Kurator sądowy jest funkcjonariuszem publicznym, zatrudnionym przez sądy rejonowe i okręgowe. To odpowiedzialna, wymagająca wiedzy, ale też określonych predyspozycji psychofizycznych praca. Na czym polega? Kto może zostać kuratorem sądowym?
Kurator sądowy – kto to jest
Kuratorzy sądowi realizują zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym, związane z orzeczeniami sądu. Kurator dla dorosłych wykonuje orzeczenia w sprawach karnych, kurator rodzinny – w sprawach rodzinnych oraz osób nieletnich.
W sądach pracują kuratorzy zawodowi oraz kuratorzy społeczni. Te dwie funkcje różnią się zarówno pod względem wymagań, jakie muszą spełnić kandydaci do pracy, zakresu obowiązków, jak i zakresu wynagrodzenia.
Ustawa o kuratorach sądowych
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych jest aktem prawnym, z którym powinien dokładnie zapoznać się każdy, kto rozważa pracę jako kurator sądowy. Znaleźć w niej można zarówno wymagania, jakie muszą spełnić kandydaci, obowiązki kuratora sądowego, jak i regulacje dotyczące jego wynagrodzenia i warunków pracy.
Jak zostać kuratorem
Jak zostało wspomniane, kurator pracuje w sądzie i to właśnie ta instytucja zatrudnia pracowników na to stanowisko. Nabór na aplikację kuratorską jest ogłaszany przez sąd okręgowy, w sytuacji, gdy właściwy sąd apelacyjny przydzieli nowe etaty dla kuratorów bądź gdy powstaną wakaty.
Rekrutacja ma formę egzaminu, który prowadzi powołana przez prezesa sądu okręgowego komisja. Na aplikację dostają się osoby, które osiągnęły najlepszy wynik na egzaminie. Nim aplikant sam zostanie kuratorem sądowym, wykonuje obowiązki pod okiem zawodowego kuratora. Aplikacja trwa 12 miesięcy i kończy się egzaminem. Jeśli jego wynik będzie pozytywny, kandydat może objąć stanowisko zawodowego kuratora sądowego.
Kurator społeczny jest powoływany przez prezesa sądu rejonowego na wniosek kierownika zespołu. Pracę kuratora społecznego nadzoruje kurator zawodowy.
Jakie warunki trzeba spełnić, by zostać kuratorem społecznym, a jakie, by przystąpić do aplikacji kuratorskiej?
Kurator sądowy – wymagania
Kuratorem może zostać osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
2) jest nieskazitelnego charakteru;
3) jest zdolna ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków kuratora zawodowego.
To podstawowe wymagania wobec kuratora zawodowego i społecznego. Do aplikacji kuratorskiej mogą przystąpić absolwenci studiów wyższych magisterskich z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych. Absolwenci innych kierunków powinni odbyć studia podyplomowe z zakresu nauk pedagogiczno-psychologicznych, socjologicznych lub prawnych. Od kandydatów na kuratora społecznego wymaga się z kolei co najmniej średniego bądź średniego branżowego wykształcenia oraz doświadczenia w prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, opiekuńczej lub wychowawczej. Należy także złożyć informację o niekaralności.
Obowiązki kuratora sądowego
Zadania kuratora sądowego zależą od wielu czynników, m.in. tego, czy pełni on pieczę nad dorosłymi, nieletnimi lub rodzinami. Niemniej zawsze mają na celu udzielenie wsparcia i pomocy osobom tego potrzebującym. Kurator regularnie kontroluje, czy jego podopieczni stosują się do orzeczenia sądu, motywuje do zmian, a w razie potrzeby uczestniczy w interwencjach, udziela pomocy postpenitencjarnej, prowadzi wywiady środowiskowe. To praca o charakterze zadaniowym, a niektóre obowiązki są wypełniane poza standardowymi godzinami pracy, np. w domu podopiecznego kurator ma prawo pojawić się między 7:00 a 22:00.
Zawodowy kurator zajmuje się także organizowaniem i koordynowaniem pracy kuratorów społecznych oraz aplikantów i pełni dyżury w sądzie. Każdy kurator ma określoną listę podopiecznych, nad którymi sprawuje nadzór. Istotne są także kwestie formalne, to znaczy wypełnianie kart dozoru. Praca jako kurator wymaga mobilności – to nie tylko obowiązki w biurze przed komputerem, ale też wizyty w środowisku życia podopiecznych, w zakładach karnych czy placówkach opiekuńczo-wychowawczych.
Wynagrodzenie kuratora
Wynagrodzenie kuratora sądowego określone jest w ustawie. W przypadku kuratora zawodowego zależy od stopnia służbowego (kurator zawodowy, starszy kurator zawodowy i kurator specjalista) i składa się z kwoty bazowej (bądź jej wielokrotności) podlegającej corocznej waloryzacji, oraz różnorodnych dodatków, np. za pracę terenową czy wieloletnią, dodatku patronackiego za sprawowanie patronatu nad aplikantem. Zgodnie z Ustawą budżetową na rok 2020 kwota bazowa dla zawodowych kuratorów sądowych wynosi 2031,96 zł.
Wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę na czas określony otrzymują także aplikanci. Kuratorowi społecznemu przysługuje z kolei miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym nadzorem lub dozorem. Ryczałt za pojedynczy dozór lub nadzór wynosi od 2% do 4% kwoty bazowej, za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego – 4%.
