Wybory prezydenckie odbędą się w niedzielę 18 maja 2025 roku. Nad ich prawidłowym przeprowadzeniem i zgodnością z przepisami prawa będą czuwać tysiące ludzi – pracowników obwodowych komisji wyborczych. To oni przygotują i otworzą lokale wyborcze, będą sprawdzać dane osobowe na dowodach osobistych i wydawać karty wyborcze, czy wreszcie liczyć głosy. Kim są te osoby i jakie spełniły warunki, by objąć tę odpowiedzialną funkcję? Warto wiedzieć, że praca w obwodowej komisji wyborczej nie jest dostępna dla każdego. Wyjaśniamy, jakie są wymagania prawne wobec osób starających się o tę funkcję, a także jakie wynagrodzenie otrzymają członkowie komisji wyborczych pracujący przy wyborach prezydenckich w 2025 r.
Spis treści
Kto może zasiadać w obwodowej komisji wyborczej?
Kandydaci ubiegający się o miejsce w obwodowej komisji wyborczej muszą spełnić kilka konkretnych wymagań. Jak zostać członkiem obwodowej komisji wyborczej w wyborach prezydenckich czy wyborach parlamentarnych? Jeśli chcesz zostać członkiem komisji w kolejnych wyborach, sprawdź, czy spełniasz poniższe wymagania PKW.
Zgodnie z Uchwałą nr 11/2019 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 lutego 2019 r. w sprawie powoływania obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego:
2. § 4. 1. Kandydatem do składu komisji może być osoba posiadająca prawo wybierania, tj. osoba, która:
1) jest obywatelem polskim;
2) najpóźniej w dniu zgłoszenia kończy 18 lat;
3) nie jest pozbawiona praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu;
4) nie jest pozbawiona praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu;
5) nie jest ubezwłasnowolniona prawomocnym orzeczeniem sądu.
[...]
3. Kandydatem do składu komisji może być osoba, która stale zamieszkuje na obszarze województwa, w którym jest zgłaszana do komisji i jest ujęta w Centralnym Rejestrze Wyborców w stałym obwodzie głosowania w jednej z gmin na obszarze tego województwa.
Warto zwrócić uwagę w szczególności na ostatnie kryterium. Ma ono zagwarantować, że osoba będąca członkiem komisji, jest związana z obszarem, w którym pełni swoją funkcję.
Spełnienie powyższych wymogów to jednak nie wszystko. Przed kandydatami na członków obwodowej komisji wyborczej stoi szereg dodatkowych wymogów, których niespełnienie grozi automatyczną dyskwalifikacją.
Według wytycznych Państwowej Komisji Wyborczej (art. 4. powyższej Uchwały), kandydatem do składu komisji nie może być:
-
kandydat w wyborach;
-
komisarz wyborczy;
-
pełnomocnik wyborczy komitetu wyborczego;
-
pełnomocnik finansowy komitetu wyborczego;
-
urzędnik wyborczy;
-
mąż zaufania;
-
obserwator społeczny;
-
osoba będąca w stosunku do kandydata w wyborach:
a) małżonkiem,
b) wstępnym,
c) zstępnym,
d) rodzeństwem,
e) małżonkiem zstępnego, wstępnego lub przysposobionego,
f) osobą pozostającą w stosunku przysposobienia,
– jeżeli kandydat kandyduje w okręgu wyborczym, dla którego właściwa jest dana komisja;
- pełnomocnik, o którym mowa w art. 55. Kodeksu wyborczego, w komisji właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania w jej imieniu.
Publiczne losowanie członków komisji wyborczych
Jeśli chcesz zostać członkiem komisji wyborczej, musisz wiedzieć, że spełnienie wymagań prawnych nie gwarantuje pełnienia tej funkcji. Dość często zdarza się, że liczba chętnych do pracy przewyższa liczbę miejsc w komisji. Z drugiej strony może być również tak, że liczba kandydatów jest niewystarczająca. Zgodnie z wyżej przywołaną Uchwałą PKW w obu przypadkach przeprowadzane jest losowanie.
§ 14. 1. Jeżeli liczba członków komisji [...] miałaby być mniejsza niż ustawowy skład – pozostałych kandydatów do składu komisji wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych przez wszystkich pełnomocników wyborczych. W celu uzupełnienia składu komisji pełnomocnicy wyborczy mogą zgłosić do losowania tyle osób, ile brakuje do ustawowego składu liczbowego komisji.
2. Jeżeli liczba członków komisji [...] miałaby być większa niż ustawowy skład liczbowy komisji – kandydatów do składu komisji, w liczbie stanowiącej różnicę między ustawowym składem liczbowym a liczbą osób zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych [...], wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych [...].
3. Losowanie przeprowadza, w imieniu komisarza wyborczego, urzędnik wyborczy lub pracownik urzędu gminy.
Jak zgłosić swoją kandydaturę do pracy w OKW?
Kandydaci do pracy w obwodowej komisji wyborczej, spełniający wszystkie powyższe wymagania, mogą samodzielnie zgłosić swoją kandydaturę. Pierwszym sposobem jest skontaktowanie się z pełnomocnikiem komitetu wyborczego. Pełny ich wykaz dostępny jest na stronie PKW. W takim przypadku bardzo często możliwe jest także wskazanie preferencji, co do komisji, w której chcielibyśmy pracować, jednak należy pamiętać, że to pełnomocnik danego komitetu zgłasza nas do pracy w jednej z komisji.
