Niepełny wymiar godzin pracy to rozwiązanie wybierane przede wszystkim przez studentów, młodych rodziców i osoby, które chcą dorobić. Dzięki niepełnemu wymiarowi czasu pracy zatrudnienie jest bardziej elastyczne. Jednak mniejszy etat wpływa również na wysokość wynagrodzenia i staż pracy. Na jaką część etatu można zatrudnić pracownika? Jak etat wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego czy minimalne wynagrodzenie? Sprawdź, co warto wiedzieć o zatrudnieniu w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Spis treści
- Część etatu – w jakim wymiarze można zatrudnić pracownika?
- Praca na część etatu a obowiązki pracodawcy
- Praca na część etatu a urlop wypoczynkowy
- Część etatu a wynagrodzenie
- Część etatu a PIT
- Część etatu a nadgodziny
- Praca na część etatu a emerytura
- Część etatu a staż pracy
- Praca na część etatu – najczęściej zadawane pytania
Część etatu – w jakim wymiarze można zatrudnić pracownika?
Zatrudnienie na część etatu powinno być zawarte w umowie podpisanej z pracownikiem. Zgodnie z Kodeksem pracy (art. 129 § 1) maksymalny czas pracy w trybie podstawowym to 8 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy, a więc 40 godzin w skali tygodnia (maksymalny okres rozliczeniowy to 12 miesięcy). W systemie równoważnym jest to od 12 do 24 godzin. Co więcej, każde święto, które przypada na dzień inny niż niedziela, zmniejsza wymiar czasu pracy o 8 godzin.
W zależności od indywidualnych ustaleń z pracodawcą pracownik może zostać zatrudniony w niepełnym wymiarze, czyli na przykład na ¾ etatu, ½ etatu, 1/4 czy 1/8 etatu. W takim przypadku praca na trzy czwarte etatu to 30 godzin tygodniowo (może to być na przykład 6 godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu), a praca na pół etatu to 20 godzin tygodniowo (na przykład po 4 godziny dziennie od poniedziałku do piątku).
Praca na część etatu a obowiązki pracodawcy
Zatrudnianie pracownika na część etatu nie wpływa na obowiązki pracodawcy – procedury powinny wyglądać tak samo jak w przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin. Oznacza to, że firma musi skierować przyszłego pracownika na badania lekarskie, przeprowadzić szkolenie BHP czy zgłosić go do ubezpieczeń społecznych.
Do podstawowych obowiązków pracodawcy, niezależnie od wielkości etatu pracownika, zalicza się między innymi:
-
skierowanie na wstępne / okresowe / kontrolne badania lekarskie;
-
szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP);
-
zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń społecznych;
-
ewidencja czasu pracy;
-
prowadzenie dokumentacji pracowniczej.
Praca na część etatu a urlop wypoczynkowy
Praca na pół etatu nie wpływa na sposób rozliczania urlopu wypoczynkowego, jednak ma wpływa na sposób jego obliczania. Wymiar urlopu dla osoby zatrudnionej w niepełnym wymiarze czasu pracy określa się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy – znaczenie ma zarówno staż pracy, jak i okres nauki.
Pamiętaj!
Standardowy wymiar urlopu wynosi:
-
dla stażu pracy krótszego niż 10 lat – 20 dni;
-
dla stażu pracy dłuższego niż 10 lat – 26 dni.
Aby ustalić wymiar urlopu wypoczynkowego dla pracownika zatrudnionego na niepełny etat, wystarczy pomnożyć dany wymiar etatu (na przykład 1/2 lub 1/4) przez przysługujący pełny wymiar urlopu.
Przykładowo osoba zatrudniona na pół etatu ze stażem pracy krótszym niż 10 lat ma prawo do 10 dni urlopu wypoczynkowego: 1/2 etatu x 20 dni = 10 dni. Co ważne, niepełny dzień urlopu należy zaokrąglić do pełnego dnia w górę, czyli na przykład 19,5 daje 20 dni urlopu.
Zgodnie z przepisami urlop wypoczynkowy rozliczany jest w godzinach, mimo że udziela się go na dni. Przyznawany jest w wymiarze godzinowym, który ma odpowiadać dobowemu wymiarowi czasu pracy danego pracownika w konkretnym dniu, zakładając, że dzień urlopu odpowiada standardowym 8 godzinom pracy. Pracując na część etatu wymiar urlopu trzeba przeliczyć na godziny – na przykład pół etatu dla osób z małym stażem pracy to 10 dni urlopu, a więc 10 dni x 8 godzin, czyli 80 godzin urlopu w ciągu roku kalendarzowego. Urlop udzielany jest na dni pracy, a nie godziny, dlatego jeden dzień urlopu ma odpowiadać jednemu dniowi pracy, czyli 4 godzinom.
Część etatu a wynagrodzenie
Pracodawca zatrudniający pracowników na niepełny etat ma obowiązek obliczać wynagrodzenie za pracę proporcjonalnie do czasu pracy. Polskie przepisy gwarantują miesięczne zarobki, których wysokość nie może być mniejsza niż ustalone na dany rok minimalne miesięczne wynagrodzenie.
