Praca.pl Poradniki Rynek pracy
Jak szukać pracy w Niemczech?

Jak szukać pracy w Niemczech?

 
Jak szukać pracy w Niemczech?

Niemiecki rynek pracy kusi i zachęca. Uważany jest za jeden z największych i najatrakcyjniejszych w całej Europie. Praca w Niemczech cieszy się więc ogromną popularnością wśród naszych rodaków. Sympatia jest jednak obustronna – niemieccy pracodawcy niezwykle cenią sobie polskich specjalistów, oferując im naprawdę świetne warunki zatrudnienia. Czym jeszcze wyróżnia się rynek pracy w Niemczech i jakich formalności należy dopełnić dla legalności pobytu? 

 

Spis treści

Rynek pracy w Niemczech

 

Jedną z podstawowych gałęzi niemieckiej gospodarki jest bez wątpienia przemysł. Siłę napędową kraju stanowi przede wszystkim przemysł samochodowy, elektroniczny, maszynowy i chemiczny. Co więcej, Niemcy – zaraz obok Chin i USA – stanowią jedną z największych potęg eksportowych. Silną pozycję na arenie niemieckiej gospodarki mają także małe i średnie przedsiębiorstwa. 

 

Rynek pracy w Niemczech ma wiele do zaoferowania potencjalnym pracownikom. Kusi naprawdę dobrymi warunkami pracy, a ponadto cechuje go wysoki odsetek pracy na etacie. Co jednak najważniejsze – wyróżnia go stabilna sytuacja gospodarcza i niska stopa bezrobocia, która w styczniu 2023 roku wynosiła dokładnie 5,5 proc. 

 

Kandydatów przyzwyczajonych do polskich realiów może nieco zaskoczyć fakt, że w Niemczech nie obowiązuje Kodeks pracy, który regulowałby kwestie zatrudnienia pomiędzy stronami. Zamiast niego przepisy prawa pracy reguluje niemiecki Kodeks cywilny, czyli Bürgerlichen Gesetzesbuch. To właśnie w nim znajdziemy informacje dotyczące tego, że umowa o pracę nie musi mieć formy pisemnej, ale obowiązkiem pracodawcy jest przedstawienie pracownikowi na piśmie najważniejszych warunków związanych z zatrudnieniem. Początkowy okres pracy najczęściej uznawany jest za okres próbny, jednak nie może on trwać dłużej niż 6 miesięcy. 

 

Co jeszcze warto wiedzieć o rynku pracy w Niemczech? Niemieccy pracodawcy zwykle proponują umowę na czas nieokreślony, jednak to podyktowane jest pewnymi uwarunkowaniami prawnymi.

 

Pamiętaj! 

 

Niemieckie przepisy dotyczące prawa pracy umożliwiają zawarcie z pracownikiem umowy na czas określony tylko w kilku szczególnych przypadkach. Terminowa umowa może zostać podpisana na czas zastępstwa innego pracownika lub wówczas, gdy występuje czasowe zapotrzebowanie na daną pracę. O terminowe zatrudnienie może też poprosić sam pracownik. 

 

Umowa na czas określony zawierana jest najczęściej w gastronomii, hotelarstwie czy w przypadku prac sezonowych. 

 

Koszty życia w Niemczech

 

Praca Niemcy może wydawać się bardzo kuszącą opcją dla Polaków. Zestawiając tamtejsze warunki pracy z polskimi realiami, z pewnością wszystko przemówi na korzyść zatrudnienia u naszym zachodnich sąsiadów. Warto jednak mieć na uwadze, że za nieporównywalnie wyższymi zarobkami idą również znacznie wyższe koszty życia. Rozważając więc decyzję o przeprowadzce, warto pokusić się o kalkulację opłacalności takiego rozwiązania. 

 

Koszty życia w Niemczech będą znacznie różniły się w zależności od regionu, w jakim przyjdzie nam egzystować. Ceny w większych miastach, takich jak chociażby Hamburg, Berlin czy Monachium, będą nieporównywalnie wyższe od tych, jakie możemy spotkać w niewielkich miasteczkach czy na prowincjach. Nie jest jednak tajemnicą, że w każdym przypadku z największym wydatkiem będzie oczywiście wiązało się wynajęcie mieszkania. To – w zależności od lokalizacji, standardu, wielkości – może zaczynać się od 500 euro. W przypadku większego metrażu i mieszkań zlokalizowanych w dużych metropoliach, koszt wynajęcia może sięgać nawet 2000 euro. Co ważne – ceny podane w ogłoszeniach nie obejmują zazwyczaj żadnych dodatkowych opłat czy chociażby kosztów ogrzewania. 