Drugim sposobem na zgłoszenie swojej kandydatury jest dostarczenie zgłoszenia do urzędnika wyborczego za pośrednictwem urzędu gminy. Tutaj z kolei warto mieć na uwadze, że to pełnomocnicy komitetów wyborczych mają pierwszeństwo w zgłaszaniu kandydatów. Osoby, które zgłoszą swoją kandydaturę za pośrednictwem urzędu, trafiają na listę rezerwową. Ich kandydatura zostanie wzięta pod uwagę w przypadku konieczności uzupełnienia składu komisji. Pamiętajmy jednak, że samo zgłoszenie kandydata na członka komisji, nie daje gwarancji, że dana osoba zostanie powołana.
Pamiętaj!
Termin na zgłaszanie przez pełnomocników komitetów wyborczych kandydatów na członków komisji wyborczych upływa 30 dni przed dniem wyborów.
Zgodnie z kalendarzem wyborczym termin zgłaszania się do państwowych komisji wyborczych przy wyborach prezydenckich 2025 upłynął 18 kwietnia.
Praca w komisji wyborczej – na czym polega?
Może się wydawać, że praca w obwodowej komisji wyborczej polega jedynie na czuwaniu nad głosowaniem w obwodzie czy sprawdzaniu tożsamości wyborów. Tymczasem członek komisji wyborczej ma do wypełnienia również dodatkowe obowiązki, które nie ograniczają się jedynie do samego dnia wyborów.
Członkowie obwodowych komisji wyborczych muszą także wziąć udział w posiedzeniach komisji i szkoleniach organizowanych przez urzędników wyborczych. Niemniej, główna część ich pracy przypada na dzień wyborów.
Kluczowe zadania członków obwodowej komisji głosowania to:
-
przeprowadzenie głosowania w danym obwodzie,
-
czuwanie nad przestrzeganiem prawa wyborczego i pilnowanie porządku w lokalu wyborczym,
-
ustalenie wyników głosowania w danym obwodzie i podanie ich do wiadomości publicznej,
-
przesłanie wyników głosowania do właściwej komisji wyborczej.
Obwodowa komisja wyborcza – zarobki
Za udział w pracach i szkoleniach obwodowych komisji wyborczych przysługuje dieta. Wysokość wynagrodzenia członka komisji wyborczej odgórnie ustalona jest przez Państwową Komisję Wyborczą i uzależniona od obejmowanego stanowiska. Oznacza to, że inne zarobki w komisji wyborczej przysługują członkowi OKW, a inną dietę otrzyma przewodniczący komisji. Dieta członków obwodowych komisji wyborczych w wyborach do Sejmu i Senatu zwolniona jest od podatku dochodowego i składek ZUS.
Zgodnie z art. § 8. 1. Uchwały nr 29/2023 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 2 sierpnia 2023 r. w sprawie należności pieniężnych przysługujących członkom komisji wyborczych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Parlamentu Europejskiego (§ członkom okręgowych, rejonowych i obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w kraju i na polskich statkach morskich, przysługuje zryczałtowana dieta za czas związany z wykonywaniem czynności [...] w wysokości:
- dla członków okręgowych komisji wyborczych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – 1000 zł,
- dla członków rejonowych komisji wyborczych – 1000 zł,
- dla przewodniczących obwodowych komisji wyborczych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – 700 zł,
- dla zastępców przewodniczących obwodowych komisji wyborczych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – 600 zł,
- dla członków obwodowych komisji wyborczych w wyborach Prezydenta RP – 500 zł.
Wynagrodzenie za pracę w komisji to nie jedyny benefit, na jaki mogą liczyć jej członkowie. Wybory przypadają na dzień wolny od pracy, a sprawowanie obowiązków członka komisji to nic innego jak praca w weekendy. Pracownicy, którzy zasiadają tego dnia w obwodowych komisjach wyborczych, mają prawo do płatnego zwolnienia z pracy na dzień głosowania oraz dzień liczenia głosów.
Czytaj także: Płace w Polsce wkrótce będą jawne. „Nie jesteśmy na to gotowi” – ocenia ekspert rynku pracy Mateusz Żydek
Praca w obwodowej komisji wyborczej – najczęściej zadawane pytania:
-
Jak się dostać do obwodowej komisji wyborczej?
Celem zgłoszenia swojej kandydatury do prac obwodowych komisji wyborczych należy zwrócić się bezpośrednio do pełnomocników komitetów wyborczych uczestniczących w wyborach. Wykaz pełnomocników dostępny jest na stronie PKW. Kandydaci mogą również zgłosić się do urzędnika wyborczego za pośrednictwem urzędu gminy, jednak wówczas zostaną wpisani na listę rezerwową. Zgłoszenie się na członka komisji nie gwarantuje, że zostanie się wybranym do tej roli.
-
Ile wynosi wynagrodzenie za udział w komisji wyborczej?
Członkom komisji wyborczej przysługują diety, których wysokość uzależniona jest od pozycji. W najbliższych wyborach prezydenckich członkowie obwodowych komisji wyborczych zarobią 500 zł, zastępcy przewodniczącego – 600 zł, a przewodniczący komisji – 700 zł.
