Świadoma przerwa w karierze zawodowej

Przerwa od pracy zawodowej większości z nas kojarzy się ze stresem, gorączkowym poszukiwaniem nowego miejsca zatrudnienia, szukaniem sposobów na ukrycie przeciągającego się bezrobocia w CV. Tymczasem są osoby, które świadomie wybierają dłuższe wstrzymanie się od pracy między kolejnymi umowami, traktując to jako ważny element prowadzenia kariery zawodowej. Dlaczego to robią? I czy kandydat, który ma lukę w CV, może wyjść obronną ręką w procesie rekrutacyjnym?

Zawieszenie pracy zawodowej – jakie są konsekwencje braku ciągłości pracy?

Na wstępie przypomnijmy, że w prawie pracy funkcjonuje coś takiego jak staż pracy. Jest to cały okres, w którym dana osoba pozostaje w stosunku pracy, czyli albo wykonuje obowiązki, albo na przykład korzysta z płatnych urlopów czy zwolnień chorobowych.

Określona w Kodeksie pracy ciągłość pracy ma znaczenie przede wszystkim z uwagi na ubezpieczenie społeczne i zasiłek dla bezrobotnych:

• Świadczenia z urzędu pracy nie może pobierać osoba, która pracowała mniej niż 365 dni w ciągu ostatnich 18 miesięcy od dnia rejestracji w UP.
• Ubezpieczenie z ZUS-u przysługuje przez 30 dni po utracie pracy. Jeśli czas poszukiwania kolejnego zatrudnienia się wydłuża, zwolniony z pracy musi w inny sposób zabezpieczyć się przed stratą świadczeń – na przykład uzyskując status osoby bezrobotnej.

A jak wygląda kwestia: przerwa w zatrudnieniu a zasiłek chorobowy?

• Jeśli okres między zatrudnieniem na umowę o pracę był dłuższy niż 30 dni, prawo do świadczenia będzie przysługiwać dopiero po kolejnych 30 dniach odprowadzania składek do ZUS-u.

Na polskim rynku pracy, oprócz umowy o pracę, często przyjmuje się osoby „na zlecenie" lub proponuje się umowy b2b. Należy pamiętać, że do stażu pracy nie wliczają się okresy wykonywania czynności na rzecz pracodawcy w ramach umów cywilnoprawnych (np. umów-zleceń czy umów o dzieło). Dlatego, jeśli dana osoba po czasie zatrudnienia na etat przez 90 dni, w ciągu kolejnych 90 dni w roku będzie zarabiać poprzez wykonywanie zleceń, w świetle przepisów jej staż pracy obejmie jedynie początkowy okres etatu, a nie 180 dni (a więc nie będzie jej przysługiwać zasiłek dla bezrobotnych). 

Czytaj także: Czas pracy w Europie – w których krajach pracuje się najdłużej?

Powrót na rynek pracy – presja społeczna i ekonomiczna

Z uwagi na wspomniane świadczenia pracownicze, ubezpieczenie zdrowotne czy zasiłek, a także – przede wszystkim – perspektywę braku środków do życia lub uszczuplenia oszczędności, wiele osób stara się zminimalizować przerwę w zatrudnieniu i jak najszybciej wrócić do pracy. 

Ponadto przedłużający się czas bez pracy może nieść za sobą wiele negatywnych skutków, np.:

• obniżenie kompetencji z uwagi na przerwę w śledzeniu branży, w której działał pracownik – to bardzo ważny skutek braku zatrudnienia. W dzisiejszym, szybko zmieniającym się świecie, w którym nowości technologiczne i nowe metodologie zmieniają branże nieraz z miesiąca na miesiąc, osoba która przestaje aktualizować kompetencje, szybko może stać się mało użyteczna dla firm; 
• obniżenie poczucia własnej wartości – przedłużające się trudności ze znalezieniem nowej pracy to doświadczenie, które może negatywnie odbić się na samoocenie. Osoby, które nie mogą znaleźć miejsca pracy, zaczynają często wątpić w swoje kompetencje i wartość na rynku pracy;
• poczucie izolacji i degradacji społecznej – osoby bezrobotne, które nie mają kontaktu z dotychczasowym środowiskiem zawodowym, przestają być na bieżąco, nie rozwijają się zawodowo, nie zdobywają i nie utrzymują kontaktów branżowych. Im ten stan bardziej się przedłuża, tym trudniejszy może być powrót do pracy i świata branżowego;
• alkoholizm, narkomania, depresja i inne choroby – to jedne z częstych konsekwencji przedłużającego się bezrobocia, obniżenia poczucia własnej wartości i izolacji społecznej spowodowanej brakiem zatrudnienia i rozwijania się w środowisku zawodowym.

Dla przypomnienia, o długotrwałym bezrobociu mówimy wówczas, gdy osoba aktywna zawodowo pozostaje bez pracy przez okres 12 miesięcy lub dłuższy.

To wszystko dotyczy jednak sytuacji, gdy osoba nie pracuje, mimo że chciałaby, lub straciła motywację do ponownego podjęcia zatrudnienia. Co natomiast z tymi, którzy świadomie i z własnej woli decydują się na zawieszenie pracy / nie szukanie pracy na przykład przez kolejnych 6 miesięcy, rok, dwa, a nawet dłużej niż dwa lata? Jaki może być powód takiej decyzji?

Czytaj także: Niedziele handlowe w 2025 roku

Dlaczego ludzie decydują się na przerwę w karierze?