 

Praca Niemcy od zaraz – gdzie szukać ofert?

 

„Praca Niemcy od zaraz” czy “praca Niemcy blisko granicy” to jedne z najczęściej wyszukiwanych przez Polaków nastawionych na emigrację zarobkową haseł. Zainteresowanie wydaje się jednak obustronne, ponieważ niemieccy pracodawcy darzą polską siłę roboczą ogromnym uznaniem i są gotowi na jej zatrudnienie. Osoby poszukujące pracy na niemieckiej ziemi mają sporo opcji na dotarcie do ofert potencjalnych pracodawców. 

 

Dla większego spokoju i bezpieczeństwa, warto poszukać ofert pracy w Niemczech, jeszcze będąc w Polsce. W tym pomóc może nam chociażby sieć EURES, która skupia oferty publicznych służb zatrudnienia i innych organizacji, takich jak chociażby Ochotnicze Hufce Pracy. 

 

Świetną opcją dla osób nieznających realiów niemieckiego rynku pracy i zasad na nim panujących będzie skorzystanie z pomocy agencji pracy, która nie tylko pomoże znaleźć legalne zatrudnienie, ale bardzo często oferuje także wsparcie w załatwieniu wszelkich niezbędnych formalności na miejscu. 

 

Polacy, których interesuje zagadnienie: praca – Niemcy, mogą także zarejestrować się w niemieckim urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia, a co więcej – skorzystać z poradnictwa i pośrednictwa pracy. Do zarejestrowania się wymagany będzie jedynie dowód osobisty oraz wypełnienie wniosku w języku niemieckim. 

 

Warto wiedzieć, że na niemieckim rynku pracy funkcjonują także podmioty, które wspierają obcokrajowców przed, w trakcie oraz po przyjeździe do kraju, pomagając im i doradzając chociażby w zakresie przygotowania CV do pracy za granicą. Jednym z takich podmiotów jest chociażby portal Bundesagentur für Arbeit. 

 

Niemniej, wielu Polaków wciąż decyduje się na najpopularniejszą i najszybszą opcję znalezienia pracy, poprzez przeszukiwanie ofert dostępnych na licznych serwisach internetowych czy chociażby portalach społecznościowych. Oferty pracy w Niemczech dostępne są oczywiście także na praca.pl. Wystarczy w pasku wyszukiwarki wskazać nazwę tego państwa i kliknąć przycisk: Szukaj.

 

Praca Niemcy bez języka

 

Dla niektórych zaskakujący może być fakt mówiący o tym, że język niemiecki jest najczęściej używanym językiem ojczystym w Unii Europejskiej. Co więcej – jest on uznany za język urzędowy aż w 5 krajach Unii: Niemczech, Austrii, Belgii, Liechtensteinie i Luksemburgu, a także w należącej do EOG Szwajcarii. 

 

Znajomość języka niemieckiego może otworzyć nam wiele furtek na kontynencie europejskim i oczywiście na niemieckiej ziemi – i to nie tylko w kontekście zawodowym. Codzienne funkcjonowanie, życie czy załatwianie wszelkich formalności związanych z pobytem w Niemczech – tutaj komunikatywna znajomość języka niemieckiego wydaje się wręcz niezbędna. Wobec tego pojawia się jednak pytanie, czy praca Niemcy bez języka jest w ogóle możliwa? Czy Polacy, którzy nie posługują się językiem niemieckim mają jakiekolwiek szanse na zatrudnienie? 

