Choć temat podatków dla większości z nas jest dość kłopotliwy i nie zagłębiamy się w niego zbyt mocno, warto poznać zarówno swoje obowiązki, jak i przywileje związane z odprowadzaniem należnych państwu kwot. Jednym z tych drugich jest ulga podatkowa.
Ulga podatkowa – co to jest?
Podatki mają charakter ogólny. Dotyczą wszystkich obywateli, są przymusowe i bezzwrotne. Ulgi i zwolnienia podatkowe to wszelkie odliczenia i zmniejszenia, których zastosowanie powoduje obniżenie albo kwoty podstawy opodatkowania, albo wysokości samego podatku. Są niejako przywilejem podatnika. Można je też traktować jako swego rodzaju narzędzie motywacyjne do określonych działań obywateli, do zachowań pożądanych przez ustawodawcę.
Odpis od podatku – czego dotyczy?
Lista ulg i odliczeń od podatku dochodowego jest dość długa. Można je podzielić na 12 kategorii (za portalem www.podatki.gov.pl).
1. Ulga na dziecko – mogą z niej skorzystać rodzice, opiekunowie i rodzice zastępczy, którzy faktycznie pełnią władzę rodzicielską. Ulga przysługuje na każde dziecko przed ukończeniem 18 roku życia, na każde niepełnosprawne dziecko, które otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, a także na każde dziecko do 25. roku życia (jeśli się uczy i jego dochód nie przekracza 3 089 zł, nie wliczając renty rodzinnej).
2. Odliczeniom podlegają też składki na ubezpieczenia zarówno zdrowotne, jak i społeczne (krajowe, ale też zagraniczne w przypadku obu z nich).
3. Ulga rehabilitacyjna – przeznaczona dla osób niepełnosprawnych i tych, które mają na swoim utrzymaniu osobę niepełnosprawną. Ulga rekompensuje wydatki związane z rehabilitacją i ułatwieniem wykonywania czynności życiowych. Co dokładnie podlegać może odliczeniom, określa ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wydatki dzielą się na nielimitowane (np. adaptacja i wyposażenie mieszkań stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, koszt turnusu rehabilitacyjnego, sprzętów i urządzeń ułatwiających funkcjonowanie czy wydatki na przystosowanie pojazdów do potrzeb niepełnosprawnego) oraz limitowane (m.in. na leki czy utrzymanie psa asystującego). Wydatki nielimitowane podlegają odliczeniu w całości, natomiast limitowane mają górny lub dolny limit.
4. Ulga podatkowa za internet – w jej przypadku odliczyć można całą poniesioną kwotę, ale nie więcej niż 760 zł w jednym roku podatkowym. Co ważne, ten przywilej przysługuje jedynie w dwóch kolejno po sobie następujących latach podatkowych i tylko jeśli dana osoba wcześniej nie korzystała z ulgi.
5. Wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) w roku podatkowym – w ich przypadku odlicza się „kwotę faktycznie poniesionego wydatku, nie wyższą niż kwota odpowiadająca 1,2-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok określonego w ustawie budżetowej lub ustawie o prowizorium budżetowym (lub w ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone)” (za: www.podatki.gov.pl).
6. Ulga z tytułu działalności badawczo–rozwojowej jest przeznaczona dla osób prowadzących działalność gospodarczą i polega na odliczaniu od podstawy opodatkowania kosztów kwalifikowanych uzyskania przychodów. Co można do tych wydatków zaliczyć? Na przykład wynagrodzenia z tytułu umów-zlecenia lub o dzieło a także wynagrodzenia pracowników, koszty uzyskania i utrzymania patentu.
7. Ulga na powrót – dla osób podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu i uzyskujących dochody poza granicami Polski.
8. Ulga na wydatki na spłatę odsetek od kredytu.
9. Odliczenie straty – osoba, która poniosła stratę ze źródła przychodów w danym roku podatkowym może obniżyć dochód uzyskany z tego samego źródła o wysokość straty. Jak to zrobić? Są dwie możliwości. Pierwsza to obniżenie dochodu w najbliższych 5 latach podatkowych (ale kwota obniżenia w żadnym z lat nie może przekraczać 50% wysokości straty). Druga natomiast jest jednorazową obniżką w jednym z kolejnych 5 lat o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł, a nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego okresu (kwota obniżenia nie może przekroczyć 50% wysokości straty).
10. Ulga z tytułu inwestycji – jest to udogodnienie dla przedsiębiorców, polegające na zwolnieniu od podatku dochodów do wysokości wsparcia przyznanego na realizację nowej inwestycji.
11. Prawo własności intelektualnej upoważnia do preferencyjnej 5% stawki podatkowej dla dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, które są wyodrębnione z całości dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Czym są owe kwalifikowane prawa? Zgodnie z art. 30ca. Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: „Kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej są:
1) patent,
2) prawo ochronne na wzór użytkowy,
3) prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,
4) prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
5) dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,
6) prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,
7) wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432),
8) autorskie prawo do programu komputerowego
– podlegające ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska, których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej.”
12. Odliczenia z tytułu darowizn – a te można podzielić na 4 grupy: darowizny na działalność pożytku publicznego, darowizny na krwiodawstwo, na kształcenie zawodowe, działalność charytatywną, na kult religijny.
Ulgi od podatku – kogo dotyczą?
Jak widać ulgi od podatku dotyczą różnych grup, mają bowiem być wsparciem i pomocą w konkretnych przypadkach. Aby z nich skorzystać, należy spełnić ustawowe wymagania, osobne dla każdej z ulg. Warto pamiętać, że te przywileje są skierowane jedynie do uprawnionych osób, a urząd skarbowy ma prawo skontrolować, czy podatnik poprawnie wykonał odliczenia i sprawdzić, czy ulga faktycznie mu się należy.