Przede wszystkim istotna jest motywacja, kryjąca się za dłuższą przerwą w pracy. Osoby, które decydują się na zawieszenie kariery, zwykle dokładnie planują, w jaki sposób wykorzystają wolny czas. Nie chodzi bowiem o to, by całymi dniami leżeć na kanapie (choć odpoczynek od rutyny etatu lub nawału obowiązków też odgrywa tu ważną rolę!).

Przerwa ma przede wszystkim służyć rozwojowi osobistemu, przeanalizowaniu własnego potencjału, wytyczeniu nowej ścieżki zawodowej, planowaniu kariery i w konsekwencji znalezienia bardzie satysfakcjonującej pracy umożliwiającej lepszą równowagę między życiem prywatnym i zawodowym. 

Co istotne, przerwa ma wyznaczone ramy czasowe, po których dana osoba chce wrócić na ścieżkę zawodową – w nieco zmienionej formie, lub wkroczyć na inną, jeśli zdecyduje się na zmianę zawodu. Ma być to możliwe dzięki zdobyciu nowych kwalifikacji, podniesieniu umiejętności oraz zmianie mentalnej.

Przerwa w pracy – na jakich zasadach jest możliwa?

Przerwę z obowiązkach można zatem zrealizować na różne sposoby, np.:

• na zasadzie tzw. gap year, roku przerwy (jest to umowny czas, przerwa może być dłuższa lub krótsza). Pracownik rozwiązuje umowę z firmą i zwykle nie planuje do niej wrócić, koncentruje się na samorozwoju i jest otwarty na nowe doświadczenia i szukanie ścieżek realizacji zawodowej;
• w ramach urlopu sabbatical – płatnego, najczęściej rocznego wolnego na samorealizację, podnoszenie kompetencji, udzielanego doświadczonemu lub zasłużonemu podwładnemu. W takim wypadku umowa o pracę nie zostaje rozwiązana;
• w ramach urlopu bezpłatnego udzielanego pracownikowi – w tym wypadku stosunek pracy zostaje zawieszony, ale pracownik planuje wrócić do firmy w określonym czasie.

Czy roczna przerwa w pracy to dobry pomysł?

Czemu przerwa w zatrudnieniu mogłaby być korzystna dla kariery? Czy rok albo dwa lata „nic nie robienia" to nie pułapka prowadząca do długotrwałego bezrobocia, izolacji społecznej czy, mówiąc wprost, biedy? Na dzisiejszym, tak szybko zmieniającym się rynku pracy, w którym panuje ogromna konkurencja nawet wśród wysoko wykwalifikowanych specjalistów, zawieszenie kariery nawet na kilka miesięcy może wydawać się bardzo ryzykownym posunięciem. A zatem decydować się na usunięcie się w cień czy nie?

Przede wszystkim należy przypomnieć, że świadoma przerwa w pracy nie ma na celu wspomnianego „nic nie robienia". Wręcz przeciwnie, czas wolny ma nam umożliwić osiągnięcie bardzo konkretnych celów zawodowych. Jeśli nie mamy przynajmniej ogólnego planu na to, jak chcemy się rozwijać, czego nauczyć w czasie wolnym lub jakie kierunki zawodowe chcemy sprawdzić, prawdopodobnie lepiej wstrzymać się z rzuceniem dotychczasowej pracy i na początek umówić się na rozmowę z doradcą zawodowym czy coachem kariery.

Oczywiście, wbrew temu, o co pytają nas rekruterzy na rozmowach kwalifikacyjnych, nie każdy musi od razu wiedzieć, jak ma wyglądać kolejnych 5 czy 10 lat jego życia zawodowego. Gap year to moment, w którym tę kwestię będziemy mogli dobrze przemyśleć. Należy mieć jednak świadomość, że pokusa lenistwa i odkładania planowania kariery może być bardzo duża, dlatego zanim rzucimy wszystko, by wyjechać w przysłowiowe Bieszczady, warto ułożyć sobie w głowie choćby zarys planu rozwoju lub wskazać obszary, które nas najbardziej interesują i którym chcielibyśmy się lepiej przyjrzeć w kontekście przyszłej ścieżki zawodowej.

Dobrze wykorzystana przerwa w karierze umożliwia:

• przemyślenie dotychczasowej ścieżki zawodowej indywidualnie lub z pomocą coacha bądź doradcy zawodowego, wyznaczenie celów (w tym istotnych celów długoterminowych oraz ogólnego kierunku rozwoju kariery), a także określenie obszarów, które wymagają najwięcej zmian;
• odbycie kursów, szkoleń, wzięcie udziału w wykładach, warsztatach i innych zajęciach podnoszących kompetencje, kwalifikacje, umożliwiających nabycie nowych umiejętności w ramach tej samej lub całkiem innej branży;
• poszerzenie horyzontów – poprzez podróże, angażowanie się w różne inicjatywy, wolontariat, działania pomocowe, artystyczne, sportowe;
• branie udziału w konferencjach, zdobywanie nowych kontaktów;
• odpoczynek i oderwanie się od rutyny zawodowej;
• podreperowanie zdrowia fizycznego i psychicznego, poprawienie relacji z bliskimi.

Przerwa w karierze a luka w CV 

Wiele osób obawia się, że kilku- czy kilkunastomiesięczna przerwa w zatrudnieniu może robić złe wrażenie na rekruterach. Nie będzie tak, jeśli ten czas zostanie produktywnie wykorzystany i udokumentowany np. odbytymi kursami czy nabyciem dodatkowych kompetencji językowych.

O ciekawych doświadczeniach z okresu między umowami, które mają wpływ na życie zawodowe, można również napisać w liście motywacyjnym. Pracodawcy doceniają osoby nie wahające się podejmować odważne kroki, myślące o swojej przyszłości i chcące się rozwijać.