 

Praca w Niemczech bez języka będzie wiązała się z pewnymi ograniczeniami, jednak nie oznacza to, że nie będzie ona możliwa. Zatrudnienie znajdziemy przede wszystkim przy pracach fizycznych czy chociażby pracach sezonowych. Praca na produkcji – Niemcy czy praca na budowie Niemcy – tam zatrudnienia mogą spokojnie szukać osoby, które znają jedynie podstawowe zwroty w języku niemieckim. Warto jednak mieć na uwadze, że wszelkie prace polegające na kontakcie z klientem czy stanowiska specjalistyczne będą miały w wymaganiach biegłą znajomość języka urzędowego. Niemniej zdarza się, że w przypadku międzynarodowych korporacji z siedzibą w Niemczech głównym językiem jest język angielski. Ten może okazać się jednak niewystarczający w przypadku osób poszukujących zatrudnienia na przykład przy opiece nad osobami starszymi. W tym przypadku podstawy niemieckiego będą absolutnie niezbędne. 

 

Pamiętaj! 

 

Znalezienie pracy w Niemczech bez języka może okazać się nieco problematyczne, ale nie niemożliwe. Bez znajomości niemieckiego zatrudnienie znajdziemy między innymi przy pracach fizycznych czy pracach sezonowych.

 

Praca w Niemczech dla Polaków

 

Rynek pracy w Niemczech ma naprawdę sporo do zaoferowania Polakom zdecydowanym na emigrację. Charakteryzuje się on zarówno zapotrzebowaniem na specjalistów, jak i niewykwalifikowanych pracowników. Już od wielu lat wśród branż zmagających się z nieustannym niedoborem kadry możemy wyróżnić między innymi transport i logistykę, zawody mechaniczne czy motoryzacyjne, ale także te z branży energetycznej. Niemiecka ochrona zdrowia również zmaga się z deficytem lekarzy i pielęgniarek, a także fizjoterapeutów czy ratowników medycznych. 

 

Pamiętaj! 

 

Kandydaci posiadający dyplom ukończenia zagranicznych studiów medycznych muszą uzyskać państwowe zezwolenie do wykonywania zawodu w Niemczech. Praca bez takiego dokumentu nie będzie możliwa. 

 

Dużo ofert pracy w Niemczech skierowanych jest także do hydraulików, stolarzy czy ślusarzy. Poszukiwane są także osoby do pracy w turystyce i hotelarstwie. Jednak na największe szanse zatrudnienia z Niemczech mają osoby zainteresowane budowlanką czy pracą na produkcji. Wśród ogłoszeń o pracę z niemieckiego rynku dominują także te dotyczące opiekunów nad osobami starszymi. Jest to też niezwykle popularne rozwiązanie, z którego bardzo często korzystają nasi rodacy. 

 

Pamiętaj! 

 

Niemcy posiadają bardzo rozwiniętą opiekę nad seniorami, a branża opiekuńcza jest jedną z branż zmagających się z największym deficytem pracowników. 

 

Polacy, którzy chcieliby podjąć pracę sezonową w Niemczech, także mają spore możliwości. Niemieccy przedsiębiorcy każdego roku poszukują chętnych do zbiorów owoców i warzyw. Jest to świetne rozwiązanie dla osób, które interesuje praca w Niemczech z zakwaterowaniem. 

 

Praca Niemcy – formalności przed i po przyjeździe

 

Znalezienie dobrej pracy w Niemczech to dopiero połowa sukcesu. Zachłyśnięci powodzeniem na niemieckim rynku pracy bardzo często zapominamy o szeregu formalności, jakich należy dopełnić, by zalegalizować pobyt i pracę w tym kraju. Warto pamiętać, że pomimo swobodnego przepływu obywateli Unii Europejskiej, ci mają do zrealizowania kilka niezwykle ważnych zadań. 

 

Pamiętaj! 

 

Polacy mają prawo wjazdu i pobytu na terytorium Niemiec bez konieczności posiadania wizy i zezwolenia na pobyt. W przypadku pobytu trwającego maksymalnie 3 miesiące, wystarczający będzie jedynie dowód osobisty lub paszport. Przebywanie na terenie kraju powyżej 3 miesięcy wymaga posiadania statusu pracownika, osoby poszukującej pracy lub prowadzącej działalność gospodarczą. 

 

Polacy przybywający do pracy w Niemczech muszą także pamiętać o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także o założeniu konta w lokalnym banku. To jednak nie koniec formalności, jakich należy dopełnić po przekroczeniu niemieckiej granicy. Jedną z kluczowych jest  zameldowanie się na terenie kraju. 

 

Pamiętaj! 

