Opłaca się mieć być bardziej produktywnym niż konkurencja. Co właściwie znaczy produktywność i jakie czynniki mogą ją zwiększyć, a jakie osłabić.
Produktywność – definicja
Produktywność jest to relacja wytworzonych dóbr do nakładów czynników wytwórczych, wykorzystanych do wyprodukowania tychże dóbr. Jest to zatem „wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów” (za: Internetowy Słownik Języka Polskiego PWN). Produktywność można poprawić w różny sposób – poprzez dążenie do maksymalnej realizacji celu albo przez ograniczanie środków lub nakładu.
Można ją traktować całościowo i niejako utożsamiać z konkurencyjnością przedsiębiorstwa albo skupić się na poszczególnych elementach, takich jak produktywność aktywów, produktywność systemu produkcyjnego czy też pracowników lub pracy.
Produktywność pracy - jak ją poprawić?
Aby odpowiedzieć na pytanie, od czego zależy wysoka produktywność, należy zastanowić się, jakie są czynniki wpływające na produktywność. Co może pomóc w dawaniu lepszych efektów? Zasadniczo czynniki te dzielą się za zewnętrzne – związane z otoczeniem przedsiębiorstwa, postawą konkurencyjnych firm, zmianami w prawie czy preferencjach klientów – oraz wewnętrzne – takie, które firma kontroluje i ma na nie bezpośredni wpływ. Są to np. systemy motywacyjne pracowników, polityka firmy, innowacje technologiczne w produkcji, czy usprawnianie procesów.
Wspomniane wyżej czynniki przenikają się i należy je traktować całościowo. Dla przykładu, aby podnieść produktywność pracowników nie wystarczy wzmocnienie ich motywacji. Należy się zastanowić, czy na przykład dobrych efektów nie przyniesie usprawnienie komunikacji albo poprawa skuteczności działania i uproszczenie procedur. Pracownik, który będzie wykonywał swoje zadania zgodnie z instrukcją, ale zostaną mu wyznaczone niewłaściwe cele, nie ma szansy na poprawę produktywności.
Wskaźniki produktywności
Wskaźniki produktywności pozwalają ocenić efektywność gospodarowania zasobami przedsiębiorstwa. Aby to zrobić, bada się poszczególne obszary działalności firmy. Można wyróżnić np. wskaźnik produkcyjności majątku, pracy, kosztów czy kapitału własnego. Innym wyznacznikiem efektywności w przedsiębiorstwie jest wskaźnik produktywności aktywów. Można go wyliczyć, dzieląc przychody ze sprzedaży przez ogół aktywów.
Produktywność a wydajność
Wydajność i produktywność często są traktowane jako synonimy. Choć po części można tak je ujmować, pojęcia te nieco się różnią, a produktywność należy traktować znacznie szerzej. Pierwsze z nich odnosi się zazwyczaj do jednego pracownika i mówi o tym, ile pracy wykonał w ciągu określonego czasu, natomiast o produktywności mówimy, kiedy dochód firmy wzrasta szybciej niż liczba przepracowanych godzin (liczba pracowników).
Jak wspomnieliśmy na wstępie, produktywność można poprawić, maksymalizując stopień realizacji celu albo przy minimalizacji środków. W praktyce firmy mają tendencję do minimalizowania środków – mniejsza liczba pracowników do wykonania określonego zadania ma sprawić, że produktywność wzrośnie. Wydajność natomiast odnosi się bardziej do skuteczności pracowników. Wydajny to „przynoszący znaczne zyski lub efekty w stosunku do włożonej pracy, poniesionych kosztów itp.; wytwarzający coś w dużej ilości” (za: Internetowy Słownik Języka Polskiego PWN).
