W 2026 roku do egzaminów dojrzałości przystąpiła rekordowa liczba 344,8 tys. maturzystów, wynika z danych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Po zakończeniu egzaminów młodych czeka kolejne wyzwanie, być może jeszcze większe – wybór kierunku studiów. Jak podjąć decyzję o ścieżce kształcenia w niepewnej rzeczywistości rynku pracy – gdy nie wiadomo, jak stanowiska i całe branże będą wyglądać za trzy czy pięć lat? Które studia są przyszłościowe i dadzą zawód, który za chwilę nie zniknie przez rozwój technologii?
– Rynek pracy coraz wyraźniej pokazuje, że największy potencjał rozwoju mają dziś kierunki łączące kompetencje technologiczne, analityczne i środowiskowe z praktycznym zastosowaniem w gospodarce oraz usługach społecznych – komentuje Kierownik Biura Karier KUL Łukasz Raczkowski. Zapotrzebowanie rynkowe to jednak nie wszystko, co powinni wziąć pod uwagę młodzi ludzie w czasie wyboru studiów. – Istotne są zainteresowania i motywacja wewnętrzna, czyli to, co faktycznie angażuje i pozwala na długotrwałe zaangażowanie bez silnego przymusu – wskazuje Mateusz Mikołajczak, psycholog, doradca i analityk danych Biura Karier KUL.
Z ekspertami z Biura Karier Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II rozmawiamy o tym, co wziąć pod uwagę podczas podejmowania decyzji o studiach, jak poradzić sobie z presją rodziców i środowiska, które kierunki studiów są perspektywiczne – i dlaczego nadal warto zdecydować się na studia po maturze.
Spis treści
Wybór kierunku studiów: maturzysta pod presją
Praca.pl: Wybór kierunku studiów to dla wielu młodych ludzi bardzo trudny moment. Jak młody człowiek może zmniejszyć stres związany z tą pierwszą życiową decyzją?
Mateusz Mikołajczak: Wybór kierunku studiów to sytuacja stresująca, często obciążona presją otoczenia. W ujęciu Tadeusza Tomaszewskiego1 można ją rozumieć jako sytuację trudną: pojawia się tu niepewność, presja i wysoka stawka decyzji.
Aby obniżyć napięcie, warto zmienić sposób myślenia i zamiast traktować wybór jako „decyzję życia”, zobaczyć go jako kolejny krok. Myślenie zero-jedynkowe zakładające konieczność dokonania idealnego wyboru, nasila stres, podczas gdy w rzeczywistości ścieżki edukacyjne są elastyczne, możliwe są zmiany kierunku, studia podyplomowe czy przebranżowienie.
Pomocne jest również wzmacnianie poczucia własnej skuteczności, o którym pisał Albert Bandura2. Kluczowe staje się przekonanie „poradzę sobie”, które można budować poprzez zbieranie informacji, rozmowy ze studentami, udział w dniach otwartych czy zdobywanie mini-doświadczeń, takich jak kursy online lub wolontariat. Warto także wracać do własnych wcześniejszych sukcesów jako źródła wzmocnienia.
Nie bez znaczenia są proste sposoby regulacji napięcia, takie jak aktywność fizyczna, sen czy rozmowa z bliską osobą – nie rozwiązują one problemu, ale obniżają poziom pobudzenia i poprawiają jakość podejmowanych decyzji.
Praca.pl: Rodzice naciskają na wybór kierunku, ale młoda osoba chciałaby studiować coś innego – co zrobić w takiej sytuacji?
Mateusz Mikołajczak: To klasyczny konflikt między autonomią a oczekiwaniami społecznymi. Nazwij sytuację wprost:
„Rozumiem, że chcecie dla mnie dobrze, ale ten wybór dotyczy mojego życia i potrzebuję mieć w nim realny wpływ”.
Warto także poszukać wspólnego pola, nie konfrontacji. Często za naciskiem rodziców stoi lęk o przyszłość dziecka, przekonania o ,,pewnych zawodach’’. Wtedy młody człowiek może odwołać się do ich potrzeb:
„Te studia też dają mi możliwości zatrudnienia, sprawdziłem to’’.
