Dyskryminacja
Dyskryminacja to nierówne traktowanie osoby lub grupy ludzi. Może polegać na ograniczaniu praw lub prześladowaniach. Jest powodowane nieobiektywnymi przyczynami, zależnymi przeważnie od osoby sprawującej władzę/kontrolę nad dyskryminowanymi jednostkami. Kryteria, które są głównymi przyczynami dyskryminacji to m.in. płeć, wiek, wyznanie, pochodzenie, orientacja seksualna, przekonania polityczne, ale też wiele innych.
Dyskryminacja jest zjawiskiem zakazanym przez prawo. W kontekście rynku pracy nie można dyskryminować osób starających się o pracę, ani osób zatrudnionych.
Rodzaje dyskryminacji
Są różne sposoby klasyfikacji zjawiska dyskryminacji. Jednak podstawowy podział to rozróżnienie na dyskryminację pośrednią i bezpośrednią.
Dyskryminacja bezpośrednia, jest zachowaniem celowym. Występuje wtedy kiedy daną osobę traktuje się w gorszy sposób niż innych w porównywalnej sytuacji. Powodem takich działań osoby dyskryminującej są kryteria np. wieku, płci, orientacji.
Przykładem dyskryminacji bezpośredniej jest np. nierówne traktowanie płacowe kobiet i mężczyzn na tym samym stanowisku, z takimi samymi kwalifikacjami i umiejętnościami, innym przejawem jest zatrudnianie tylko kobiet lub tylko mężczyzn na dane stanowisko.
Dyskryminacja pośrednia to trudniejsze do wykrycia, a w przyszłości też do udowodnienia, zjawisko. Według definicji umieszczonej na stronie siecrownosci.gov.pl „ma miejsce wtedy, kiedy pozornie neutralny przepis, kryterium lub działanie w praktyce powoduje niekorzystną sytuację dla osoby lub pewnej grupy osób w szczególności ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię lub wyznanie, światopogląd, poglądy polityczne, niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną, stan cywilny oraz rodzinny w porównaniu z innymi osobami, nie jest prawnie i obiektywnie uzasadnione, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu nie są właściwe i niezbędne”.
Przykład dyskryminacji pośredniej to np. zakaz wejścia do restauracji lub innego lokalu z psem przewodnikiem.
Przyczyny dyskryminacji
Kiedy omawia się pojęcie dyskryminacji definicje najczęściej podają kilka podstawowych przyczyn. Najczęściej są to: płeć, wiek, niepełnosprawność, światopogląd, religię, orientację seksualną.
Ale dobrze jest mieć świadomość, że przyczyn jest zdecydowanie więcej. Ktoś może dyskryminować ze względu na status społeczny, majątkowy, na sytuację rodzinną, wygląd zewnętrzny.
Przejawy dyskryminacji
Dyskryminacja w miejscu pracy może przybierać różne formy. Występuje w mniejszym lub większym natężeniu. Przejawem dyskryminacji jest np. zwolnienie pracownika po ujawnieniu przez niego wyznania lub pochodzenia. Innym przykładem jest pominięcie kobiet w ścieżkach awansu.
Przejawami dyskryminacji jest również formułowanie ogłoszeń o pracę w sposób dyskryminujący poszczególne grupy bez konkretnego, racjonalnego uzasadnienia. Kiedy poszukuje się pracowników, warto zadbać o odpowiednie treści. Należy unikać takich zwrotów jak np. ”zatrudnimy młodą osobę”, „potrzeba osoby z nienaganną aparycją” itp.
Skutki dyskryminacji
Jak wcześniej wspomniano w artykule są różne rodzaje dyskryminacji. Jedne są łatwiejsze do udowodnienia, inne mogą być trudniejsze do wykrycia. Warto jednak pamiętać, że prawo zabrania dyskryminacji. Jeśli ktoś ma obawy, przed zgłoszeniem takiej sytuacji, powinien pamiętać, że w sprawach o dyskryminację, to na pracodawcy spoczywa ciężar dowodu – czyli to pracodawca będzie musiał udowodnić, że jest niewinny.
Jeśli prawda będzie po stronie osoby dyskryminowanej, to może ona ubiegać się o odszkodowanie.
Dyskryminacja - prawo pracy
Równość wobec prawa gwarantuje konstytucja. Wg art. 32. nikt nie może być dyskryminowany z jakiejkolwiek przyczyny - czy to w życiu politycznym, społecznym czy gospodarczym.
Dodatkowe regulacje na temat dyskryminowania znajdują się w art. 183b § 1 Kodeksu pracy. Dotyczą ściśle sytuacji na rynku pracy – dyskryminacji osób pracujących lub ubiegających się o stanowisko.