 

W Niemczech występuje obowiązek meldunkowy. Obcokrajowiec na dopełnienie formalności i wizytę w Urzędzie Meldunkowym ma dokładnie 14 dni od momentu wprowadzenia się do kraju. Podczas wizyty należy złożyć wniosek meldunkowy oraz okazać dokument tożsamości i umowę najmu mieszkania.

 

Średnie zarobki – Niemcy

 

Dla osoby rozważającej emigrację zarobkową do naszych zachodnich sąsiadów, zarobki w Niemczech będą bez wątpienia jednym z decydujących kryteriów. Te – w porównaniu do warunków zatrudnienia znanych z polskiego podwórka – będą z pewnością o wiele bardziej korzystne. Warto jednak pamiętać, że wysokość wynagrodzenia będzie znacznie różniła się w poszczególnych branżach, a ponadto będzie uzależniona chociażby od stażu pracy, doświadczenia czy dodatkowych umiejętności. Różnice w zarobkach widać także w poszczególnych landach, a na nieco wyższe stawki można liczyć na zachodzie kraju. 

 

Pamiętaj! 

 

Od października 2022 obowiązująca w Niemczech płaca minimalna wynosi 12 euro za godzinę pracy. 

 

Jest to gwarantowana stawka dla każdego pracownika i żaden pracodawca nie może ustalić wynagrodzenia poniżej tej wysokości. W przekroju miesięcznym oznacza to, że osoba zatrudniona w pełnym wymiarze godzin może liczyć na wynagrodzenie wynoszące minimum 1980 euro. Co ciekawe, po ostatniej, październikowej podwyżce płacy minimalnej niemiecka stawka stała się drugą najwyższą w Unii Europejskiej. Pracownicy zatrudnieni w Niemczech nie powinni mieć więc powodów do narzekań. 

 

Pamiętaj! 

 

W Niemczech możemy zaobserwować sprawne funkcjonowanie prawa układowego, które pozwala na ustalenie znacznie korzystniejszych stawek w stosunku do konkretnych branż i zawodów. 

 

A na jakie wynagrodzenie mogą liczyć przedstawiciele konkretnych stanowisk? Najniższe zarobki w Niemczech przypadają branży gastronomicznej i w usługach. Nieco lepiej zarabia zawodowy kierowca czy osoba pracująca w opiece. Jednym z najlepiej opłacanych zawodów będzie natomiast specjalista IT. Ten w Niemczech może liczyć na wynagrodzenie opiewające nawet na 7500 euro miesięcznie. Podobne stawki obowiązują także w ochronie zdrowia. 

Więcej artykułów "Rynek pracy"

Polecane oferty

  • Oferta tygodnia

    Operator Wytwórni Mas Bitumicznych (k/m/x)

    PORR S.A Szczecin

    • Mobilna
    • Umowa o pracę
    • Pracownik fizyczny / pracowniczka fizyczna
    • Pełny etat
    • Aplikuj bez CV
    • Aplikuj szybko

    Opis stanowiska: Produkcja mieszanek bitumicznych. Wykonywanie prac konserwacyjnych (przeglądy, bieżące naprawy itp.). Zapewnienie ciągłości produkcji oraz terminowej realizacji zamówień. Realizacja zadań zleconych przez Kierownictwo Wytwórni. Przestrzeganie obowiązujących norm,...

  • Specjalistka / Specjalista ds. Pracowniczych

    Szpital Specjalistyczny im. Św. Rodziny SP ZOZ Warszawa

    • Stacjonarna
    • Umowa o pracę
    • Specjalista / specjalistka (mid)
    • Pełny etat
    • Aplikuj bez CV
    • Aplikuj szybko

    Zakres obowiązków: Sporządzanie dokumentacji kadrowej związanej z nawiązywaniem, trwaniem i rozwiązywaniem stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych; Prowadzenie akt osobowych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa; Ewidencjonowanie czasu pracy oraz kontrola poprawności grafików;...

  • Wygasa za 2 dni

    Kierowca / Kierowczyni Myjki Drogowej

    PORR S.A. Łódź

    • Stacjonarna
    • Umowa o pracę
    • Pracownik fizyczny / pracowniczka fizyczna
    • Pełny etat
    • Aplikuj bez CV
    • Aplikuj szybko

    Opis stanowiska Prowadzenie pojazdu specjalistycznego przeznaczonego do mycia nawierzchni. Obsługa instalacji myjącej, obejmującej m.in. dysze, zbiorniki na wodę oraz detergenty. Czyszczenie dróg, chodników, placów i zatok autobusowych zgodnie z przyjętym planem prac. Kontrola sprawności...