Używaj argumentów, a nie tylko emocji. Przygotuj informacje o rynku pracy oraz alternatywne scenariusze.
W rozwoju dorosłości ważna jest także zdolność do podejmowania decyzji pomimo presji. Nadmierne podporządkowanie może poprowadzić do spadku motywacji, wypalenia czy też poczucia ,,życia nie swoim życiem’’. Natomiast jeżeli konflikt jest bardzo silny, warto sięgnąć po rozmowę z psychologiem czy doradcą zawodowym, którzy dzięki swojej neutralności bywają pomocni.
Praca.pl: Czy są jakieś kryteria, które szczególnie warto wziąć pod uwagę w czasie wyboru kierunku studiów? Kierować się raczej kalkulacją oczekiwań pracodawców i zapotrzebowaniem na specjalistów, iść za głosem serca, a może coś jeszcze innego jest ważne?
Mateusz Mikołajczak: Nie istnieje jedno właściwe kryterium wyboru kierunku studiów, optymalna decyzja uwzględnia kilka obszarów. Istotne są zainteresowania i motywacja wewnętrzna, czyli to, co faktycznie angażuje i pozwala na długotrwałe zaangażowanie bez silnego przymusu. Ważne są również predyspozycje i zasoby, takie jak zdolności poznawcze, cechy osobowości oraz wcześniejsze doświadczenia sukcesów i porażek. Kolejnym elementem jest analiza rynku pracy, obejmująca zapotrzebowanie na określone zawody, elastyczność kompetencji oraz możliwość przyszłego przekwalifikowania.
Nie można też pominąć stylu życia i wartości – dla jednych ważniejsza będzie stabilność, dla innych dynamika, jedni preferują pracę z ludźmi, inni indywidualną, a decyzje mogą być również uzależnione od tego, czy większe znaczenie mają zarobki, czy poczucie sensu.
Warto przy tym pamiętać, że współczesny rynek pracy premiuje rozwój, elastyczność oraz kompetencje transferowalne, a także gotowość do uczenia się przez całe życie i łączenia różnych obszarów zawodowych.
Jaki kierunek studiów wybrać w 2026 roku?
Praca.pl. Wybór jest więc skomplikowany i nie dziwi zagubienie wielu młodych ludzi. Żeby go nieco ułatwić, porozmawiajmy o konkretnych kierunkach studiów, które mogą być dobrym wyborem dla osób, które mniej więcej znają swoje oczekiwania, ale te nie są jeszcze skonkretyzowane. Czy są jakieś przyszłościowe, a mało znane kierunki, na które warto zwrócić uwagę w czasie rekrutacji w 2026 roku?
Łukasz Raczkowski: Zdecydowanie tak. Idealnie pasują tutaj słowa wypowiedziane przez Petera Druckera3 – „Najlepszą metodą przewidywania przyszłości jest jej tworzenie”.
Rynek pracy coraz wyraźniej pokazuje, że największy potencjał rozwoju mają dziś kierunki łączące kompetencje technologiczne, analityczne i środowiskowe z praktycznym zastosowaniem w gospodarce oraz usługach społecznych. Warto zwrócić uwagę nie tylko na najbardziej popularne kierunki, takie jak informatyka czy psychologia, ale również na mniej oczywiste specjalizacje, które odpowiadają na długofalowe trendy cywilizacyjne i gospodarcze.
Wśród perspektywicznych kierunków na 2026 rok można wskazać m.in.:
- cyberbezpieczeństwo,
- analizę danych i sztuczną inteligencję,
- inżynierię systemów bezzałogowych,
- technologie Przemysłu 4.0 i 5.0,
- energetykę wodorową,
- gospodarkę o obiegu zamkniętym,
- inżynierię odzysku surowców i energii.
Coraz większe znaczenie będą miały również specjalizacje związane z wdrażaniem i audytowaniem systemów AI, takie jak tester i audytor systemów sztucznej inteligencji czy projektant wyspecjalizowanych modeli językowych dla konkretnych branż.
Praca.pl: A co z kierunkami humanistycznymi, społecznymi?
