Rodzaje motywacji
Ludzie do działania potrzebują motywacji. Impulsów można dostarczać na wielu poziomach, za pomocą różnych technik. Zastanawiając się nad doborem odpowiedniego sposobu motywowania, warto zapoznać się z rodzajami motywacji. Zasadniczo wyróżniamy dwa:
• Motywacja zewnętrzna – to motywacja budowana poprzez system nagród. W kontekście rynku pracy można wymienić motywację pozytywną (podwyżka, bonusy, dodatki, premie, awans) oraz negatywną (kary, gradacja stanowiska, redukcja wynagrodzenia).
• Motywacja wewnętrzna – to działanie wynikające z samej potrzeby działania. Ktoś wykonuje dane zadanie, ponieważ chce – sprawia mu to radość, daje poczucie spełnienia. Wykonanie jednego polecenia, zagadnienia, motywuje go do przystąpienia do kolejnego.
Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna pracowników powinna odbywać się zarówno w perspektywie całej grupy, jak i każdego jej członka indywidualnie.
Sposoby motywowania pracowników
Jako dwa główne typy motywacji można wymienić motywację pozytywną i negatywną. Jedni wolą straszyć podwładnych zwolnieniem, inni nagradzać awansem. Jak łatwo się domyślić, to motywacja pozytywna daje lepsze efekty. Sposoby motywowania pracowników są zależne i od osoby dającej bodziec do konkretnych działań i od podwładnych, którzy tym sygnałom podlegają.
Pierwszą zasadą motywowania pracowników jest zrozumienie faktu, że to, co atrakcyjne dla nas (liderów, menadżerów) niekoniecznie będzie odpowiednią metodą gratyfikacji pracownika. Co za tym idzie, aby opracować odpowiedni plan motywacji, należy zapoznać się z tym, kim jest nasz pracownik. Nie chodzi tylko o przyjrzenie się pracy, jaką wykonuje w firmie. Ważne są również pasje, relacje z innymi ludźmi, to jakie nasz pracownik ma poglądy i potrzeby.
Odpowiednia komunikacja również wpływa na motywację pracowników. Jeśli wyraźnie stawia się przed nim cele, oczekiwania, będą mieli jasność działania. Tutaj też trzeba wykazać się znajomością predyspozycji pracownika. Należy zadbać o to, by jego zadania były odpowiednio dostosowane - ani zbyt łatwe, ani zbyt trudne. Możliwość rozwoju i wykazania się jest motywująca, jednak kiedy narzucimy zbyt duże tempo, pracownik może popadać we frustrację ze względu na nieumiejętność poradzenia sobie z problemem. Z kolei zbyt proste zadania powodują obniżoną samoocenę pracownika lub wewnętrzną niezgodę na wykonywanie takich obowiązków.
Dużą rolę odgrywa nastawienie przełożonego do pracownika. Jeśli nie wierzy on w umiejętności podwładnego, nie oczekuje po nim niczego dobrego, to pracownik może poczuć się zdemotywowany, a co gorsze – zagrożony.
Motywująca postawa przełożonego cechuje się również tym, że np. menadżer umie dostrzec sukcesy pracowników i odpowiednio je pochwalić. Jeśli będziemy pozostawiać bez komentarza wykonane zadania, wtedy z jednej strony wśród pracowników może narastać frustracja, a z drugiej strach, że wykonuje swoje zadania nieodpowiednio, albo niewystarczająco dobrze i że z tego tytułu grozi mu zwolnienie.
Metody motywacji
Metody motywacji pracowników mają jednak nie tylko wspomagać samopoczucie jednostek czy grupy. Zadaniem menadżera jest przecież również dbanie o rozwój firmy, o jak najlepsze wykonywanie projektów, o efektywność grupy.
W związku z tym menadżer powinien dobierać takie metody motywacji, aby przynosiły one korzyści i firmie i pracownikowi.
Jeśli pod pojęciem metody rozumiemy zespół konkretnych działań, mających prowadzić do konkretnego celu, można podzielić je na metody wykorzystujące narzędzia materialne i niematerialne.
System nagród materialnych często jest sformalizowany w umowie lub przedstawiony pracownikowi przed rozpoczęciem zatrudnienia - np. regularne podwyżki po efektywnie przepracowanym okresie, system premiowy od uzyskanego klienta lub ukończonego zlecenia. Jednak obecnie panuje przekonanie, że wynagrodzenie nie jest najbardziej efektywnym i skutecznym sposobem motywacji (oczywiście zawsze jest to uwarunkowane potrzebami jednostki).
Jak zatem motywować pracowników, nie wydając na to pieniędzy? Kilka z nich zostało już opisanych powyżej - wyznaczanie jasnych i odpowiednich celów, odpowiednia komunikacja (pochwały i konstruktywna krytyka). Oprócz tego dużą gratyfikacją dla pracownika może być włączenie go w działania samego menadżera. Udział w podejmowaniu decyzji, możliwość przedstawienia pomysłów i rozwiązań osobom na wyższych szczeblach mogą wzmocnić w pracowniku poczucie przynależności i do grupy i do firmy, ale też dają możliwość samorealizacji i wykazania się.
Duże znaczenie będzie miało również wsparcie przy rozwoju umiejętności pracownika, jego kariery. Ponadto w motywowaniu może pomóc udostępnienie odpowiedniego, lepszego technicznie sprzętu czy narzędzi do pracy. Poprawić to może nie tylko komfort pracy, ale też jej efektywność.
Do niematerialnych narzędzi motywacji należą również pochwały. Znaczenie mają te, które przekazuje bezpośredni przełożony, ale też te, które przekazać może np. kierownik całego działu lub prezes całego przedsiębiorstwa. Zauważenie i docenienie efektów ciężkiej pracy motywuje do jeszcze lepszego wykonywania kolejnych zadań.
