Kobieta, która spodziewa się dziecka, jest chroniona przez przepisy prawa pracy. Poniżej przedstawiamy szczegóły świadczeń, na które mogą liczyć pracownice w ciąży.
Zasiłek macierzyński – dla kogo, od czego zależy wysokość zasiłku macierzyńskiego
Bardzo ważna z punktu widzenia kobiety oczekującej potomstwa jest możliwość pobierania zasiłku, dzięki któremu zyskuje zabezpieczenie finansowe w pierwszych miesiącach życia dziecka.
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej pracownicy, która w trakcie trwania stosunku pracy:
1) urodziła dziecko;
2) przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10. roku życia, i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;
3) przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10. roku życia (art. 29. Ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).
Ta forma świadczenia przyznawana jest z tytułu ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek pobierają także kobiety zatrudnione m.in. na umowę zlecenie, umowę agencyjną lub umowę o pracę na czas określony oraz na okres próbny, przekraczający wymiar jednego miesiąca, jeśli umowa o pracę została przedłużona do czasu porodu.
To świadczenie macierzyńskie przysługuje również osobie zatrudnionej (a więc ubezpieczonej) w firmie, która popadła w stan likwidacji lub też upadłości. Jeśli pracodawca nie zapewnił kobiecie innej pracy, do dnia porodu przysługuje jej zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
Kiedy zasiłek macierzyński nie przysługuje?
Ustawodawca przewidział jednak określone sytuacje, w których zasiłek macierzyński nie jest wypłacany zatrudnionej pracownicy. Ma to miejsce między innymi w przypadku, gdy kobieta spodziewająca się potomstwa przebywa na urlopie bezpłatnym lub też kiedy odbywa karę pozbawienia wolności.
Wypłata macierzyńskiego – jak długo?
Zasiłek macierzyński przyznawany jest za okresy odpowiadające czasowi:
• urlopu macierzyńskiego bądź urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• urlopu rodzicielskiego,
• urlopu ojcowskiego.
Okres wypłacania zasiłku macierzyńskiego jest różny w zależności od liczby urodzonych dzieci. Dla matki jednego dziecka jest to 20 tygodni, a dla mamy bliźniaków będzie to 31 tygodni. W przypadku trojaczków to 33 tygodni, czworaczków – 35 tygodni, a pięcioraczków i większej liczby dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu – 37 tygodni wypłacania zasiłku.
ZUS – świadczenia dla ciężarnych i rodziców
Innym świadczeniem, które może przysługiwać świeżo upieczonym rodzicom, jest jednorazowa zapomoga, potocznie nazywana się becikowym. Warto się o nią postarać, gdyż przeznaczona na nią suma – 1000 zł na jedno dziecko – może być ważnym wsparciem dla domowego budżetu na początek.
Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka lub osobie, która ma tytuł opiekuna prawnego dziecka. O becikowe może również starać się opiekun faktyczny, czyli osoba, która wystąpiła do sądu o przysposobienie dziecka. Zgodnie z art. 15b Ustawy o świadczeniach rodzinnych o zapomogę można się starać wówczas, gdy „dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł”.
Jakie dokumenty należy złożyć, by uzyskać zapomogę? Będzie potrzebny dokument tożsamości wnioskodawcy, jak również skrócony odpis aktu urodzenia dziecka oraz okazanie oryginału. Idąc do urzędu, należy być również wyposażonym w zaświadczenie o objęciu matki opieką medyczną co najmniej od 10. tygodnia ciąży (nie dotyczy to osób przysposabiających dziecko lub będących prawnym/faktycznym opiekunem dziecka) oraz pisemne zaświadczenie, że na dziecko nie została już przyznana wcześniej tego typu zapomoga.
Wniosek o zapomogę można złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. W przypadku rodziców przysposabiających dziecko lub starających się o opiekę prawną nad nim czas na złożenie dokumentów jest inny – trwa do 18. roku życia dziecka, a zaczyna się w terminie 12 miesięcy od objęcia go prawną opieką.
Świadczenia dla ciężarnych bezrobotnych
Z kolei kobiety pracujące na podstawie umowy o dzieło, studenci, rolnicy czy bezrobotni mogą pobierać świadczenie rodzicielskie (tzw. Kosiniakowe, od nazwiska byłego Ministra Pracy i Polityki Społecznej Władysława Kosiniaka-Kamysza) w wysokości 1000 zł miesięcznie.
Świadczenie nie ma żadnego kryterium dochodowego. Z tego świadczenia nie mogą jednak skorzystać rodzice, którzy otrzymują zasiłek macierzyński.
Świadczenie jest pobierane przez:
• 52 tygodnie – w przypadku urodzenia jednego dziecka;
• 65 tygodni – gdy matka urodziła bliźnięta;
• 67 tygodni – w przypadku trojaczków;
• 69 tygodni – kiedy przyszły na świat czworaczki;
• 71 tygodni – w przypadku urodzenia pięcioraczków lub większej liczby dzieci podczas jednego porodu.
Analogicznie okresy te stosują się w przypadku przysposobienia i objęcia opieką prawną dziecka.
