Od 1 do 7 sierpnia obchodzimy Światowy Tydzień Karmienia Piersią, ustanowiony przez UNICEF w 1990 roku, by wspierać matki karmiące, promować karmienie mlekiem matki, a także łamać uprzedzenia związane z uczestnictwem matek karmiących w życiu publicznym, na przykład w pracy zawodowej. Z tej okazji przypominamy, że powrót do pracy nie oznacza, że mama musi zarzucić karmienie piersią. Kobieta karmiąca piersią ma prawo do dwóch przerw na karmienie, które są zagwarantowane przepisami Kodeksu pracy. Warto wiedzieć, z jak długiej przerwy może skorzystać mama jednego dziecka, ile czasu będzie mieć kobieta karmiąca więcej niż jedno dziecko, a także czy wolne na karmienie wlicza się do wymiaru czasu pracy i jest pełnopłatne.
Spis treści
- Uprawnienia do przerw na karmienie a liczba dzieci
- Karmienie piersią a czas pracy
- Matka karmiąca w pracy – jak długo można korzystać z przerwy na karmienie piersią?
- Wniosek o przerwy na karmienie dziecka piersią
- Karmienie piersią – godzina krócej w pracy?
- Zaświadczenie o karmieniu piersią
- Przerwa na karmienie piersią – Kodeks pracy
- Kobieta karmiąca piersią w pracy – najczęściej zadawane pytania:
Uprawnienia do przerw na karmienie a liczba dzieci
Podstawowe zasady określające przywileje dla matki karmiącej dotyczą długości poszczególnych przerw oraz ich liczby w ciągu dnia. Czas trwania pojedynczej przerwy na karmienie jest zależny od tego, ile dzieci matka karmi. Wiek dziecka nie ma znaczenia.
Czas przerw na karmienie piersią:
• przy jednym dziecku karmionym przerwa na karmienie wynosi 30 min,
• przy dwóch i więcej dzieci karmionych, przerwa wynosi 45 minut.
Karmienie piersią a czas pracy
Wymiar przysługującego czasu na karmienie będzie zależał od tego, jaki jest czas pracy matki karmiącej. Jeśli dzień pracy wynosi 6 lub więcej godzin, przysługują jej dwie przerwy w czasie dnia (w wymiarze zależnym od liczby karmionych dzieci). Jeśli matka pracuje minimum 4 godziny, ale nie więcej niż 6 godzin, ma prawo do jednej przerwy.
Osoba, której czas pracy wynosi mniej niż 4 godziny nie ma prawa do żadnej dodatkowej przerwy na karmienie piersią.
W najbardziej typowej sytuacji, czyli gdy matka karmi jedno dziecko i pracuje na pełny etat (8 godzin dziennie), przysługują jej dwie półgodzinne przerwy na karmienie. Na wniosek osoby karmiącej można połączyć je w jedną godzinną przerwę. Taka godzina na karmienie dziecka może być realizowana przed rozpoczęciem pracy, w trakcie bądź przed jej zakończeniem.
Czytaj także: Mama w pracy – jakie ma uprawnienia?
Matka karmiąca w pracy – jak długo można korzystać z przerwy na karmienie piersią?
Zasady dotyczące przerw na karmienie piersią w prawie pracy nie określają maksymalnego okresu, w jakim przysługuje matce ten przywilej. Przerwa na karmienie piersią przysługuje zatem bezterminowo, dopóki matka faktycznie karmi dziecko, a jak wiadomo, czas karmienia piersią dziecka różni się u poszczególnych matek. Dla niektórych przerwa na karmienie dziecka będzie trwała kilka miesięcy, a dla innych rok. Możliwe jest również karmienie piersią powyżej roku, choć trzeba pamiętać o tym, że pracodawca może poprosić, by wniosek o przerwy na karmienie piersią został uzupełniony zaświadczeniem od lekarza, że matka nadal karmi.
Wniosek o przerwy na karmienie dziecka piersią
Aby matka karmiąca mogła skorzystać z przywileju, musi złożyć wniosek do pracodawcy, w którym opisze również, jak ma być realizowana jej przerwa w pracy na karmienie piersią. Podanie matki karmiącej musi zostać rozpatrzone przez pracodawcę pozytywnie, gdyż prawo do przerwy na karmienie jest zagwarantowane w przepisach prawa pracy.
-
Wzór wniosku o przerwę na karmienie piersią
[data, miejscowość]
[dane pracownicy]
Wniosek o przerwę na karmienie dziecka piersią
Zwracam się z prośbą o przyznanie mi przerw/y w pracy na karmienie piersią dziecka/dzieci ur. dnia [data]. Zgodnie zasadami wymienionymi w art. 187 §1 Kodeksu pracy chcę skorzystać z jednej / dwóch przerw na karmienie trwających 30/45 minut [niepotrzebne skreślić].
Z przerw będę korzystać o godzinach [godziny rozpoczęcia i zakończenia przerw].
