Bezpieczeństwo państwa to wspólna odpowiedzialność wszystkich obywateli. W sytuacji zagrożenia lub konfliktu zbrojnego może zostać ogłoszona mobilizacja wojskowa, która obejmuje osoby podlegające obowiązkowi obrony Ojczyzny. Wezwań do wojska można spodziewać się również w 2026 roku. – Ustalono liczbę do 200 000 osób, które w 2026 r. mogą odbyć służbę wojskową w rezerwie w ramach ćwiczeń wojskowych – wskazuje porucznik Krystian Dwórznik z Wojskowego Centrum Rekrutacji w Płocku. Kto zostanie powołany do służby, a kto jest z niej zwolniony? Jak mobilizacja wojskowa wpływa na pracę zawodową i opiekę nad dziećmi? Poniżej najważniejsze informacje dotyczące zasad mobilizacji wojskowej w Polsce.
Spis treści
- Mobilizacja wojskowa – definicja
- Mobilizacja wojskowa – kto jest zwolniony?
- Przydział mobilizacyjny – dla kogo?
- Karta mobilizacyjna z zielonym paskiem
- Karta mobilizacyjna z czerwonym paskiem
- Jak sprawdzić pracowniczy przydział mobilizacyjny?
- Powołanie do wojska a praca
- Powołanie do wojska a opieka nad dzieckiem
- Mobilizacja wojskowa – zawody kluczowe dla obronności państwa
- Mobilizacja wojskowa – najczęściej zadawane pytania:
Mobilizacja wojskowa w Polsce – skrót najważniejszych informacji
Mobilizacja wojskowa w Polsce to jeden z elementów przygotowania do obrony państwa w sytuacjach zagrożenia lub wojny. Obejmuje osoby zdolne do służby wojskowej, w tym mężczyzn i kobiety z odpowiednimi kwalifikacjami. Przydział mobilizacyjny określa miejsce i funkcję w strukturach wojska. Z obowiązku mobilizacyjnego zwolnione są osoby, których stan zdrowia uniemożliwia pełnienie służby, a także opiekujące się osobami chorymi lub dziećmi do 8 roku życia.
Czytaj dalej i dowiedz się więcej na temat mobilizacji wojskowej w Polsce, kogo obejmuje oraz kto jest z niej zwolniony.
Mobilizacja wojskowa – definicja
Mobilizacją wojskową możemy nazwać przygotowanie państwa do wojny lub konfliktu zbrojnego – to postawienie kraju w stan pełnej gotowości obronnej. Wówczas do wojska powoływani są przede wszystkim mężczyźni z dobrym stanem zdrowia, którzy mogą wziąć udział w obronie kraju.
Art. 136 Konstytucji RP:
W razie bezpośredniego, zewnętrznego zagrożenia państwa Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Rodzaje mobilizacji:
- całościowa – wzywani są wszyscy rezerwiści lub określone jednostki wojskowe,
- częściowa – wzywani są określone grupy rezerwistów lub jednostki,
- specjalna – obejmuje wybrane działania np. stan klęski żywiołowej.
Ustawa o obronie ojczyzny
Ustawa o obronie Ojczyzny to akt prawny podpisany przez Prezydenta RP 18 marca 2022 r. Reguluje zasady obronności Polski zarówno w czasie pokoju, jak i podczas konfliktu zbrojnego. Ustawa określa organizację Sił Zbrojnych, formy służby wojskowej oraz obowiązki obywateli w zakresie obrony państwa.
Jej celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa kraju poprzez zapewnienie nowoczesnego i skutecznego systemu obrony oraz przygotowanie państwa do sytuacji kryzysowych i zagrożeń militarnych.
– Każdego roku organizowane są różnego rodzaju ćwiczenia wojskowe, w których udział biorą żołnierze pasywnej rezerwy. Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2025 r. w sprawie określenia liczby osób, które w 2026 r. mogą być powołane do czynnej służby wojskowej, oraz liczby osób, które mogą pełnić służbę wojskową w rezerwie w ramach odbywania ćwiczeń wojskowych ustalono liczbę – do 200 000 osób – które w 2026 r. mogą odbyć służbę wojskową w rezerwie w ramach ćwiczeń wojskowych – wyjaśnia por. Krystian Dwórznik.