  • Kierowniczka / Kierownik Działu Technicznego

    Szpital Specjalistyczny im. Św. Rodziny SP ZOZ Warszawa

    • Stacjonarna
    • Umowa o pracę
    • Kierownik / kierowniczka / koordynator / koordynatorka
    • Pełny etat
    • Aplikuj bez CV
    • Aplikuj szybko

    Zakres obowiązków: Przyjmowanie do realizacji, zlecanie oraz koordynowanie przebiegu napraw sprzętu i urządzeń, remontów, przeglądów instalacji oraz sprzętu technicznego; Monitorowanie realizacji terminów napraw, remontów i przeglądów zleconych do wykonania pracownikom obsługi Działu...

  • Vetlab Sp. z o.o.

    • Stacjonarna
    • Umowa o pracę
    • Młodszy specjalista / młodsza specjalistka (junior) / specjalista / specjalistka (mid) / starszy specjalista / starsza specjalistka (senior)
    • Pełny etat
    • Rekrutacja online

    Wybierz region · 4 regiony

    • Gdańsk
    • Katowice
    • Warszawa
    • Wrocław

    Zakres obowiązków: Ocena preparatów cytologicznych, Konsultacje merytoryczne - zewnętrzne i wewnętrzne, Szkolenie innych pracowników z zakresu wykonywanych badań, Aktywne uczestnictwo w doskonaleniu procesów poprzez zgłaszanie obserwacji i propozycji zmian, Współpraca z innymi członkami...

  • Vetlab Sp. z o.o.

    • Stacjonarna
    • Umowa o pracę
    • Młodszy specjalista / młodsza specjalistka (junior) / specjalista / specjalistka (mid)
    • Pełny etat
    • Rekrutacja online

    Wybierz region · 4 regiony

    • Gdańsk
    • Katowice
    • Warszawa
    • Wrocław

    Zakres obowiązków: Barwienie i ewidencjonowanie preparatów hematologicznych i cytologicznych, Ocena podstawowych preparatów hematologicznych, Konsultacja wyników laboratoryjnych, Przeprowadzenie badań cytologicznych pochwy i endometrium, leukogramów oraz rozmazów gadów/ptaków, Ocena...

Najnowsze artykuły

Dni wolne od pracy w 2026 roku

Dni wolne od pracy w 2026 roku

Przed nami pierwsze listopadowe święta – Wszystkich Świętych i Zaduszki, a wkrótce po nich Święto Niepodległości. W jakie dni tygodnia wypadają i które z nich są ustawowo wolne od pracy? Sprawdź także kompletny wykaz dni wolnych od pracy 2026, zasady „oddawania" innego dnia wolnego za święto wypadające w weekend, a także daty ostatnich długich weekendów w 2026 roku.

Zasada „5 to 9 before 9 to 5”. Jak Zetki produktywnie wykorzystują poranek?

Zasada „5 to 9 before 9 to 5”. Jak Zetki produktywnie wykorzystują poranek?

– Wielu managerów i właścicieli firm rano ma czas, by pomyśleć strategicznie. Poranne godziny, gdy nikt nie pisze, nie dzwoni, są idealne na planowanie i podejmowanie decyzji. Zetki nie mają jeszcze tylu zawodowych obowiązków, ale intuicyjnie robią coś bardzo mądrego, dbają o swój dobrostan zanim zacznie się presja dnia. To niezwykle zdrowe podejście – zauważa coach biznesu Wiktor Tokarski.

„Sztuczna inteligencja wywróciła pracę programistów do góry nogami

„Sztuczna inteligencja wywróciła pracę programistów do góry nogami". Co warto wiedzieć, wchodząc do branży IT

– Według przepisów prawa autorskiego czy majątkowego to wciąż programista bierze odpowiedzialność za to, co wygeneruje AI – a może na przykład stworzyć skrypt wykradający dane użytkowników! – zauważa Radosław Wojtysiak. Z okazji Dnia Programisty 2026 rozmawiamy z doświadczonym programistą o przyszłości branży oraz o tym, czy osoby bez studiów IT mają dziś szansę na znalezienie pracy.

