Kariera zawodowa - czym jest?
Definicja kariery podana przez internetową encyklopedię PWN podaje, iż jest to zdobywanie coraz wyższych stanowisk, pozycji w działalności zawodowej, społecznej, artystycznej lub politycznej. Dokonywane jest przez konkretne jednostki.
Interpretując tę definicję i jednocześnie przekładając ją wyłącznie do pojęcia kariery zawodowej, można powiedzieć, iż jest to szereg działań, prowadzących do osiągnięcia konkretnych celów w życiu zawodowym. Warto dodać, że owe cele są określane bardzo subiektywnie – zależą od potrzeb i charakteru danej osoby.
Pojęcie kariery zawodowej czasem też definiuje się w sposób równoznaczny do życiorysu zawodowego (CV, przebytej drogi zawodowej).
Rozwój kariery zawodowej
Praca stanowi istotną część naszego życia. W zależności od obejmowanego stanowiska, charakterystyki zawodu, może zajmować przepisowe 8 h lub też przenosić się na tzw. „czas wolny”. Dlatego marzeniem wielu jest znaleźć pracę, którą będzie wykonywało się z przyjemnością, nie tylko i wyłącznie z przymusu (potrzeby zarobku). Kwestia do rozważenia jest taka – czym jest praca marzeń. Dla jednych będzie to najwyższe stanowisko w firmie, dla innych posada niezależna, niepodlegająca niczyjej kontroli. Jeszcze inni szukają bezpieczeństwa zatrudnienia w postaci odpowiedniej umowy itp.
Często o swojej karierze, w jej podstawowej formie, myśli się już na początku – przy wyborze edukacji. Określamy zawód, który chcemy wykonywać albo obszar nauki, w którym chcemy kontynuować edukację. Zastanawiamy się więc - jak pokierować swoją karierą.
Ci, którzy już od dziecka mają jasno sprecyzowane cele, mogą wybrać licea/technika kierunkowe, inni mogę tę sprawę odwlekać do wyboru studiów. Wiele osób nawet na etapie szkolnictwa wyższego nadal nie jest pewnych, czy ich kariera idzie we właściwym kierunku.
Kiedy już znajdziemy zatrudnienie, możemy wg definicji, zdobywać kolejne szczeble kariery, rozwijać się zawodowo, pnąc się na coraz wyższe stanowiska. Możemy też migrować z jednej pracy do innej. Wszystko jest zależne od tego, jakie obierzemy cele, co nas najbardziej interesuje i czym jest dla nas kariera zawodowa.
Modele kariery zawodowej
W związku z bardzo dużą różnorodnością rozwoju kariery zawodowej kształtuje się wiele jej modeli, klasyfikacji itp. Jedną z podstawowych jest trójpodział na karierę pionową, poziomą i w głąb. Modele mogą się oczywiście łączyć, przenikać. Jednak warto mieć świadomość o tendencjach, jakie występują w obszarze planowania kariery.
Pierwsza, pionowa dotyczy pięcia się po szczególnych szczeblach kariery, awansowania na coraz wyższe stanowiska. Przeważnie umożliwia to praca w przedsiębiorstwie o hierarchicznej strukturze.
Kariera pozioma oznacza rozwój w danej dziedzinie - poszerzania wiedzy, umiejętności, specjalizowania się.
Kariera w głąb - to uznanie zdobywane w wyniku długoletniego stażu pracy, wynika raczej z czasowego doświadczenia niż z widocznych awansów w strukturze firmy/przedsiębiorstwa.
Badacze, którzy zajmują się tym, czym jest kariera zawodowa, zagadnieniem jak zaplanować karierę, jak nią pokierować, wyróżniają jeszcze wiele innych modeli. Warto przywołać tu „kotwice kariery” wyodrębnione przez badacza E. Scheina. Podzielił on możliwe oczekiwania i pragnienia jednostki, związane z życiem zawodowym. Wymienił takie kierunki jak:
• chęć dążenia do profesjonalizmu,
• poszukiwanie niezależności, samodzielności,
• nastawienie na zarządzanie,
• możliwość pracy twórczej, kreatywnej,
• poszukiwania stabilizacji i bezpieczeństwa,
• nastawienie na wyzwania,
• możliwość poświęcenia się idei,
• styl życia – znalezienie balansu między życiem zawodowym a karierą.
Kiedy zastanawiamy się, jak zaplanować karierę zawodową, warto przywołać sobie podział, obszary, w których chcemy się rozwijać i zastanowić się, co jest dla nas tak naprawdę sukcesem. Rodzaje kariery są tak bardzo różne, jak różni są ludzie. Dobrze jednak jest mieć świadomość tej różnorodności.
Ważne jest też, by przy planowaniu kariery zostawić sobie pewnego rodzaju margines błędu/zmian, który może nas z tego kierunku zepchnąć lub wytyczyć całkiem nową drogę do osiągnięcia sukcesu.
