, których przewidywany okres użytkowania jest dłuższy niż rok.
W praktyce istnieją różne rodzaje amortyzacji podatkowej. Wybór nie należy jednak do podatnika, ponieważ okoliczności ich stosowania zostały szczegółowo ujęte w przepisach. Zatem, jakie są metody amortyzacji podatkowej? W świetle prawa wyróżnia się metodę liniową, degresywną, indywidualną, a także metodę jednorazowej amortyzacji.
Za podstawową metodę amortyzacji uznaje się jednak tę pierwszą. Według niej, podstawa jest taka sama każdego roku, co oznacza, że środek zużywa się równomiernie. W przypadku drugiej z wymienionych metod, amortyzacja naliczana jest od mniejszej podstawy, czyli jest ona pomniejszona o dokonane w roku poprzednim odpisy amortyzacyjne. Metoda indywidualna zakłada z kolei sytuację, w której odpisy amortyzacyjne dokonywane są poprzez równomierne składki od wartości początkowej środka trwałego, a ich stawka jest określana indywidualnie przez podatnika. Ostatnia z metod to metoda jednorazowej amortyzacji, często nazywana metodą uproszczoną. Jest ona dopuszczalna jedynie w przypadku zakupu środków trwałych, które są fabrycznie nowe, a wartość początkowa zamortyzowanego środka wynosi co najmniej 10 tys. zł.
Stawki amortyzacji podatkowej
Jedną z naczelnych różnic pomiędzy amortyzacją bilansową a podatkową, jest odmienny sposób ustalania stawki amortyzacji. W przypadku tej pierwszej (regulowanej przez ustawę o rachunkowości) brak jest konkretnego określenia stawki. Decyzję o tym podejmuje kierownik danego przedsiębiorstwa, a stawka uzależniona powinna być od szacowanej ekonomicznej użyteczności środka trwałego.
Nieco inaczej będzie to wyglądać w przypadku omawianego rodzaju amortyzacji. Stawki amortyzacji podatkowej znajdziemy w tabelach stanowiących załącznik do ustawy o podatku dochodowym. Wykaz rocznych stawek oparty jest na Klasyfikacji Środków Trwałych. Warto wiedzieć także, że każdy rodzaj środka trwałego ma ustaloną roczną stawkę amortyzacyjną, która stanowi określony procent wartości pieniężnej. To właśnie na tej podstawie ustalany jest okres, przez który dany środek trwały może być amortyzowany.