Rezerwiści w 2026 roku mogą zostać wezwani na ćwiczenia:
- jednodniowe;
- krótkotrwałe – trwające nieprzerwanie do 30 dni;
- długotrwałe – trwające nieprzerwanie do 90 dni;
- rotacyjne – trwające łącznie do 30 dni i odbywane w przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego.
– Żołnierze rezerwy zainteresowani odbyciem ćwiczeń wojskowych w trybie ochotniczym powinni złożyć wniosek ochotniczego zgłoszenia się do ćwiczeń wojskowych do właściwego szefa wojskowego centrum rekrutacji – informuje por. Krystian Dwórznik z Wojskowego Centrum Rekrutacji w Płocku.
Obowiązek obrony ojczyzny – kogo obejmuje?
Obowiązek obrony Ojczyzny spoczywa na obywatelach polskich, którym pozwala na jego wypełnienie stan zdrowia oraz wiek.
Z kolei osoby posiadające podwójne obywatelstwo, które stale zamieszkują poza granicami Polski, nie podlegają temu obowiązkowi.
Mobilizacja wojskowa – kto jest zwolniony?
Z mobilizacji wojskowej są zwolnione osoby, których stan zdrowia i wiek uniemożliwia gotowość do obrony Ojczyzny, a także kobiety w ciąży oraz w okresie 6 miesięcy po porodzie.
Zgodnie z ustawą o Obronie Ojczyzny, do tej grupy zalicza się również osoby, które sprawują opiekę nad innymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć nikomu innemu. Należą do nich osoby:
- sprawujące opiekę nad dziećmi do lat 8,
- sprawujące opiekę nad:
- dziećmi od lat 8 do 18,
- osobami obłożnie chorymi,
- osobami, wobec których orzeczono trwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [...],
- osobami, wobec których orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [...],
- osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych [...]1.
Powołanie do wojska a płeć
W Polsce służba wojskowa kobiet ma charakter dobrowolny. Oznacza to, że panie nie podlegają powszechnemu obowiązkowi powołania do wojska, tak jak mężczyźni. Jednak w praktyce kobiety mogą zostać objęte wezwaniem do kwalifikacji wojskowej, jeżeli ich wykształcenie lub kwalifikacje zawodowe są uznane za przydatne w służbie wojskowej.
Zgodnie z art. 60 pkt 1 Ustawy o obronie Ojczyzny dotyczącym stawiennictwa kobiet do kwalifikacji wojskowej:
Kobiety posiadające kwalifikacje przydatne do służby wojskowej oraz kobiety pobierające naukę w celu uzyskania tych kwalifikacji, które w danym roku szkolnym lub akademickim kończą naukę, albo będące studentkami lub absolwentkami szkół wyższych, mogą być poddane obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji wojskowej, poczynając od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą 19 lat życia.
Mobilizacja w razie wojny – wiek
W przypadku wybuchu wojny o powołaniu decydują przede wszystkim wiek, stopień wojskowy oraz posiadane kwalifikacje wojskowe.
Do służby wojskowej mogą zostać powołane osoby objęte obowiązkiem obrony Ojczyzny od 18 roku życia. Natomiast górna granica wieku zależy od stopnia wojskowego i tak dla szeregowych rezerwy wynosi co do zasady 55 lat, natomiast dla podoficerów i oficerów może wynosić 63 lata lub więcej, w zależności od stopnia.
Kobiety nie są objęte powszechnym obowiązkiem mobilizacji. Jednak w razie wojny mogą zostać powołane kobiety do 50. roku życia, jeżeli posiadają specjalistyczne kwalifikacje przydatne dla wojska i zostały uznane za zdolne do służby wojskowej.
„Otrzymałem kartę powołania do wojska, co robić?" – Wyjaśnia por. Krystian Dwórznik z WCR w Płocku
Co należy zrobić w pierwszej kolejności po otrzymaniu karty powołania do służby?