Łukasz Raczkowski: Bardzo interesującym kierunkiem rozwoju są także kompetencje na styku technologii i nauk społecznych. Przykładem mogą być zawody związane z edukacją wspieraną przez AI, mentoringiem krytycznego myślenia czy zarządzaniem informacją w świecie nadmiaru danych. W praktyce oznacza to, że przyszłościowe będą nie tylko zawody stricte techniczne, ale również te, które pomagają człowiekowi efektywnie współpracować z technologią.
Województwo lubelskie wskazuje również na rosnące znaczenie inteligentnych specjalizacji związanych z żywnością wysokiej jakości, zieloną gospodarką, zdrowym i cyfrowym społeczeństwem oraz nowoczesnymi technologiami produkcyjnymi. Dlatego warto zwracać uwagę na kierunki takie jak:
- bioinformatyka,
- biotechnologia medyczna,
- technologie żywności,
- logistyka nowoczesnych łańcuchów dostaw,
- inżynieria biomedyczna.
Kluczowe będzie jednak nie tylko wykształcenie kierunkowe, ale przede wszystkim umiejętność łączenia kompetencji z różnych obszarów – technologii, komunikacji, analizy danych i kreatywnego rozwiązywania problemów.
Studia dla niezdecydowanych
Praca.pl: Coraz więcej młodych osób waha się, czy w ogóle rozpoczynać studia, czy wykształcenie ma wciąż znaczenie.
Łukasz Raczkowski: Jak powiedział Albert Einstein – „Edukacja to to, co pozostaje, gdy człowiek zapomni tego, czego nauczył się w szkole”4. W mojej ocenie wykształcenie nadal ma bardzo duże znaczenie, choć zmienia się sposób, w jaki należy dziś myśleć o studiach i rozwoju zawodowym. Współczesny rynek pracy nie oczekuje już wyłącznie dyplomu, ale przede wszystkim zdolności uczenia się, adaptacji i współpracy z nowymi technologiami.
Studia nie powinny być traktowane jedynie jako „bilet do zawodu”, ale jako przestrzeń do budowania kompetencji przyszłości: analitycznego myślenia, pracy projektowej, komunikacji, rozwiązywania problemów czy umiejętności korzystania z narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji. To właśnie te kompetencje będą decydowały o konkurencyjności absolwentów w najbliższych latach.
Warto również pamiętać, że transformacja społeczno-gospodarcza zmierza dziś w kierunku gospodarki opartej na synergii człowieka i technologii. Coraz częściej sukces zawodowy zależy od umiejętności łączenia wiedzy specjalistycznej z kompetencjami cyfrowymi oraz otwartością na ciągłe uczenie się. Dlatego dobrze wybrane studia mogą stać się ważnym fundamentem rozwoju zawodowego, szczególnie jeśli są połączone z praktykami, projektami, aktywnością badawczą czy zdobywaniem doświadczenia jeszcze w trakcie nauki.
Praca.pl: Co zatem można poradzić niezdecydowanym osobom?
Osobom wahającym się doradzałabym przede wszystkim, aby wybierały kierunki zgodne nie tylko z aktualną modą, ale również z własnymi predyspozycjami i zainteresowaniami. Rynek pracy będzie się dynamicznie zmieniał, natomiast umiejętność rozwijania talentów, krytycznego myślenia i współpracy z nowymi technologiami pozostanie kluczowa niezależnie od branży.
„Edukacja to najpotężniejsza broń, jakiej możesz użyć, by zmienić świat” – Nelson Mandela
I po tych słowach warto również podkreślić, że uczelnie wyższe – w tym między innymi Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – coraz aktywniej wspierają młode osoby w podejmowaniu świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych. Biuro Karier KUL prowadzi bezpłatne doradztwo zawodowe dla maturzystów, obejmujące zarówno konsultacje indywidualne, jak i zajęcia grupowe. Kandydaci mogą skorzystać m.in. z diagnozy predyspozycji i zainteresowań, wsparcia w wyborze kierunku studiów oraz informacji o aktualnych trendach rynku pracy i świecie zawodów. To bardzo cenna forma pomocy dla osób, które stoją dziś przed wyborem swojej ścieżki edukacyjnej i zawodowej.
Praca.pl: Bardzo dziękujemy za rozmowę!
