Delokalizacja przedsiębiorstw, czyli jak przenieść firmę za granicę?

Świat, który w dużej mierze stoi przed nami otworem, zachęca do podejmowania pewnych kroków i zmian w życiu. Emigracja zarobkowa już od wielu lat cieszy się ogromną popularnością. Coraz większe zainteresowanie budzi także prowadzenie działalności gospodarczejza granicą. Nieustannie zmieniające się przepisy, nowe obowiązki podatkowe i rosnące koszty prowadzenia biznesu sprawiają, że coraz więcej Polaków rozważa przeniesienie firmy za granicę. Z czym wiąże się delokalizacja przedsiębiorstw i jakie ryzyko za sobą niesie? 

Swoboda działalności gospodarczej – na czym polega?

Otwarte granice i łatwość podróżowania przekłada się nie tylko na zwiększenie ruchu turystycznego, ale silnie oddziałuje także na inne aspekty życia. Wiele z nich dotyczy chociażby życia zawodowego. Emigracja zarobkowa jest niezwykle popularną opcją, z której od dziesięcioleci chętnie korzysta wielu Polaków. Ci, którzy chcą skosztować życia w innym kraju, rozwijać się zawodowo na zagranicznych rynkach i utrzymywać międzynarodowe relacje, nie muszą stawiać czoła większym barierom. Rynek wewnętrzny Unii Europejskiej jest rynkiem jednolitym, który zapewnia swobodny przepływ towarów, usług, kapitału oraz osób. Obywatele państw UE i EOG mogą cieszyć się swobodą życia, pracy, nauki, ale i prowadzenia działalności we wszystkich państwach członkowskich Unii oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W świetle prawa i zapisów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej mogą oni: 

• trwale i stale prowadzić działalność gospodarczą w wybranym państwie członkowskim (swoboda przedsiębiorczości),

• tymczasowo oferować i świadczyć usługi w innych państwach członkowskich, pozostając jednocześnie w kraju pochodzenia (swoboda świadczenia usług).

Działalność gospodarcza za granicą a rezydencja podatkowa 

W obliczu wciąż zmieniających się przepisów prawnych i wysokich kosztów prowadzenia własnego biznesu przeniesienie działalności za granicę może okazać się kuszącą i opłacalną propozycją dla wielu polskich przedsiębiorców. Warto jednak wiedzieć, że sam fakt zarejestrowania firmy w innym kraju nie powoduje zwolnienia z płacenia podatków, składek i innych obciążeń publicznoprawnych w Polsce. 

Kwestią, która nierozerwalnie wiąże się z delokalizacją działalności i usystematyzowaniem wszelkich spraw związanych z przeniesieniem firmy za granicę, jest rezydencja podatkowa. Jest ona niczym innym jak krajem, w którym podatnik zobowiązuje się do rozliczania swoich dochodów i płacenia podatków. Rezydencja ta ustalana jest na podstawie kilku kryteriów, a konkretniej na podstawie tego, gdzie znajduje się centrum interesów życiowych, osobistych lub gospodarczych podatnika. 

Centrum interesów osobistych interpretuje się zwykle jako miejsce, w którym podatnik ma więcej powiązań osobistych i towarzyskich czy miejsce, w którym przebywa na przykład jego rodzina. Znaczenie ma także terytorium, na którym podejmuje on aktywność społeczną, kulturalną czy obywatelską. 

Z kolei centrum interesów gospodarczych oznacza najczęściej miejsce prowadzenia działalności zarobkowej, czyli kraj, w którym uzyskuje się większość dochodów i miejsce, w którym posiada się majątek, różnego rodzaju inwestycje czy chociażby zobowiązania kredytowe. 

Przeniesienie firmy za granicę – powody

Polscy przedsiębiorcy nie mogą liczyć na stagnację i nudę wynikającą z prowadzenia własnego biznesu. Ostatnie lata okazały się dla wielu z nich niemałym wyzwaniem i próbą czasu. Rosnące koszty prowadzenia działalności, w odczuciu wielu osób niejasne i mało stabilne przepisy prawne oraz ogrom biurokracji i formalności, jakich musi dopełnić każdy podatnik, to codzienność polskich przedsiębiorców. O ile z wieloma z nich można sobie poradzić i stawić im czoła, tak istnieje pewien czynnik, który dla wielu przedsiębiorców okazuje się kwestią absolutnie nie do przeskoczenia. Mowa oczywiście o rosnących podatkach. Wielu przedsiębiorców poszukuje zatem pomysłów i rozwiązań, które pozwoliłyby na obniżenie świadczeń publicznoprawnych. Jednym z takich pomysłów jest właśnie przeniesienie działalności gospodarczej za granicę.

Z uwagi na członkowsko w Unii Europejskiej i swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, przeniesienie firmy za granicę wydaje się więc dobrym i łatwym do zrealizowania pomysłem na uniknięcie „skutków ubocznych” prowadzenia biznesu w Polsce. Czy jest tak rzeczywiście?