W przypadku otrzymania karty powołania do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny w pierwszej kolejności należy dokładnie zapoznać się z informacjami podanymi w dokumencie.
W karcie powołania szef wojskowego centrum rekrutacji określi dokładny termin oraz miejsce stawiennictwa do służby wojskowej. Znajdzie się tam również informacja, co należy ze sobą zabrać oraz pouczenie o odpowiedzialności karnej za niestawienie się do służby wojskowej.
Czy mogę usprawiedliwić niestawienie się do służby tym, że zgubiłem kartę powołania?
W przypadku utraty karty powołania należy niezwłocznie powiadomić o tym fakcie właściwego szefa wojskowego centrum rekrutacji. Jest to szczególnie istotne, gdyż utrata karty nie zwalnia osoby powołanej od obowiązku stawienia się do służby wojskowej.
Do miejsca pełnienia służby wojskowej należy stawić się osobiście, punktualnie oraz z wymaganymi dokumentami.
Czy muszę stawić się do służby wojskowej, jeśli jestem chory?
W przypadku braku możliwości stawiennictwa do służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny z powodu hospitalizacji, poważnego stanu zdrowia lub zdarzenia losowego (np. wypadku) należy niezwłocznie zgłosić ten fakt do właściwego szefa wojskowego centrum rekrutacji oraz przedstawić udokumentowaną przyczynę (np. w formie zwolnienia lekarskiego).
Co trzeba zabrać ze sobą do miejsca stawiennictwa do służby wojskowej?
Osoba powołana do służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, stawiając się do niej w terminie i miejscu określonym w karcie powołania, zabiera ze sobą kartę powołania, książeczkę wojskową, dowód osobisty, a także inne dokumenty, według uznania, które mogą mieć wpływ na przebieg jej służby.
Jest wskazane, aby osoba ta zabrała ze sobą niezbędne rzeczy osobiste (np. przybory toaletowe, przybory do pisania) oraz zapasową bieliznę i dzienną rację żywności.
Umundurowanie oraz przedmioty indywidualnego wyposażenia żołnierza zapewnia wojsko na miejscu stawiennictwa. W przypadku potrzeby zabrania ze sobą dodatkowych przedmiotów i dokumentów odpowiedni wykaz zostanie określony w karcie powołania.
Przydział mobilizacyjny – dla kogo?
Przydział mobilizacyjny określa konkretną lokalizację oraz rolę, w jakiej dana osoba ma się stawić w przypadku ogłoszenia mobilizacji lub konfliktu zbrojnego. Przydział stosowany jest głównie wobec rezerwistów, osób po przeszkoleniu wojskowym oraz specjalistów o kluczowych kwalifikacjach dla armii, takich jak umiejętności medyczne, techniczne czy logistyczne.
Przydział nie oznacza to natychmiastowego powołania do służby wojskowej. Zaczyna obowiązywać dopiero po oficjalnym ogłoszeniu mobilizacji lub stanu wojennego.
Jak sprawdzić przydział mobilizacyjny?
Przydział mobilizacyjny można sprawdzić osobiście, udając się do najbliższego Wojskowego Centrum Rekrutacji. Podczas weryfikacji pracownik centrum zapyta Cię o PESEL, imię i nazwisko. Przydział mobilizacyjny można także sprawdzić drogą telefoniczną i pisemną, kontaktując się z właściwym WCR. Póki co nie ma możliwości weryfikacji przez internet. Sprawdzenie przydziału mobilizacyjnego pozwala wcześniej przygotować się do obowiązków w razie mobilizacji oraz upewnić się, że dane są aktualne.
Pracowniczy przydział mobilizacyjny do sił zbrojnych RP
Pracowniczym przydziałem mobilizacyjnym określa się przydzielenie danej osoby do funkcji lub stanowiska w strukturach sił zbrojnych RP w przypadku konfliktu zbrojnego lub mobilizacji.