Czytaj także: Czy kreatywność nadal się liczy, skoro mamy AI? Rozmowa z ekspertką w Światowy Dzień Kreatywności i Innowacji
Łukasz Raczkowski
Kierownik Biura Karier Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Profesjonalny Manager certyfikowany przez American Certification Institute®, trener kreatywności i komunikacji. Od lat wspiera studentów oraz absolwentów w świadomym budowaniu ścieżki zawodowej, koncentrując się na rozwoju kompetencji przyszłości, relacjach i skutecznej współpracy. W swojej pracy stawia na otwartość, wsparcie i tworzenie przestrzeni do rozwoju osobistego oraz zawodowego. Aktywnie łączy środowisko akademickie z biznesem, inicjując projekty, wydarzenia i partnerstwa, które odpowiadają na aktualne potrzeby rynku pracy. Wierzy, że dobra komunikacja, kreatywność i autentyczne relacje są fundamentem skutecznego działania i rozwoju kariery.
Mateusz Mikołajczak
Jestem psychologiem i doradcą zawodowym, doktorantem w Instytucie Psychologii KUL oraz analitykiem danych w Biurze Karier. Specjalizuję się w łączeniu wsparcia psychologicznego z doradztwem zawodowym, koncentrując się na wzmacnianiu poczucia własnej skuteczności oraz pracy na zasobach w ujęciu teorii COR. Posiadam doświadczenie w pracy z osobami w różnych sytuacjach życiowych, w tym w środowisku penitencjarnym, a także we współpracy z instytucjami edukacyjnymi. W swojej pracy łączę podejście naukowe z praktycznym wsparciem, ukierunkowanym na rozwój, adaptację i aktywizację zawodową uczestników.
Jak wybrać kierunek studiów – najczęściej zadawane pytania:
-
Jakie są rodzaje studiów w Polsce?
W Polsce system szkolnictwa wyższego ma następującą strukturę:
- studia I stopnia – licencjackie lub inżynierskie, trwają 3-4 lata, kończą się uzyskaniem tytułu licencjata / inżyniera,
- studia II stopnia – magisterskie, trwają 1,5-2 lata, kończą się uzyskaniem tytułu magistra,
- jednolite studia magisterskie – 4,5-6 lat, po których uzyskuje się tytuł magistra,
- studia doktoranckie – 3-4 lata, prowadzą do stopnia doktora,
- studia podyplomowe – 1-2 lata, przeznaczone dla osób z dyplomem uczelni wyższej, zwykle odbywają się weekendowo lub online.
Czym różnią się studia stacjonarne od studiów niestacjonarnych?
- Studia stacjonarne – dzienne, darmowe na publicznych uczelniach, odpłatne na uczelniach niepublicznych. Nauka odbywa się w ciągu dnia, od poniedziałku do piątku, zgodnie z grafikiem uczelni.
- Studia niestacjonarne – zaoczne, odpłatne, na których nauka często odbywa się wieczorowo lub w ramach weekendowych zjazdów.
-
Jakie są uczelnie wyższe w Polsce?
W Polsce działają uczelnie publiczne (państwowe) oraz uczelnie niepubliczne (prywatne). Co więcej, istnieją dwa typy uczelni wyższych: akademickie (te, w których strukturach jest przynajmniej jedna jednostka uprawniona do nadawania stopnia naukowego doktora) oraz pozostałe.
W kraju działa m.in. 20 uniwersytetów. Największe to: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie oraz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Mamy także 19 uczelni technicznych, m.in. Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie, Politechnikę Warszawską, Politechnikę Śląską. Wyróżnia się także uczelnie medyczne np. Collegium Medicum UJ, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Gdański Uniwersytet Medyczny, a także uczelnie artystyczne, pedagogiczne, wojskowe, przyrodnicze, morskie, uczelnie służb państwowych, teologiczne czy akademie wychowania fizycznego.
-
Kiedy są rekrutacje na studia?
Rekrutacja na rok akademicki 2026/2027 na większości uczelni zaczyna się 1 czerwca i trwa do 30 września 2026. Pierwszy nabór (podstawowy) zwykle trwa do lipca, a wyniki ogłaszane są w połowie lipca. Następnie prowadzone są nabory uzupełniające. Dokładne daty rekrutacji zależą od uczelni – sprawdź je na stronie konkretnej instytucji!
