Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna – definicja
Dobry menedżer powinien zdawać sobie sprawę, że motywacja wewnętrzna i zewnętrzna to nie to samo. Czynniki wewnętrzne odwołują się do naszych osobistych interesów, pragnień, potrzeb i wyznawanych wartości, z definicji więc u każdego będą trochę inne. Motywacja wewnętrzna ściśle wiąże się z procesem samorealizacji. Pracownik motywowany w ten sposób ma poczucie, że jego praca ma sens i identyfikuje się z nią. Nagrodą za zaangażowanie w pracę jest tutaj np. spełnienie zawodowe, satysfakcja z dobrze wykonanej pracy, poczucie przynależności do zespołu, firmy lub grupy zawodowej, wysoka samoocena.
Motywacja zewnętrzna, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się z kolei do zewnętrznych okoliczności, które w jakiś sposób wpływają na naszą postawę i skłaniają lub zniechęcają nas do podjęcia jakiegoś działania. Są to na przykład: status społeczny, pieniądze, nagrody rzeczowe, pochwały, awanse, premie, prestiż w ramach jakiejś organizacji czy grupy zawodowej itd.
Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna – różnice
Różnica między motywacją wewnętrzną i zewnętrzną jest zatem znaczna, niemniej są one ze sobą ściśle powiązane. Czynniki zewnętrzne, zapewnione w miejscu pracy, to bodźce oddziałujące na poziom motywacji pracownika. By ten proces zachodził, podwładny musi owe czynniki zaakceptować, to znaczy uznać, że są dla niego ważne.
Akceptacja polega więc na połączeniu motywacji wewnętrznej z bodźcami zewnętrznymi. Jest to możliwe tylko wówczas, gdy zewnętrzne motywatory, realizowane w ramach systemu motywacyjnego firmy, będą uwzględniały potrzeby i oczekiwania pracowników. Przykładowo, dla pracownika niezainteresowanego sportem premia w postaci wejściówek na siłownię i inne obiekty nie będzie dostatecznym bodźcem, by pracować w sposób bardziej efektywny.
Ponadto powiązanie zewnętrznych bodźców z wewnętrzną motywacją pozwala na utrzymywanie motywacji u pracowników na wysokim poziomie przez dłuższy czas, a nie jedynie w ramach jednorazowych akcji (gdy np. przełożony przyznaje nagrodę za zrealizowanie konkretnego celu, a po jej otrzymaniu podwładni nie widzą powodu, by dalej pracować w sposób tak intensywny). Menedżer musi zatem umieć przekonać pracowników, że dzięki lepszej pracy na rzecz organizacji mogą realizować własne cele i upatrywać w tym źródło swojego dobrobytu.
Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna pracowników – metody
W jaki sposób skutecznie zachęcić pracowników do efektywnej pracy? Do najpopularniejszych i zarazem skutecznych metod należą gratyfikacja finansowa (podwyżki, premie, nagrody) oraz umożliwienie pracownikom rozwoju zawodowego (awanse, szkolenia). Do systemu motywacyjnego wielu firm należą też dodatki niefinansowe (karty, bony, prywatna opieka medyczna).
Jednak motywacja jedynie za pomocą zewnętrznych nagród nie wystarczy, by wyzwolić w pracownikach motywację wewnętrzną. Jak tego dokonać? Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na trzy czynniki działające na jej korzyść: współpracę, zadowolenie i prawo do podejmowania decyzji.
Współpraca – zapewnia ludziom poczucie akceptacji i jedności w grupie. Sprawia, że czują się potrzebni. Pracując razem pomagają sobie nawzajem w drodze do sukcesu. Duch zespołu pomaga w lepszej mobilizacji do wykonania zadania.
Zadowolenie – ludzie wykazują większe zaangażowanie w to, co robią, gdy czerpią przyjemność i satysfakcję z wykonywanej pracy.
Prawo do podejmowania decyzji – powoduje, iż pracownicy mają poczucie sprawstwa, wykazują się większą odpowiedzialnością i w efekcie bardziej utożsamiają z pracą.
Strategia wzbudzenia wewnętrznej motywacji u podwładnych powinna zatem odwoływać się do tych trzech obszarów.
Konieczne są kompleksowe działania, poprawiające warunki i atmosferę w miejscu pracy – promowanie postawy szacunku, umożliwienie swobodnego wyrażania opinii, w tym również konstruktywnej krytyki oraz przeciwdziałanie nadmiernej rywalizacji wśród podwładnych na rzecz współpracy.