W odróżnieniu od standardowego przydziału, który obejmuje głównie żołnierzy i rezerwistów, przydział pracowniczy dotyczy cywilów zatrudnionych na etatach pracowniczych w jednostkach lub komórkach Ministerstwa Obrony Narodowej.
Przydział pracowniczy umożliwia wykorzystanie w sytuacjach kryzysowych kompetencji cywilnych pracowników, zapewniając sprawne funkcjonowanie struktur wojskowych.
Karta mobilizacyjna z zielonym paskiem
Zielona karta mobilizacyjna jest dokumentem wydawanym przez Wojskowe Centrum Rekrutacji. Kolor zielony oznacza, że osoba została uznana za zdolną do pełnienia określonej funkcji w Siłach Zbrojnych RP w sytuacjach mobilizacyjnych lub wojennych. Na takim dokumencie znajdują się dane, przydział do konkretnej jednostki, rola lub stanowisko oraz dodatkowe informacje dotyczące kwalifikacji i obowiązków.
Karta mobilizacyjna z czerwonym paskiem
Kolor czerwony na karcie mobilizacyjnej oznacza, że dana osoba należy do grupy o najwyższym priorytecie i zostanie powołana w sytuacji najwyższego zagrożenia lub do pełnienia obowiązków o kluczowym znaczeniu dla obronności państwa. Czerwona karta mobilizacyjna wydawana jest przez Wojskowe Centrum Rekrutacji i stanowi formalne potwierdzenie przypisania do mobilizacji w trybie pilnym.
Jak sprawdzić pracowniczy przydział mobilizacyjny?
Pracowniczy przydział mobilizacyjny można sprawdzić osobiście, telefonicznie lub drogą pisemną. Obecnienie ma możliwości sprawdzenia przydziału online. Informacje o pracowniczym przydziale mobilizacyjnym zawsze otrzymuje się w najbliższym Wojskowym Centrum Rekrutacji (WCR), które jest odpowiedzialne za weryfikację danych i udzielanie szczegółowych informacji o przydziale.
Powołanie do wojska a praca
Powołanie do zawodowej służby wojskowej wiąże się z określonymi prawami i obowiązkami osoby zatrudnionej. W przypadku powołania do czynnej służby wojskowej lub na ćwiczenia wojskowe pracownik objęty jest ochroną przed zwolnieniem z pracy. Wyjątkiem są sytuacje takie jak upadłość lub likwidacja pracodawcy bądź rozwiązanie umowy za zgodą pracobiorcy. Okres odbywania służby wojskowej wlicza się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Na wniosek pracownika, z wyłączeniem przypadków wymagających natychmiastowego stawiennictwa, pracodawca jest zobowiązany udzielić dwóch dni zwolnienia od pracy bez prawa do wynagrodzenia przed rozpoczęciem służby wojskowej.
W czasie pełnienia służby wojskowej wynagrodzenie wypłacane jest przez wojsko, a nie przez pracodawcę. Po zakończeniu służby pracodawca ma obowiązek ponownie zatrudnić pracownika na dotychczasowym stanowisku lub na stanowisku równorzędnym, pod warunkiem że pracownik zgłosi gotowość do pracy w ciągu 30 dni od zwolnienia z wojska.
– Zgodnie z obowiązującym prawem pracodawca ma obowiązek zwolnić swojego pracownika na czas pełnienia służby wojskowej. Przez ten czas jego stosunek pracy będzie chroniony. Zarówno pracownikowi jak i pracodawcy przysługują za ten okres świadczenia finansowe określone w ustawie o obronie Ojczyzny – komentuje por. Krystian Dwórznik.
Powołanie do wojska a opieka nad dzieckiem
Obowiązujące przepisy przewidują szczególne rozwiązania dla osób sprawujących opiekę nad dziećmi. Powołaniu do wojska w ramach mobilizacji mogą nie podlegać osoby opiekujące się dziećmi do 8. roku życia, jeżeli są ich jedynymi opiekunami, zamieszkują z nimi wspólnie oraz nie mają możliwości powierzenia opieki innym osobom.