[lub:]
Zwracam się z prośbą o połączenie dwóch przerw w jedną przerwę, którą będę wykorzystywać w godzinach [czas początku i zakończenia przerwy].
Chciałabym rozpocząć korzystanie z prawa do przerwy dnia [data]. Zobowiązuję się do niezwłocznego poinformowania pracodawcy o zaprzestaniu karmienia piersią dziecka i konieczności korzystania z przysługujących mi przerw w pracy.
[podpis pracownicy]
Karmienie piersią – godzina krócej w pracy?
Dzięki temu, że karmiąca mama w pracy może połączyć dwie przysługujące jej przerwy w jedną i skrócić czas pracy, matka karmiąca jedno dziecko będzie mogła być godzinę krócej w pracy, a matka karmiąca dwoje dzieci aż 1,5 godziny krócej. Za ten czas płaci pracodawca.
W praktyce często trudno wyobrazić sobie sytuacje, w której przerwa w pracy na karmienie realizowana jest faktycznie w trakcie godzin pracy i to dwukrotnie. O ile na terenie zakładu pracy nie ma żłobka lub też matka nie pracuje z domu (wtedy faktycznie możliwe jest karmienie dziecka w pracy), zrealizowanie przerwy między karmieniami piersią w trakcie godzin pracy, ze względu na konieczność dojechania do domu i z powrotem, może być niemożliwe.
Z tego powodu, przywileje matek w pracy mogą być zrealizowane na inne sposoby:
- matka (pracująca powyżej 6 godzin) może złożyć wniosek o połączenie przerw na karmienie,
- zamiast przerwy na karmienie piersią można wystąpić o skrócenie czasu pracy na karmienie,
- skrócony czas pracy na karmienie może być realizowany tuż po rozpoczęciu czasu pracy (czyli matka, której przysługują dwie półgodzinne przerwy na karmienie dziecka, przychodzi o godzinę później do pracy) lub przed zakończeniem pracy (czyli matka wychodzi z pracy o godzinę wcześniej).
Efektem takich działań, jest skumulowana przerwa w pracy na karmienie dziecka, która nie zaburza ciągu pracy pracownicy. Oczywiście, jeśli matka karmiąca godziny pracy ma skrócone (np. złożyła wniosek o skrócenie czasu pracy do 6 godzin dziennie), przysługuje jej odpowiednio, zgodnie z przepisami, mniejsza ilość czasu na karmienie, ale również może ona wykorzystać skrócony czas pracy. Karmienie piersią nie musi się zatem obywać na terenie zakładu pracy czy w jego okolicy.
Zaświadczenie o karmieniu piersią
Aby móc wykorzystać krótszy czas pracy dla matki karmiącej, konieczne jest podanie o przerwę na karmienie piersią złożone u pracodawcy. Najczęściej wystarczy, jeśli matka złoży podanie o przerwy w pracy, które uwzględnia oświadczenie o karmieniu piersią.
Czy pracodawca może żądać, by zwolnienie na karmienie dziecka było poparte dowodem w postaci zaświadczenia lekarskiego? Ustawa Kodeks pracy nie wymaga przedłożenia pracodawcy takiego dokumentu. Warto jednak dodać, że według pisma Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia 2018 roku do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich pracodawca ma prawo domagać się od pracownicy składającej wniosek o przerwę na karmienie zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt karmienia.
Przerwa na karmienie piersią – Kodeks pracy
Przerwa na karmienie zagwarantowana jest w przepisach prawa pracy.
Art. 187 Kodeksu pracy:
§ 1. Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie.
§ 2. Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.
Jeśli pracodawca zignoruje wniosek o udzielenie przerwy na karmienie dziecka piersią i nie udzieli jej pracownicy, to jest to wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy). W takiej sytuacji pracownica może zgłosić ten fakt do Państwowej Inspekcji Pracy.
Kodeks pracy karmienie piersią wspomina również w art. 176 §1. Na mocy tego przepisu matka karmiąca w pracy nie może wykonywać pracy uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, które mogą mieć niekorzystny wpływ na karmienie.
Czytaj także: Pracująca mama. Co zmieni rządowy program Aktywny rodzic?
Kobieta karmiąca piersią w pracy – najczęściej zadawane pytania:
-
Jak skorzystać z przerwy na karmienie piersią?
Pracownica karmiąca dziecko piersią składa do pracodawcy wniosek o udzielenie jej dodatkowych przerw na karmienie. We wniosku powinna znaleźć się informacja dotycząca liczby przerw i czasu ich trwania (zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie pracy).
-
Komu przysługuje przerwa na karmienie?
Przerwa na karmienie dziecka w czasie pracy przysługuje kobietom karmiącym dziecko piersią, które pozostają w stosunku pracy (np. pracują na umowę o pracę, zostały mianowane czy wybrane na stanowisko) oraz ich wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 4 godziny dziennie. W przypadku pracy poniżej 4 godzin dziennie przerwa na karmienie nie przysługuje.
