Relokacja – potrzeba biznesowa dla firmy, szansa dla pracownika

Kandydaci starający się o pracę w organizacjach będących filiami międzynarodowych koncernów muszą liczyć się z tym, że przedsiębiorstwo może im zaproponować czasowe zatrudnienie za granicą. Choć relokacja wynika z potrzeb firmy, to i pracownikowi może dać sporo korzyści.

Relokacja pracowników – co to jest?

Relokacja, czyli wysłanie pracownika do pracy w innym miejscu (miejscowości lub kraju) niż to, w którym mieszka na stałe, jest zjawiskiem typowym dla globalnego rynku pracy. W przeciwieństwie do delegacji, relokacja nie ma charakteru incydentalnego – podwładny zmienia lokalizację na stałe lub na dłuższy czas.

Z relokacją mamy do czynienia, gdy pracownik zostaje przeniesiony:

• do innego miasta w ramach tej samej firmy – może to nastąpić wyłącznie za zgodą zatrudnionego. W tym wypadku konieczna jest zmiana w umowie o pracę. Jeśli zatrudniony będzie dojeżdżał do innej miejscowości, ma prawo do wskazania podwyższonych kosztów uzyskania przychodu w rozliczeniu podatkowym. Tego typu relokacja trwa maksymalnie 3 miesiące;

• do innego kraju – tu również konieczna jest zgoda pracownika. Może się to wiązać ze sporą korzyścią finansową dla podwładnego. Zgodnie z zasadami obowiązującymi w Europejskim Obszarze Gospodarczym w tym wypadku pracodawca musi wypłacać mu wynagrodzenie wg stawek obowiązujących w danym państwie (przy czym pracownik nie może pobierać niższej pensji niż pierwotnie), a także zapewnić takie same warunki pracy jak lokalni pracownicy danego państwa;

• do innego pracodawcy – również za zgodą pracownika. W tym wypadku najczęściej podpisywane jest porozumienie trójstronne określające czas świadczenia pracy dla innego podmiotu. Pierwotny pracodawca udziela pracownikowi bezpłatnego urlopu.

Relokacja pracownika – przyczyny

Proces relokacji to poważne wyzwanie tak dla firmy – która ponosi koszty oraz ciężar organizacyjny tego procesu – jak i dla pracownika, który musi zmienić miejsce zamieszkania i odnaleźć się w innym środowisku kulturowym. Jednak obie strony mogą sporo zyskać, jeśli tylko relokacja zostanie zawczasu dobrze przygotowana i przeprowadzona z należytą starannością. 

Firmy decydują się na przeniesienie pracowników na przykład wtedy, gdy otwierana jest nowa filia i okazuje się, że potrzebne są tam kompetencje i wiedza, których lokalni, młodzi stażem pracownicy jeszcze nie mają. Wówczas wysyła się ekspertów, aby podzielili się doświadczeniem i pomogli wypracować pożądane umiejętności.

Inny cel relokacji pracownika to stworzenie wybranym, dobrze rokującym menedżerom możliwości sprawdzenia się w szerszym, globalnym środowisku biznesowym np. poprzez program menedżerski. W politykę wielu międzynarodowych korporacji wpisana jest wymiana zasobów między poszczególnymi jednostkami i doświadczenie pracy w multikulturowym środowisku. Zdobywając nowe kompetencje, relokowani kandydaci na liderów rozwijają się zawodowo. W ten sposób jednocześnie zapewniają rozwój swojej organizacji. Wziąwszy pod uwagę potrzeby i kierunki prowadzenia współczesnego biznesu, można założyć, że relokacje w dużych firmach będą coraz powszechniejsze.

Relokacja może trwać kilka miesięcy, rok, półtora roku, ale są też przeniesienia na dłużej – na dwa, trzy lata. W takich przypadkach pracownik najczęściej zabiera ze sobą rodzinę. Firma może służyć pomocą w znalezieniu odpowiedniego mieszkania, szkoły dla dzieci, a nawet ewentualnego zajęcia dla partnerki czy partnera – wszystko zależy od polityki przedsiębiorstwa w tym względzie.

Relokacja – czy pracodawca może zmusić pracownika do przeniesienia?

W związku z tym, że relokacja zatrudnionego to dość inwazyjna zmiana warunków, wymaga ona dopełnienia formalności. Częstym sposobem relokowania pracownika jest zawarcie między pracownikiem a podwładnym porozumienia zmieniającego – zazwyczaj jest to aneks do umowy o pracę, mający formę oświadczenia woli pracownika. Co do zasady porozumienie jest dobrowolne i jeśli pracownik nie zgodzi się na relokację, nie dochodzi ona do skutku. 