Warto mieć na uwadze, że choć za przeniesieniem działalności gospodarczej za granicę przemawia wiele argumentów, delokalizacja wiąże się często także z wieloma dodatkowymi kwestiami, takimi jak chociażby uzyskanie odpowiednich zezwoleń czy koncesji. Co jednak najważniejsze, a o czym bardzo często zapominamy – założenie firmy czy formalne przeniesienie firmy za granicę to rozwiązanie jedynie pozornie załatwiające sprawę obniżenia kosztów podatkowych. W rzeczywistości formalna relokalizacja jest jednak niewystarczająca, co udowodnić może już pierwsza kontrola Urzędu Skarbowego czy ZUS-u. Dlaczego? W świetle prawa przeniesienie działalności powinno być równoznaczne z przeniesieniem faktycznego miejsca prowadzenia tej działalności. 

Jak przenieść firmę za granicę?

W dzisiejszych czasach zakładanie firmy czy przeniesienie jej na zagraniczny grunt wydaje się kwestią niezbyt skomplikowaną. Pierwszą sprawą wartą rozważenia jest sposób funkcjonowania działalności. Zastanówmy się, czy w świetle publicznoprawnych obciążeń w danym kraju bardziej opłacalne jest prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej czy być może założenie spółki? Pamiętajmy jednak, że decydując się na przeniesienie firmy, nie musimy likwidować jej w Polsce, a jedynie przekształcić w nową działalność poza granicami kraju ojczystego. Rejestracja działalności w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej będzie przebiegać w bardzo podobny sposób do tego, jaki znamy z polskich realiów. 

Przeniesienie firmy do innego kraju – korzyści

Zanim podejmiemy jakiekolwiek kroki mające na celu przeniesienie firmy do innego kraju, warto pochylić się na chwilę nad zagadnieniem kosztów działalności gospodarczej oraz kwestią podatków za granicą, które obowiązują w interesującym nas kraju. Przeprowadzenie wstępnej kalkulacji kosztów i korzyści, z jakimi wiąże się delokalizacjaprzedsiębiorstw, to absolutna podstawa, by zweryfikować opłacalność takiego postępowania. 

Znacznie mniej formalności, niższe podatki, a przede wszystkim wyższa kwota wolna od podatku sprawiają, że coraz więcej polskich przedsiębiorców interesuje przeniesienie firmy do Czech czy chociażby przeniesienie firmy do Niemiec. Wśród popularnych destynacji na rozpoczęcie własnego biznesu wymienić można również Maltę i Cypr. Każdy z tych krajów będzie miał nieco inne opcje do zaproponowania, dlatego warto sprawdzić, czy rozwiązania oferowane przez dane kraje będą korzystne z punktu widzenia naszego biznesu. 

Przeniesienie firmy za granicę a CIT

Wiemy już, że fakt zarejestrowania firmy za granicą nie przesądza o zmianie rezydentury podatkowej i nie zwalnia z płacenia podatków i składek w Polsce. W rozumieniu ustawy o podatku CIT nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu podlegają podatnicy, którzy mają siedzibę lub zarząd właśnie na terenie Polski. 

Przeniesienie firmy do innego kraju a PIT

W przypadku przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, kluczowym kryterium wyznaczającym kraj rezydentury podatkowej będzie miejsce zamieszkania. W przypadku osób fizycznych, które mieszkają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zachodzi obowiązek podatkowy w kraju zamieszkania. 

Zgodnie z art. 3  Ustawy PIT, za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

• posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

• przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

To, o czym jeszcze warto pamiętać, to fakt, że podatnik, którego miejsce zamieszkania mieści się na terenie Polski, ma obowiązek rozliczyć w Polsce podatek dochodowy od całości swoich dochodów, osiąganych zarówno w kraju, jak i za granicą.

Przeniesienie firmy za granicę a Exit Tax

Wszyscy przedsiębiorcy, którzy myślą o przeniesieniu firmy za granicę, oprócz ewentualnych korzyści płynących z delokalizacji powinni wziąć także pod uwagę regulacje exit tax dotyczące tak zwanego podatku od wyjścia czy podatku od niezrealizowanych zysków. Jest to podatek obowiązujący w wielu krajach Unii Europejskiej, który został wprowadzony celem przeciwdziałania uchylaniu się płacenia należności skarbowych w wyniku przeniesienia biznesu do innego kraju, w którym obowiązują chociażby niższe podatki. Obowiązek uiszczenia tego podatku dotyczy sytuacji, w których w wyniku zmiany rezydencji podatkowej Polska traci prawo do całości lub części opodatkowania dochodów przedsiębiorcy.

Zarówno przepisy ustawy PIT, jak i CIT wskazują, że opodatkowaniu podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków podlega:

• przeniesienie składnika majątku poza terytorium Polski, w którego wyniku Polska w całości albo w części traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia tego składnika majątku, przy czym przenoszony składnik majątku pozostaje własnością tego samego podmiotu,

• zmiana rezydencji podatkowej przez podatnika podlegającego w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, w której  wyniku Polska w całości albo w części traci prawo do opodatkowania dochodów ze zbycia składnika majątku będącego własnością tego podatnika, w związku z przeniesieniem jego miejsca zamieszkania (siedziby lub zarządu) do innego państwa.

Ustawodawca przewidział dwie stawki podatkowe w przypadku dochodów z niezrealizowanych zysków: 

• 19% podstawy opodatkowania – gdy ustalana jest wartość podatkowa składnika majątku,

• 3% podstawy opodatkowania – gdy nie ustala się wartości podatkowej składnika majątku.

Podatek CIT w każdym przypadku wynosi 19% dochodu.