Pracując w trybie home office, poparzyłeś się herbatą? A może złamałeś palec, potknąwszy się o leżący na środku twojego domowego biura kabel? Sprawdź, kiedy w przypadku pracy zdalnej z domu można mówić o wypadku przy pracy i domagać się z tego tytułu odszkodowania.
Zawiadomienie o wypadku przy pracy zdalnej
Warto zacząć od tego, że termin „praca zdalna” w Kodeksie pracy w ogóle nie występuje. Zarówno pracodawcy, jak i pracownicy czekają na precyzyjne przepisy prawa, które regulowałyby tę kwestię. Niemniej, w przypadku zdalnego trybu stosowane są niektóre reguły dotyczące telepracy. I tak, pomimo że obowiązki zawodowe pracownik wykonuje w domu, to pracodawca wciąż jest odpowiedzialny za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, odpowiedniego sprzętu itd.
Trudno jednak byłoby wyobrazić sobie cykliczne wizyty przełożonego w mieszkaniach pracowników w celu sprawdzenia, czy stanowisko pracy jest ergonomiczne, apteczka dobrze wyposażona i nie ma potencjalnych zagrożeń. Pracodawcy, wysyłając zespół do pracy zdalnej, często przygotowują instrukcje i poradniki dotyczące właśnie organizacji pracy i zasad bhp. W niektórych firmach wykonywane są dodatkowe szkolenia w tym zakresie. Takie praktyki mają na celu ograniczenie ryzyka wypadku podczas pracy i potwierdzają, że pracodawca faktycznie dołożył starań w związku z bhp.
Kolejną bardzo ważną kwestią jest to, co można uznać za wypadek przy pracy. Kryteria ujęte są w Ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z art. 3.:
1. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:
1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.
2. Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:
1) w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone w ust. 1, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
2) podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
3) przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.
Wyraźnie podkreślony jest związek zdarzenia z wykonywaną pracą. Można go wskazać także w przypadku pracy zdalnej. Np. gdy poparzymy się gorącym napojem w godzinach pracy – do czego mogłoby również dojść w biurze – taki związek wskazać łatwo. Jeśli natomiast w czasie, gdy powinniśmy pozostawać do dyspozycji pracodawcy, np. wybierzemy się na spacer z psem i skręcimy kostkę, sprawa nie jest już tak oczywista. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy, a ocena, czy faktycznie możemy mówić o urazie, za który należy się odszkodowanie, bywa trudna.
By ubiegać się o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy zdalnej, należy poinformować o tym zdarzeniu przełożonego. Pracodawca ma obowiązek wszczęcia procedury powypadkowej, powołania zespołu, który ustali okoliczności i przyczyny wypadku. Nie zawsze będzie możliwość (np. z uwagi na ryzyko związane z epidemią SARS-CoV-2), by zespół dokonał oględzin miejsca wypadku. W takich przypadkach opiera się on na informacjach uzyskanych od pracownika czy ewentualnych świadków, dokumentacji medycznej itd. Protokół powypadkowy BHP przedstawia się poszkodowanemu (lub członkowi jego rodziny w przypadku śmierci pracownika) i pracodawcy. Dokumentacja powypadkowa jest niezbędna, aby ubiegać się o wypłatę świadczeń.
Wypadek przy pracy – odszkodowanie
Osobie, która uległa wypadkowi przy pracy – niezależnie od tego, czy uraz powstał podczas wykonywania obowiązków w trybie home office, czy w siedzibie pracodawcy – po spełnieniu ustawowych warunków przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Można także ubiegać się o odszkodowanie z ZUS z tytułu wypadku przy pracy.
Zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie Państwowej Inspekcji Pracy:
Od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. do PIP zgłoszono 6 wypadków, do których doszło podczas wykonywania pracy zdalnej. Wszystkie zostały uznane za wypadki przy pracy. Dwóch poszkodowanych doznało ciężkich obrażeń ciała, trzech poniosło śmierć, a jeden doznał lekkich obrażeń.
