Nie wiesz, że jakie prawa przysługują ci po urodzeniu dziecka? Boisz się, że pracodawca cię zwolni? Sprawdź, w jaki sposób Kodeks pracy reguluje sytuację zawodową świeżo upieczonej mamy.
Po urodzeniu dziecka życie kobiety się zmienia, również w kontekście zawodowym. Ustawodawca przewidział dla młodych mam udogodnienia, które mają im pomóc połączyć nową rolę w życiu z pracowniczymi obowiązkami.
Prawa kobiet po urodzeniu dziecka reguluje Kodeks pracy (Dział VIII - Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem), a także Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią.
Przerwa na karmienie
Zgodnie z Kodeksem pracy kobiecie po urodzeniu dziecka przysługują dwie półgodzinne przerwy na karmienie w czasie trwania pracy, które na jej wniosek mogą zostać połączone. Co ważne, przerwy te są wliczane do czasu pracy. Przerwa na karmienie piersią przysługuje jednak osobom, których czas pracy jest krótszy niż 4 godziny dziennie.
Prawa kobiety po urodzeniu dziecka a zwolnienie
Jesteś na urlopie macierzyńskim i boisz się, że stracisz pracę? Niepotrzebnie! Według Kodeksu pracy pracodawca nie ma prawa zwolnić pracownicy, jeśli wiąże go z nią stosunek pracy. Masz również za sobą firmowe związki zawodowe – to od nich pracodawca musi uzyskać zgodę na zwolnienie młodej matki w przypadku, gdy domaga się rozwiązania umowy z jej winy.
Pracodawca może zwolnić pracownicę, jeśli ta była zatrudniona na okres próbny nie przekraczający jednego miesiąca. Zakończyć współpracę z młodą matką może również firma w stanie upadłości lub likwidacji. Obowiązkiem pracodawcy jest jednak wcześniejsze uzgodnienie z pracownicą daty rozwiązania umowy o pracę.
Prawa po urodzeniu dziecka – wymiar czasu pracy
Przepisy regulują również zagadnienie czasu oraz trybu pracy opiekunów małych dzieci (do ukończenia przez nie 4 roku życia). Pracodawca nie ma prawa przymuszać świeżo upieczonej mamy do dalekiego wyjazdu służbowego. Konieczna jest również jej zgoda, jeżeli pracodawca chce, żeby wykonywała obowiązki służbowe w nadgodzinach oraz w godzinach nocnych.
Wymiar urlopu macierzyńskiego
Kobiecie, która urodziła dziecko, jeśli jest zatrudniona w ramach umowy o pracę, przysługuje urlop macierzyński. Jego wymiar określa Kodeks pracy. Ile trwa urlop macierzyński? Obecnie jego wymiar wynosi 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka oraz 31 tygodni w przypadku dwojga dzieci. Wymiar urlopu macierzyńskiego wzrasta odpowiednio wraz z liczbą dzieci, które w trakcie jednego porodu przyszły na świat – 33 tygodnie przy trójce, 35 tygodni przy czwórce oraz 37 w przypadku urodzenia pięciorga oraz większej liczby dzieci. Należy pamiętać też, że urlop macierzyński może rozpocząć się już 2 tygodnie przed porodem.
Dodatkowy urlop macierzyński
To, że urlop ma określony przez prawo wymiar, nie oznacza, że nie możesz wrócić do pracy wcześniej. Jeśli czujesz, że możesz już wrócić do wcześniejszych zawodowych obowiązków, możesz to zrobić po 14 tygodniach. Pozostałą część urlopu pracownicy może w tym momencie przejąć, składając pisemny wniosek, ojciec dziecka. Warto jednak pamiętać o wcześniejszym powiadomieniu pracodawcy o takim zamiarze lub też ustaleniu faktu powrotu do pracy jeszcze w czasie ciąży. Odpowiedni wniosek musi być dostarczony do firmy najpóźniej siedem dni przed ponownym rozpoczęciem pracy. Musi on również zawierać potwierdzenie rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przez ojca dziecka.
Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego pracownica może się ubiegać o dodatkowy urlop, który będzie mogła rozpocząć bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego – jest to tak zwany urlop rodzicielski w wymiarze maksymalnie 32 tygodnie (na jedno dziecko) lub 34 tygodni (w przypadku większej liczby dzieci). Tu również konieczny jest wniosek złożony do pracodawcy najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z dodatkowego urlopu.
Urlop wychowawczy – płatny czy nie?
Inną formą wspierania rodzicielstwa przewidzianą w Kodeksie pracy jest możliwość udania się na urlop wychowawczy. Przysługuje on pracownicy, która ma przynajmniej sześciomiesięczne doświadczenie zawodowe (ogółem, niezależnie od miejsca zatrudnienia). Wymiar tego urlopu jest wyznaczony na 3 lata, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko szóstego roku życia.
Istnieje możliwość, by rodzice, którzy mają uprawnienia do wzięcia urlopu wychowawczego, skorzystali z niego w tym samym czasie. Ten okres wspólnego zajmowania się dzieckiem jest jednak ustawowo ograniczony i wynosi 3 miesiące.
Aby uzyskać urlop wychowawczy, pracownik posiadający do niego uprawnienia musi złożyć pracodawcy odpowiedni wniosek. Okres urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia, niemniej w czasie korzystania z niego nie jest pobierane wynagrodzenie.
Prawa matki po urodzeniu dziecka – powrót do pracy
Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca ma obowiązek przywrócić pracownicę na wcześniej zajmowane przez nią stanowisko pracy, a jeśli jest to niemożliwe, na stanowisko równorzędne z wcześniej zajmowanym. Powrót do stanu sprzed urlopu dotyczy również wynagrodzenia – musi ono odpowiadać wcześniej pobieranemu.
Warto pamiętać, że w trakcie trwania urlopu wychowawczego pracownik jest chroniony przed zwolnieniem. Rozwiązanie umowy jest możliwe jedynie wtedy, gdy w trakcie urlopu wychowawczego firma znajdzie się w stanie likwidacji lub upadłości lub też gdy zajdą okoliczności uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