Podanie o zmianę stanowiska pracy – jak napisać, argumenty, wzór

Podanie o zmianę stanowiska pracy – jak napisać, argumenty, wzór

Ukończyłeś ciekawy kurs z nowych technologii, zdobyłeś certyfikat, nabyłeś nowe umiejętności, a może z uwagi na sytuację rodzinną chcesz pracować w innych godzinach albo bliżej domu? Każdy pracownik ma prawo złożyć podanie o zmianę stanowiska pracy. Sprawdź, jak je uzasadnić, by wykazać pracodawcy, że zmiana będzie korzystna również dla firmy. Zobacz również wzór takiego podania.

Specjalista SEO – kim jest? Jak nim zostać? Czym się zajmuje?

Specjalista SEO – kim jest? Jak nim zostać? Czym się zajmuje?

Słysząc o zawodzie specjalisty SEO, wiele osób zastanawia się, co tak naprawdę kryje się za tym stanowiskiem. Co ciekawe, często nawet samemu zainteresowanemu trudno w prostych słowach wyjaśnić, czym się na co dzień zajmuje, gdyż zakres obowiązków związanych z SEO jest szeroki, a w samym zawodzie są różne specjalizacje. Oto co możesz robić jako specjalista SEO i jak wejść do tego zawodu.

Zły dzień w pracy – jak wpływa na wydajność, jak przetrwać?

Zły dzień w pracy – jak wpływa na wydajność, jak przetrwać?

Zły dzień w pracy może przytrafić się każdemu. Warto jednak zauważyć, co za nim stoi: chwilowe napięcie, przeciążenie czy warunki, które od dawna odbierają siły. Od tego zależy, jakiej pomocy potrzebujesz – tłumaczy psycholog Patryk Żmudziak. W Dzień Odpoczynku dla Zszarganych Nerwów psycholog radzi, co można zrobić od razu, by poczuć się lepiej i złagodzić objawy stresu.

Najnowsze komunikaty

Jawność wynagrodzeń. Widełki w ogłoszeniach? Tak. Własna pensja? Niekoniecznie.

Jawność wynagrodzeń. Widełki w ogłoszeniach? Tak. Własna pensja? Niekoniecznie.

Polacy popierają większą przejrzystość wynagrodzeń, stawiając jednak granicę przy własnej pensji. 90% pracowników popiera podawanie widełek w ofertach rekrutacyjnych, ale tylko 39% czułoby się komfortowo z ujawnieniem własnego wynagrodzenia. 

Praca. I kropka. Praca.pl w nowej odsłonie z interaktywnym Matchmakerem

Praca. I kropka. Praca.pl w nowej odsłonie z interaktywnym Matchmakerem

Praca.pl prezentuje nową odsłonę pod hasłem: Praca. I kropka. Zmianie identyfikacji wizualnej towarzyszą nowe rozwiązania dla kandydatów. Najważniejszym z nich jest Matchmaker Praca.pl – interaktywna kula 3D, która pozwala szukać pracy na cztery sposoby. To pierwsze takie rozwiązanie wśród polskich job boardów!

Ageizm i adultyzm w pracy. Kogo wiek ogranicza najbardziej?

Ageizm i adultyzm w pracy. Kogo wiek ogranicza najbardziej?

Wiek nadal wpływa na to, czyj głos jest traktowany poważnie, komu daje się szansę na rozwój i jak oceniany jest potencjał pracownika. Najnowszy raport Praca.pl i Experience Institute pokazuje, że presja wieku nie dotyczy wyłącznie osób starszych -  jest szczególnie widoczna na obu krańcach kariery.

Raport: Powered by AI - nowa era pracy, kompetencji i produktywności

Raport: Powered by AI - nowa era pracy, kompetencji i produktywności

AI nie jest już wyłącznie technologiczną ciekawostką - dla wielu Polaków staje się codziennym narzędziem pracy. Raport Praca.pl i Experience Institute pokazuje, kto najczęściej korzysta ze sztucznej inteligencji, jakie przynosi ona korzyści oraz dlaczego dostęp do nowych narzędzi zależy bardziej od stanowiska i branży niż od wieku pracownika.