Niekiedy stosuje się także wypowiedzenie zmieniające, które wymaga zgody podwładnego. Jak wyjaśnia Państwowa Inspekcja Pracy:

Wypowiedzenie zmieniające polega na jednoczesnym wypowiedzeniu pracownikowi dotychczasowych warunków pracy i płacy oraz zaproponowaniu nowych warunków. Konieczność wręczenia wypowiedzenia zmieniającego zachodzi wyłącznie w przypadku istotnej zmiany wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Najczęściej zmiana ta będzie dotyczyła zajmowanego stanowiska, wysokości wynagrodzenia, wymiaru etatu bądź miejsca wykonywania pracy.

Jeśli pracownik nie przyjmie nowych warunków, umowa o pracę zostaje rozwiązana z upływem okresu wypowiedzenia. Niemniej, jak wyjaśnia PIP:

Jeżeli pracownik przed upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków, uważa się, że wyraził zgodę na te warunki; pismo pracodawcy wypowiadające warunki pracy lub płacy powinno zawierać pouczenie w tej sprawie. 

Warto pamiętać, że w przypadku konfliktu z pracodawcą w tym zakresie, pracownik (zarówno ten, który przyjął warunki wypowiedzenia zmieniającego, jak i ten, który je odrzucił) może dochodzić swoich roszczeń w sądzie pracy. 

Dodatki relokacyjne

Jak w praktyce wygląda procedura relokacyjna? Bardzo często całość przygotowań do wyjazdu pracownika odpowiedzialna jest firma. W międzynarodowych korporacjach do takich spraw wyznacza się specjalistów z pionu HR, którzy wpierw analizują predyspozycje kandydatów do wyjazdu i wdrażają procedurę przygotowawczą. Pracownicy mogą na przykład brać udział w specjalnie organizowanych spotkaniach, podczas których zaznajamia się ich ze specyfiką danego regionu, jego kulturą, obyczajowością itd.

W niektórych firmach przygotowywany jest specjalny pakiet, który ma ułatwić podwładnemu przeprowadzkę oraz adaptację w nowym miejscu. Najczęściej są to: 

• pomoc w znalezieniu mieszkania (czasem pracownik może liczyć także na finansowe wsparcie w jego utrzymaniu), 

• wsparcie przy przystosowaniu się do nowych warunków zamieszkania (pomoc przewodników, psychologów),

• dodatki finansowe.

Każdy pakiet relokacyjny powinien być dostosowany do warunków, jakie będą panowały w nowym otoczeniu.

Zmiana lokalizacji bardzo często wiąże się z licznymi benefitami. Przede wszystkim ważne jest, aby wynagrodzenie było dostosowane do warunków finansowych nowego miejsca. Dlatego podwładni często dostają finansowe wsparcie. Jednym z dodatków może być także służbowy samochód.

Czasami pracownik godzi się na przeniesie pod warunkiem, że nie będzie rozstawał się z bliskimi. W takiej sytuacji przedsiębiorstwa zazwyczaj decydują się na przeniesienie całej rodziny. Wiąże się to z opłaceniem szkoły dla dzieci oraz kursów językowych w przypadku przeprowadzki do innego państwa.

Relokacja – zalety:

• dla pracownika

Relokacja to dla pracownika szansa rozwoju zawodowego, ale także życiowa przygoda. Niesie wiele wyzwań, wiążą się z nią rozmaite trudne do przewidzenia sytuacje. Z tego powodu kompetencje, jakie pozwala zdobyć, nie ograniczają się jedynie do czysto zawodowych. Relokowani pracownicy uczą się otwartości na inne wzorce kulturowe, a także cierpliwości i wytrwałości, niezbędnych do poruszania w nowej dla nich rzeczywistości.

• dla pracodawcy

Relokacja wysoko wykwalifikowanych specjalistów to dla przedsiębiorstw szansa na szybszy rozwój. Kadra z doświadczeniem pomaga w organizacji nowych oddziałów przedsiębiorstwa, wdrożeniu pracowników z mniejszym stażem. Co więcej, relokowany pracownik zdobywa nowe kompetencje, dzięki którym może skuteczniej realizować zadania zawodowe i przyczyniać się do rozwoju przedsiębiorstwa.