Wielu pracodawców, zanim zatrudni pracownika na stałe, proponuje mu najpierw umowę na okres próbny. Zasady jej funkcjonowania reguluje Kodeks pracy.
Dzień próbny w pracy
Umowa na czas próbny zawierana jest zazwyczaj z osobami, które stawiają pierwsze kroki w danej branży. Ma na celu sprawdzenie, czy kandydat na dane stanowisko ma umiejętności i wiedzę umożliwiające wykonywanie obowiązków służbowych zgodnie z oczekiwaniami pracodawcy. Z drugiej strony dzięki okresowi próbnemu sam pracownik może sprawdzić, czy dobrze czuje się w danej firmie i czy chce związać się z nią na dłużej.
Umowa na okres próbny jest rodzajem umowy czasowej. Nie może obowiązywać dłużej niż 3 miesiące, jednak o minimalnym czasie jej trwania Kodeks pracy nic nie mówi. Oznacza to, że możemy ją podpisać nawet na jeden dzień.
Jednodniowe sprawdzanie kandydatów często praktykuje się w branży sprzedażowej na niższych stanowiskach, gdzie rotacja pracowników jest stosunkowo duża, a wymagane kwalifikacje raczej niskie. Wzmożonym okresem przyjmowania osób na próbę są wakacje, szczególnie w miejscowościach turystycznych, gdy wiele sklepów i stoisk otwiera się sezonowo. To właśnie wtedy dochodzi również do największej liczby naruszeń, dlatego przed rozpoczęciem pracy, pamiętajmy o kilku zasadach.
Okres próbny - wynagrodzenie
Niezależnie od tego, czy decydujemy się na dzień próbny w sklepie odzieżowym, czy na stoisku z rękodziełem, pamiętajmy, że zawierana umowa musi mieć formę pisemną. Jeśli z jakichś względów nie została spisana, pracodawca ma obowiązek przedstawić nam na piśmie dokument potwierdzający warunki zatrudnienia (takie jak wymiar godzin i pensja).
Wynagrodzenie za pracę przysługuje nam zawsze, nawet po jednym dniu próbnym w sklepie czy innym miejscu. Co więcej, jeśli pracujemy na pełen etat, przysługuje nam przynajmniej minimalne wynagrodzenie. W 2019 r. wynosi ono 2250 zł brutto miesięcznie.
Bezpłatny okres próbny
Niestety zdarzają się nieuczciwi pracodawcy, którzy starają się wprowadzić szczególnie młodych, niedoświadczonych na rynku pracy ludzi w błąd – obiecują podpisanie umowy na okres próbny w późniejszym terminie albo celowo unikają kwestii płacy. Jest to działanie niezgodne z Kodeksem pracy. By zatrudnić się w jakimkolwiek miejscu, konieczne jest podpisanie umowy najpóźniej pierwszego dnia podjęcia obowiązków służbowych.
Co robić w przypadku, kiedy szef nie podpisał z nami umowy i odmawia wypłacenia wynagrodzenia? Już sam fakt, że praca została wykonana, nawet niepotwierdzony kontraktem, daje możliwość pracownikowi dochodzenia swoich praw za pośrednictwem Państwowej Inspekcji Pracy bądź sądu pracy.
Warto walczyć o swoje prawa – postępowanie sądowe pierwszej instancji z zakresu prawa pracy jest całkowicie wolne od kosztów dla pracownika. Niemniej, jeśli zdecydujemy się na ten krok, to na nas będzie ciążył obowiązek przedstawienia dowodów na to, że faktycznie byliśmy zatrudnieni i nie otrzymaliśmy wynagrodzenia.
Prawa pracownika na okresie próbnym
W kontekście umowy na czas próbny warto też pamiętać o innych prawach wynikających z Kodeksu pracy. Jedno z nich dotyczy należnego nam okresu wypowiedzenia w przypadku rozwiązania stosunku pracy. Jego długość jest uzależniona od czasu trwania umowy:
• umowa na okres próbny nieprzekraczający 2 tygodni – 3 dni robocze,
• umowa na okres próbny powyżej 2 tygodni – tydzień,
• umowa na okres próbny trwający 3 miesiące – dwa tygodnie.
Co więcej, już w czasie zatrudnienia na próbę pracownik zyskuje prawo do urlopu. Liczba dni wolnych, z których może skorzystać, nie jest z góry ustalona, ale jest proporcjonalna do czasu pracy w firmie. Jeśli wyliczenie pokaże, że podwładnemu na okresie próbnym przysługuje tylko kilka godzin urlopu, zaokrągla się je do pełnego dnia wolnego.
Osobny zapis Kodeksu pracy dotyczy czasu zatrudnienia na próbę kobiet w ciąży. Jeśli są zatrudnione na dłużej niż jeden miesiąc i ich umowa wygasa w trzecim miesiącu trwania ciąży, to zostaje ona automatycznie przedłużona do dnia porodu.
Okres próbny wlicza się też do stażu pracy, a więc może stanowić podstawę do obliczania dodatku stażowego. Ponadto osobom pracującym na próbę w nocy przysługuje dodatek nocny.
