Wypowiedzenie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę
Nabycie prawa do emerytury umożliwia zrezygnowanie z pracy zawodowej i uzyskanie świadczeń. Kiedy nastąpi przejście pracownika na emeryturę, będzie on co miesiąc otrzymywał pieniądze z ZUS-u. Nie będzie zaś mu już przysługiwało wynagrodzenie od pracodawcy.
Osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie praw emerytalnych nie oznacza ani automatycznego otrzymania emerytury, ani też automatycznego zwolnienia z pracy. Pracownik, który chce przejść na emeryturę i przestać pracować musi zrezygnować z pracy i złożyć wniosek o emeryturę w ZUS-ie.
Czy przechodząc na emeryturę, trzeba rozwiązać stosunek pracy?
Nie ma przepisu nakazującego przechodzenie na emeryturę osobom, które osiągnęły wiek emerytalny. Decyzja, co do dalszej pracy zawodowej, należy do pracownika. Jeśli chodzi o zawieszenie prawa do emerytury, pracownik po nabyciu praw może zdecydować się na kontynuację pracy zarobkowej. W takiej sytuacji nic się dla niego nie zmienia. Nadal będzie otrzymywał wynagrodzenie. Zawieszenie prawa do emerytury w przypadku kontynuowania zatrudnienia jest automatyczne i będzie trwało do momentu rozwiązania stosunku pracy i złożenia w ZUS-ie świadectwa pracy. (Art. 103a Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Odwrotna sytuacja, w której pracownik dokonuje zawieszenia umowy o pracę, by uzyskać w tym czasie emeryturę, nie jest możliwa. W polskim Kodeksie pracy nie istnieje taka opcja. Co najwyżej można udać się na urlop bezpłatny, ale będąc na nim, nie można starać się o emeryturę.
Wypowiedzenie umowy o pracę - emerytura
Jeśli pracownik nabył prawa do otrzymywania emerytury (osiągnął wiek emerytalny) i chce zacząć pobierać świadczenie, musi rozwiązać umowę o pracę i zgłosić wniosek o emeryturę do ZUS-u. Podstawa rozwiązania stosunku pracy jest dowolna – może to być wypowiedzenie złożone przez pracownika bądź rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron.
Jeśli pracownik chce złożyć wypowiedzenie, to musi odpowiedzieć sobie na pytanie: „ile muszę jeszcze pracować do emerytury?”, bo obowiązuje go okres wypowiedzenia.
Przy przejściu na emeryturę jest on taki sam, jak w każdej innej sytuacji składania wypowiedzenia (jest uzależniony od długości okresu zatrudnienia w danej firmie). Dlatego lepszym rozwiązaniem wydaje się porozumienie stron, które pozwala na rozwiązanie stosunku pracy w dowolnym dniu, na który wspólnie zgodzą się pracodawca i pracownik.
Wzór wypowiedzenia umowy o pracę z powodu przejścia na emeryturę
Wiele osób, które zbliżają się do wieku emerytalnego, zastanawia się, czy obowiązuje jakieś specjalne wypowiedzenie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę lub wzór takiego dokumentu. Trzeba zatem podkreślić, że porozumienie stron bądź wypowiedzenie w związku z przejściem na emeryturę niczym nie różni się od wypowiedzenia składanego przez pracownika w każdej innej sytuacji. Pracownik może, ale nie musi, umieszczać informacji o tym, że rozwiązanie ma związek z emeryturą.
Pobieranie emerytury bez rozwiązania stosunku pracy
Czy możliwa jest emerytura bez zwalniania się z pracy? Niestety nie można pobierać świadczenia, jeśli pracownik, który nawet nabył prawo do emerytury (osiągnął wiek emerytalny) nie zwolni się z pracy (art. 103a Ustawy). Dopiero po dostarczeniu świadectwa pracy z ostatniego miejsca zatrudnienia, emeryt będzie mógł nabyć prawo do otrzymywania świadczenia.
Wyjątkiem jest tzw. emerytura z urzędu, czyli sytuacja pobierania świadczenia przez osoby posiadające rentę z tytułu niezdolności do pracy. Wtedy po osiągnięciu wieku emerytalnego automatycznie uzyskuje się emeryturę i nie trzeba zwalniać się z pracy. Emerytura z urzędu nie przysługuje rencistom pobierającym świadczenia z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
Ponowne zatrudnienie pracownika na emeryturze
Uzyskanie prawa do emerytury nie oznacza wcale, że pracownik musi być już tylko emerytem. Nie ma żadnych przeszkód, by emeryt został ponownie zatrudniony w tej samej firmie, w której pracował przed przejściem na emeryturę (bądź w jakiejkolwiek innej). Emeryt może zostać ponownie zatrudniony nawet następnego dnia po uzyskaniu w ZUS decyzji określającej przyznanie emerytury.
Osiągnięcie wieku emerytalnego a dalsza praca
Podsumowując zatem, pracownik, który osiągnął wiek emerytalny i chce nadal pracować, ma dwie możliwości:
• kontynuowanie pracy bez zmian i tym samym zawieszenie prawa do emerytury (nadal otrzymuje się jedynie wynagrodzenie od pracodawcy),
• emerytura i dalsza praca, czyli zwolnienie się, uzyskanie prawa do emerytury i ponowne zatrudnienie (pracownik będzie otrzymywał emeryturę oraz wynagrodzenie od pracodawcy).
Rozwiązanie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę
Dla niektórych pracodawców okres ochrony przedemerytalnej pracownika trwający przez 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego może być kłopotliwy. Przypomnijmy, że w tym czasie, nie można z zatrudnianą osobą rozwiązać umowy o pracę za wypowiedzeniem. Czy osiągnięcie wieku emerytalnego umożliwia rozwiązanie umowy o pracę?
Zwolnienie pracownika w wieku emerytalnym jest możliwe, ale sam powód, że został osiągnięty wiek emerytalny, nie jest wystarczający do tego, by pracodawca mógł wypowiedzieć umowę. Osiągnięcie wieku emerytalnego jako przyczyna wypowiedzenia może zostać zakwestionowane przez Sąd Pracy. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r. (II PZP 13/08, OSNP 2009/19–20/248). Jednocześnie pracownik, który osiągnął wiek emerytalny, nie podlega już ochronie, zatem pracodawca może go zwolnić, jeśli ma ku temu adekwatny, inny powód (np. spadek wydajności, utrata zaufania). Przy umowie na czas określony dopuszcza się zwolnienie bez podawania powodu. Wypowiedzenie umowy o pracę osobie w wieku emerytalnym jest zatem możliwe, ale nie następuje w sposób automatyczny.
Jeśli pracownik pobiera emeryturę i został ponownie zatrudniony, to również nie obowiązuje go okres ochronny, bo uzyskał już wiek emerytalny i prawo do świadczeń. Zwolnienie emeryta z pracy wygląda zatem tak samo, jak każdego innego pracownika. Wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony wymaga podania przyczyny.
Podanie o przejście na emeryturę - wzór
Pracownik, który chce zacząć otrzymywać emeryturę, musi dostarczyć do ZUS-u wypełniony formularz EMP. Można to zrobić na 30 dni przed osiągnięciem wieku emerytalnego, jeszcze w trakcie stosunku pracy, bo przyznanie prawa do emerytury nie jest od tego zależne. Aby jednak pobierać świadczenia emerytalne, konieczne jest rozwiązanie stosunku pracy i dostarczenie do ZUS-u świadectwa pracy. Wtedy ZUS wyda decyzję o terminie pobierania świadczenia emerytalnego.