W 2025 roku stawka minimalna to 4666 złotych brutto miesięcznie (pełen etat). Niepełny wymiar godzin wymaga przeliczenia minimalnego wynagrodzenia zgodnie z wymiarem etatu danego pracownika. Przykładowo 1/2 etatu to minimum 2333 złotych brutto w skali miesiąca, a 1/4 etatu to nie mniej niż 1166.50 złotych brutto. Aby wskazać wynagrodzenie godzinowe, należy obliczyć liczbę godzin w miesiącu przypadających w danym wymiarze czasu pracy, a następnie miesięczną stawkę podzielić przez ich liczbę.
Czytaj także: Płace w Polsce wkrótce będą jawne. „Nie jesteśmy na to gotowi” – ocenia ekspert rynku pracy
Część etatu a PIT
Praca na część etatu, tak jak zatrudnienie na pełen etat, wymaga rozliczenia z urzędem skarbowym. Niezależnie od tego, czy pracownik zatrudniony jest z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia czy umowy o dzieło, należy złożyć PIT-37.
Jeśli pracownik jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą (opodatkowanie według zasad ogólnych – skala podatkowa), wszystkie dochody może rozliczyć poprzez PIT-36. Działalność opodatkowana na zasadach ryczałtu lub podatkiem liniowym oznacza konieczność złożenia dwóch odrębnych zeznań podatkowych: PIT-28 dla przychodów z działalności gospodarczej i PIT-37 dla pracy na etat.
Część etatu a nadgodziny
Nadgodziny, czyli świadczenie pracy ponad obowiązujące danego pracownika normy, dotyczą zatrudnionych na pełny etat. Wymiar czasu pracy wynosi średnio 40 godzin dla pięciodniowego tygodnia pracy i pełnego etatu (8 godzin dziennie). Dla osób zatrudnionych na część etatu godzinami ponadwymiarowymi będą te wykonywane ponad obowiązującymi normami czasu pracy, które powinny być wskazane w umowie. Przekroczenie określonego limitu daje prawo do dodatkowego wynagrodzenia. Dodatek za godziny ponadwymiarowe jest równy stawkom za godziny nadliczbowe wskazanym przez art. 151 § 1 Kodeksu pracy.
Kodeks pracy, art. 151.1. Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych
§ 1. Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:
1) 100% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:
a) w nocy,
b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;
2) 50% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.
[...]
Zamiast dodatku za godziny pracy wykraczające ponad zwykły wymiar czasu pracy pracownik, zarówno pełno-, jak i niepełnoetatowy może odebrać także wolne.
Kodeks pracy, art. 151.2. Czas wolny za pracę w godzinach nadliczbowych
§ 1. W zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca, na pisemny wniosek pracownika, może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy.
§ 2. Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku pracodawca udziela czasu wolnego od pracy, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, jednakże nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.
§ 3. W przypadkach określonych w § 1 i 2 pracownikowi nie przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.
Praca na część etatu a emerytura
Zgodnie z obowiązującymi od 15 listopada 1991 roku przepisami wymiar czasu pracy nie wpływa na prawo do emerytury. Praca na część etatu nie zwalnia z konieczności opłacania składek ubezpieczeniowych, a ostateczna wysokość świadczenia emerytalnego zależy od wynagrodzenia i długości okresów składkowych. Pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze, przechodząc na emeryturę, ma także prawo do odprawy emerytalnej.
Część etatu a staż pracy
Praca w niepełnym wymiarze godzin, na przykład praca na pół etatu, nalicza staż pracy na dwa sposoby. Dla okresów zatrudnienia sprzed 15 listopada 1991 roku zatrudnienie w wymiarze niższym niż pół etatu nie jest uwzględniane. Dla okresów zatrudnienia od 15 listopada 1991 roku wymiar czasu pracy nie ma znaczenia dla stażu pracy.
W praktyce wygląda to następująco:
-
zatrudnienie na minimum pół etatu oznacza zaliczenie stażu pracy jak przy pełnym etacie;
-
zatrudnienie na część etatu niższą niż pół oznacza zaliczenie do stażu pracy tylko danego ułamka etatu (na przykład 1/4 etatu przez rok to jedynie 4 miesiące stażu pracy).
Warto wiedzieć, że okres prowadzenia własnej działalności gospodarczej czy umowa zlecenie nie są wliczane do stażu pracy. Jednocześnie na wymiar emerytury wpływa nie tylko okres stażu pracy, ale także wysokość wynagrodzenia.
Czytaj także: Szukanie nowej pracy – który miesiąc jest najbardziej odpowiedni?
Praca na część etatu – najczęściej zadawane pytania:
-
Czy pracując na część etatu można otrzymać zasiłek dla bezrobotnych?
Zasiłek dla bezrobotnych wypłacany jest osobom, które przepracowały nie mniej niż 365 dni, otrzymując co najmniej minimalne wynagrodzenie. Wymiar pracy czy rodzaj umowy nie mają znaczenia, jednak jeśli praca na część etatu nie przynosiła wynagrodzenia w określonej wysokości, zasiłek nie zostanie przyznany.
-
Czy opłaca się pracować na część etatu?
Ze względu na elastyczność zatrudnienia niepełny etat może być korzystny dla uczniów i studentów czy młodych mam i ojców. To również dobra opcja dla osób, które chcą dorobić i tych, którzy dopiero wdrażają się w nowy zawód.
