Bezwarunkowy dochód podstawowy - co to jest?
Bezwarunkowy dochód podstawowy to idea, której głównym założeniem jest wypłacanie każdej osobie, od dnia urodzenia aż do śmierci, określonej kwoty pozwalającej zaspokoić podstawowe potrzeby egzystencjalne.
Korzenie tej idei sięgają starożytności. Podejmowali ją późniejsi myśliciele – wśród nich był na przykład Thomas More. Obecnie zagadnienie wprowadzenia dochodu gwarantowanego analizują takie postaci jak m.in. Elon Musk, Bill Gates i Mark Zuckerberg.
Dochód gwarantowany
Zastanawiając się nad przyczynami, które zdeterminują ostatecznie konieczność wprowadzenia dochodu podstawowego, bardzo często wymienia się chaos na rynku pracy. Dużo umów jest tymczasowych. Nie gwarantują podstawowych świadczeń ani ciągłości zatrudnienia. Samo wynagrodzenie za takie usługi nie jest wystarczające, by normalnie funkcjonować.
Innym powodem, który ma przyczynić się do wprowadzenia idei bezwarunkowego dochodu podstawowego jest automatyzacja. Wiele obowiązków wykonywanych kiedyś przez człowieka przejmują maszyny. To powoduje, że niektórzy tracą miejsce zatrudnienia i dodatkowo, nie są w stanie się przebranżowić, by np. obsługiwać te urządzenia.
W związku z tym, że obecnie zamiast jak o idei, o bezwarunkowym dochodzie podstawowym mówi się jak o konieczności, która nas czeka, stworzono programy eksperymentalne. Testują one możliwości takiego rozwiązania, pozwalają określić konsekwencje. Wyniki przeprowadzonych badań opisuje między innymi opracowanie Biura Analiz, Dokumentacji i Korespondencji sygnowane przez Kancelarię Senatu.
W dokumencie wskazuje się między innymi przykład Namibii. W tym państwie wypłacano co miesiąc kwotę 10 Euro. Na koniec eksperymentu odnotowano między innymi spadek bezrobocia o 50%. Musiano jednak zaprzestać takiej pomocy ze względu na brak środków w budżecie. W Finlandii dwa tysiące uczestników projektu, w przedziale wiekowym 25-58 lat, przez dwa lata (2017-2018) otrzymywało kwotę 580 euro w ramach bezwarunkowego dochodu podstawowego. Ale również w Hiszpanii, Niemczech, Iranie, Ugandzie czy USA podejmuje się podobne inicjatywy.
Korzyści, jakie mogą płynąć z wprowadzenia takiego systemu to likwidacja ubóstwa, zapewnienia bytu każdej osobie, poprawa jakości życia, więcej wolnego czasu i możliwości jego zagospodarowania.
Przewiduje się również pewne zagrożenia wprowadzenia dochodu bezwarunkowego. To niewątpliwie duży koszt dla państwa, które zdecyduje się na taką metodę. Dawanie ludziom pieniędzy „za nic” może też powodować brak motywacji i chęci do podjęcia zatrudnienia.
