Głównym zadaniem pracowników socjalnych jest niesienie pomocy osobom, które znajdują się w ciężkiej sytuacji rodzinnej, finansowej, zawodowej, mieszkaniowej bądź mają problemy ze zdrowiem. Aby móc pracować w tym zawodzie, trzeba spełnić pewne warunki.
Pracownik socjalny - wymagania
Pracownik socjalny musi przede wszystkim mieć ukończone kolegium pracowników socjalnych lub jeden z następujących kierunków: praca socjalna, pedagogika, pedagogika specjalna, politologia, polityka społeczna, psychologia, socjologia, nauki o rodzinie.
Kształcenie w kolegium pracowników społecznych trwa 3 lata. Po tym czasie absolwenci otrzymują dyplom, który upoważnia do pracy w zawodzie. Nie jest to jednak związane z tytułem licencjata, który otrzymuje się po ukończeniu kierunku na uczelni wyższej. Po kolegium można natomiast kontynuować edukację na uniwersytetach, co pozwoli na uzyskanie dyplomu licencjata lub magistra.
Pracownik socjalny - kwalifikacje
Kwalifikacje pracowników społecznych są określone w Ustawie z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej. Ustawa określa też specjalizacje zawodowe pracowników socjalnych. Są to między innymi:
• I stopień specjalizacji zawodowej z zakresu pracy socjalnej, mający na celu uzupełnienie wiedzy i doskonalenie umiejętności zawodowych pracowników socjalnych;
• II stopień specjalizacji zawodowej z zakresu pracy socjalnej, mający na celu pogłębienie wiedzy i doskonalenie umiejętności pracy z wybranymi grupami osób korzystających z pomocy społecznej.
Szkolenia w zakresie pozyskania odpowiednich kwalifikacji w zakresie specjalizacji można realizować po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. I stopień specjalizacji możemy uzyskać po co najmniej trzyletnim stażu w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej lub w instytucjach, których głównym celem jest przeciwdziałanie bezrobociu, w szpitalach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz zakładach karnych. Wykonywane obowiązki w tych miejscach muszą odnosić się do niesienia pomocy społecznej. Aby uzyskać I stopień specjalizacji, nie wystarczy tylko staż. Należy także pozytywnie zdać egzamin ustny przed regionalną komisją egzaminacyjną.
O uzyskanie II stopnia specjalizacji można starać się po zdaniu wyżej wspomnianego egzaminu. Należy wtedy odbyć 5 staży oraz specjalne szkolenie w zakresie II stopnia specjalizacji. Konieczne jest także posiadanie pracy dyplomowej, która musi dotyczyć projektu socjalnego. Także w tym przypadku należy zdać egzamin ustny.
Prawa i obowiązki pracownika socjalnego
Pracownik socjalny przede wszystkim powinien umieć dokonać analizy i oceny sytuacji, które napotyka w swojej pracy. Jeden z ważnych obowiązków pracowników socjalnych to informowanie o możliwościach pomocy, co związane jest między innymi ze znajomością prawa. Pracownicy socjalni udzielają swoim podopiecznym pomocy w zakresie poradnictwa, poprawy sytuacji finansowej. Często też trzeba aktywizować bezrobotnych oraz pokazywać, że pewne rzeczy mogą załatwić samodzielnie.
Pracownik socjalny musi mieć jednak świadomość, że często będzie stykał się z różnymi środowiskami patologicznymi. W wielu przypadkach będzie zmuszony współpracować ze służbami porządkowymi. W tym miejscu warto wspomnieć także o zawodzie pracownika pomocy społecznej, którego miejscem pracy jest najczęściej Ośrodek Pomocy Społecznej lub Dom Pomocy Społecznej. Ze względu na pełnioną funkcję pracownik społeczny ma pewne prawa. Jest to między innymi prawo pierwszeństwa przy wykonywaniu swoich obowiązków w różnych urzędach. Oprócz tego pracownicy socjalni mogą korzystać z ochrony prawnej dla funkcjonariuszy publicznych.
Jeżeli pracownik socjalny pracował nieprzerwanie 5 lat w ośrodku pomocy społecznej lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie, to przysługuje mu prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni roboczych (taki urlop dostaje się raz na 2 lata). Jeżeli pracownik pomocy społecznej jest zatrudniony na pełen etat w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, to dostaje miesięczny dodatek w wysokości 250 zł. Dodatkowo pracownikom socjalnym przysługuje zwrot kosztów kształcenia (jest to kwota nie mniejsza niż 50% wartości szkolenia). Oprócz tego istnieje też możliwość zwrotu kosztów dojazdu z miejsca pracy do miejsc wykonywania obowiązków. Powyższe prawa z reguły dotyczą pracowników, którzy są zatrudnieni w samorządowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej.
Etyka pracownika socjalnego
W przypadku niektórych zawodów obowiązuje określony kodeks etyczny. Także pracownicy socjalni muszą pamiętać, że dotyczą ich pewne etyczne normy. Bardzo ważne jest poszanowanie godności swoich podopiecznych oraz ich równego traktowania. Pracownik socjalny nie może także przekazywać osobistych szczegółów z życia osób, którymi się zajmuje do wiadomości publicznej (chyba, że ma to wpływ na niesienie pomocy). Pracownicy socjalni powinni ze sobą współpracować, zwłaszcza jeśli zależy im na dobru podopiecznych. Ważne jest także, aby umieli aktywizować ludzi bezrobotnych oraz wspierać ich w drodze do polepszenia warunków bytu.
Pracownik socjalny - zarobki
Wypełnianie obowiązków pracownika socjalnego może okazać się trudne. Często bowiem praca polega na pomocy ludziom, którzy są społecznie wykluczeni, a przy tym sami nie chcą pomocy. Zdarza się, że pracownicy ośrodków pomocy społecznej widzą agresję w domach i muszą odpowiednio zainterweniować. Niestety w Polsce wynagrodzenie pracownika socjalnego jest bardzo niskie. Zaczyna się ono od około 1300 zł netto i w bardzo niewielu przypadkach przekracza 2000 zł netto.