W przypadku opieki nad małoletnimi do 18. roku życia możliwe jest odroczenie lub zwolnienie z powołania w indywidualnie uzasadnionych sytuacjach, takich jak choroba drugiego rodzica lub inne okoliczności uniemożliwiające zapewnienie dziecku odpowiedniej opieki.
W odniesieniu do żołnierzy zawodowych, którzy zostają skierowani na studia, staż, kurs, specjalizację lub inne formy szkolenia trwające powyżej 6 miesięcy, przepisy umożliwiają przebywanie w miejscu szkolenia wraz z małżonkiem i dziećmi pozostającymi na utrzymaniu. Żołnierzowi przysługuje także zwrot kosztów związanych z nauką dzieci, które zostały przesiedlone i kontynuują edukację w szkołach podstawowych lub ponadpodstawowych.
Dodatkowo jeśli żołnierzem zawodowym jest kobieta karmiąca dziecko piersią, ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw wliczanych do czasu służby. W przypadku karmienia więcej niż jednego dziecka przysługują dwie przerwy po 45 minut, które na wniosek żołnierza mogą być wykorzystywane łącznie.
Mobilizacja wojskowa – zawody kluczowe dla obronności państwa
Zawody kluczowe dla obronności państwa to profesje niezbędne do funkcjonowania kraju w czasie konfliktu zbrojnego. Są to:
-
medycy i pracownicy służby zdrowia – lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni w wojsku, farmaceuci.
-
technicy i inżynierowie – mechanicy, operatorzy maszyn, specjaliści od infrastruktury i urządzeń technicznych.
-
logistycy i pracownicy transportu – kierowcy, operatorzy sprzętu transportowego, pracownicy kolei, portów i magazynów.
-
specjaliści z dziedziny energetyki i telekomunikacji – operatorzy sieci energetycznych, technicy oraz eksperci ds. IT i cyberbezpieczeństwa.
-
pracownicy produkcji i przemysłu strategicznego – osoby zatrudnione w fabrykach sprzętu wojskowego i amunicji, operatorzy maszyn przemysłowych.
-
służby porządkowe i bezpieczeństwa – policjanci, strażacy, pracownicy służb ratunkowych i ochrony cywilnej.
-
rolnicy i specjaliści ds. zaopatrzenia – hodowcy, pracownicy przetwórstwa rolno-spożywczego, specjaliści ds. logistyki żywności.
Mobilizacja wojskowa – najczęściej zadawane pytania:
-
Kto dostanie wezwanie do kwalifikacji wojskowej w 2026 roku?
Wezwanie do kwalifikacji wojskowej w tym roku otrzymają głównie mężczyźni z roczników 2007.
Dodatkowo kwalifikacja obejmie:
-
mężczyzn z roczników 2002–2006, którzy dotychczas nie mają orzeczonej kategorii zdolności do służby wojskowej,
-
osoby, które w latach 2024–2025 zostały uznane za czasowo niezdolne do służby wojskowej,
-
kobiety urodzone w latach 1999–2007, które posiadają kwalifikacje przydatne do służby wojskowej, lub w roku szkolnym/akademickim 2025/2026 kończą naukę na kierunkach lub w zawodach przydatnych dla służby wojskowej,
-
osoby do 60. roku życia, które nadal nie mają uregulowanego stosunku do służby wojskowej,
-
ochotników.
-
Niestawienie się na wezwanie do wojska – jakie są konsekwencje?
Wezwanie do wojska może dotyczyć m.in. kwalifikacji wojskowej, ćwiczeń rezerwistów czy mobilizacji w sytuacji zagrożenia państwa. Osoby, które nie stawią się bez usprawiedliwienia, mogą zostać ukarane grzywną, przymusowo doprowadzone przez policję lub podlegać ograniczeniu wolności. W przypadku mobilizacji lub wojny uchylanie się od służby wojskowej może skutkować karą pozbawienia wolności, której wymiar zależy od okoliczności i podstawy prawnej czynu.
Przypisy:
1. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny [dostęp 10.02.2026]
