Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej, zwane też ubezpieczeniem cywilnym lub po prostu OC, najbardziej znane jest posiadaczom samochodów, bowiem każde auto musi być wyposażone w aktualną polisę. Jednak w myśl prawa, odpowiedzialność cywilna pracownika obejmuje zdecydowanie szerszy katalog zdarzeń niż tylko wypadki drogowe, warto zatem poświęcić kwestii dobrowolnego ubezpieczenia więcej uwagi.
W polskim systemie prawnym występują dwa podstawowe rodzaje ubezpieczeń: majątkowe i osobowe. W przypadku tych drugich ochroną objęte jest zdrowie, życie i zdolność człowieka do świadczenia pracy. W założeniu ubezpieczenia osobowe zapewniają pokrycie potrzeb finansowych zgłaszanych przez osoby fizyczne, powstałych na skutek określonych wydarzeń losowych. Polisy ubezpieczeniowe tego rodzaju obowiązuje podział ze względu na zakres ochrony: asekuracja na życie (śmierć ubezpieczonego lub dożycie ustalonego wieku) oraz ubezpieczenia NNW – następstw nieszczęśliwych wypadków, na skutek których poszkodowany doznaje rozstroju zdrowia, uszkodzeń ciała lub ponosi śmierć.
W niniejszym artykule opisujemy jednak ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zawodowej, czas zatem skupić się na dogłębnej analizie tego zagadnienia. Dywagacje warto rozpocząć od określenia miejsca ochrony cywilnej w systemie prawa. Ustawodawca ulokował ją w dziale ubezpieczeń gospodarczych jako jeden z dwóch obszarów asekuracji, obok ubezpieczenia mienia (art. 821. Kodeksu cywilnego). W rozumieniu prawa ubezpieczyciel jest zobowiązany do świadczenia ochrony w stosunku do osób fizycznych, prawnych oraz nieposiadających osobowości prawnej w celu pokrycia strat materialnych powstałych na skutek wyrządzenia szkody.
Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej – przed czym chroni
Przed czym zatem chroni ubezpieczenie OC zawodowe? Ujmując rzecz w zwięzłych słowach – daje ono osłonę, gdy jego posiadacz będzie musiał naprawić wyrządzoną przez siebie szkodę. Sprawcę zobowiązuje się do tego na podstawie tzw. odpowiedzialności deliktowej lub kontraktowej. Pierwsza z nich oznacza, że zdarzenie podlegające ubezpieczeniu powstało na skutek czynu niedozwolonego, druga zaś obejmuje niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.
Omówmy najpierw przykład odpowiedzialności cywilnej kierowcy. Wyobraźmy sobie sytuację, jakich wiele w codziennym ruchu drogowym – godziny szczytu, zakorkowane ulice, a wszyscy kierujący chcą dotrzeć do pracy na czas. Wykonując lewoskręt, jeden z najtrudniejszych manewrów w ruchu miejskim, należy ustąpić pierwszeństwa pojazdom poruszającym się prosto. Wystarczy chwila nieuwagi i stłuczka gotowa. W takim przypadku osłona ubezpieczeniowa zdejmuje ze sprawcy wypadku odpowiedzialność finansową za naprawienie szkód wyrządzonych poszkodowanemu i przekazuje ją na ubezpieczyciela (reguluje to art. 415 Kodeksu cywilnego).
Inaczej postępuje się w przypadku niewykonania lub złego wykonania umowy, czyli odpowiedzialności kontraktowej. Tym razem posłużymy się przykładem OC fizjoterapeuty, który na skutek nienależytego wykonania umowy doprowadził do uszkodzenia ciała osoby trzeciej. W tym wypadku zakład ubezpieczeniowy przejmuje na siebie ekonomiczne skutki szkody na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego. Poszkodowany może domagać się odszkodowania nie od sprawcy, lecz ubezpieczyciela, u którego ten jest ubezpieczony.
OC zawodowe – w jakich zawodach jest konieczne
Podziału asekuracji cywilnej możemy dokonać także pod względem jej wymagalności. Ubezpieczenie zawodowe OC dobrowolne zawierane jest na zasadzie fakultatywności, co oznacza, że nie wymaga się go do pełnienia obowiązków przewidzianych umową. Inaczej wygląda nabywanie gwarancji ubezpieczeniowej potrzebnej do ustanowienia stosunku pracy. Obowiązkowe OC zawodowe posiadać muszą przedstawiciele konkretnych zawodów, niewymienionych niestety w jednym akcie prawnym. Poniższy katalog ułatwi zatem ustalenie, jakie zawody zobowiązane są do posiadania obowiązkowej ochrony cywilnej.
Ubezpieczenie OC w pracy posiadać muszą przedstawiciele zawodów prawniczych: komornicy, radcowie prawni, adwokaci czy notariusze. Wymagane ono jest także od rzeczników patentowych, agentów ubezpieczeniowych i rolników. Katalog branż, do funkcjonowania których potrzebne jest obowiązkowe OC zawodowe obejmuje również architektów i inżynierów budowlanych, przewoźników i użytkowników statków powietrznych, organizatorów imprez masowych, podmioty świadczące usługi zdrowotne (m. in. szpitale, przychodnie, medycy) oraz doradztwa podatkowego. Obowiązkowe OC lekarzy (stawki zaczynają się od 250 zł) obejmuje tylko ten personel medyczny, który nie jest zatrudniony na umowę o pracę. Także ubezpieczenie OC dla ratowników medycznych dotyczy innych niż etat form kontraktów.
Osobną kategorią są osoby fizyczne i prawne działające w obrębie nieruchomości. Tutaj z bezwzględną koniecznością zawarcia stosownej umowy asekuracyjnej muszą liczyć się nie tylko zarządcy nieruchomości, ale także pośrednicy oraz rzeczoznawcy majątkowi. Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej (cena – od 180 zł rocznie) jest przydatne nie tylko agentom, obracającym niekiedy milionowymi kontraktami, ale także dozorcom czy administratorom. Nietrudno bowiem wyobrazić sobie, że utrzymanie czystości ciągów komunikacyjnych, zwłaszcza zimą, bywa problematyczne. W takiej sytuacji szkody powstałe na skutek nieprawidłowej realizacji umowy (nieodśnieżony chodnik) pokrywa ubezpieczyciel.
Warto pokrótce omówić zasady działania polis zawieranych dobrowolnie, gdyż jest to segment runku rozwijający się nadzwyczaj dynamicznie. Wydatki na ubezpieczenie księgowego i OC geodety nie stanowią dużego kosztu, mogą jednak uchronić przed bardzo poważnymi konsekwencjami. Brak przymusu ubezpieczeniowego charakterystyczny jest m.in. dla członków władz spółek kapitałowych, pracowników pedagogicznych, rowerzystów, właścicieli jachtów śródlądowych czy zarządców dróg publicznych. We wszystkich tych przypadkach asekuracja jest nieobowiązkowa, jednak nie jest też zakazana – opisywane podmioty mogą samodzielnie zdecydować, czy chcą być wyposażone w dodatkową ochronę ubezpieczeniową.