-
Jakie kierunki studiów są najbardziej oblegane?
Najpopularniejsze kierunki studiów w rekrutacji na rok akademicki 2025/2026 w Polsce to psychologia, kierunek lekarski i zarządzanie. Zgłosiło się na nie najwięcej kandydatów: psychologia – 43 562 zgłoszenia, kierunek lekarski (bez uczelni medycznych podlegających Ministerstwu Zdrowia) – 30 597 zgłoszenia, zarządzanie – 27 368 zgłoszenia. Z kolei najbardziej oblegane kierunki pod względem liczby kandydatów na jedno miejsce to: orientalistyka – japonistyka (22,2 os./miejsce), kierunek lekarsko-dentystyczny (18,0 os./miejsce) oraz Business and Management (17,7 os./miejsce).
-
Na jaki kierunek studiów najłatwiej się dostać?
Najłatwiej dostać się na kierunki z niską liczbą chętnych na miejsce. Do takich kierunków w ostatnich latach należą filologie, szczególnie białoruska, rosyjska, bałtycka. Inne mało oblegane kierunki studiów to: pedagogika przedszkolna, kulturoznawstwo czy chemia. Na prywatnych uczelniach łatwo dostać się zwykle na zarządzanie czy turystykę.
-
Jakie studia są uznawane za łatwe?
W powszechnej opinii za łatwiejsze uznawane są kierunki humanistyczne i społeczne od technicznych czy biologicznych. Jednak bardzo wiele zależy od predyspozycji i zainteresowań studenta: jednej osobie łatwiej pojąć liczby czy statystyki, inna ma talent analityczny, a jeszcze inna wysokie umiejętności organizacyjne, społeczne czy artystyczne.
-
Po jakich studiach jest pewna praca?
Za najbardziej przyszłościowe kierunki, czyli takie, które dają bardzo dobre perspektywy zawodowe, uważa się dziś informatykę, automatykę i robotykę, elektronikę i komunikację, finanse i rachunkowość, budownictwo, studia medyczne i pielęgniarskie. Wśród absolwentów informatyki, finansów i kierunków medycznych notuje się niskie bezrobocie. Co więcej, ofert pracy dla osób z takim wykształceniem jest obecnie dużo na rynku pracy.
Przypisy:
1 Tadeusz Tomaszewski (1910-2000) – polski psycholog, twórca teorii czynności, zakładającej, że człowiek nie jest biernym odbiorcą bodźców z otoczenia, ale aktywnie wchodzi w interakcje ze światem, by osiągać własne cele. W analizie czynności Tomaszewski wyróżnił fazę orientacji (analizy sytuacji), wykonania (realizacji planu) i kontroli (weryfikacji wyników). Teoria ta podkreśla sprawczość człowieka i jego zdolność do samodzielnego kształtowania rzeczywistości, a nie tylko reagowania na okoliczności.
2 Albert Bandura (1925-2021) – kanadyjsko-amerykański psycholog, twórca teorii społecznego uczenia się, w myśl której ważnym aspektem uczenia się jest nie tylko warunkowanie (reaktywne oraz instrumentalne), ale także obserwowanie zachowań innych ludzi. Bandura podkreślał także znaczenie poczucia własnej skuteczności w podejmowaniu decyzji i efektywnym działaniu.
3 Peter Drucker (1909-2005) – amerykański ekonomista uznawany za jednego z największych teoretyków zarządzania XX wieku. Podkreślał znaczenie innowacyjności i elastyczności w zarządzaniu przedsiębiorstwami w szybko zmieniających się warunkach rynkowych. Stworzył teorię zarządzania poprzez cele, w myśl której dana organizacja określa jasne i jednoczące wszystkich cele, a najsilniejszym motorem postępu organizacji jest inicjatywna, motywacja i aktywna postawa pracowników.
4 Powiedzenie przypisywane Einsteinowi wiąże się także ze słowami amerykańskiego behawiorysty B. F. Skinnera: „Edukacja to to, co przetrwa, gdy wszystko, czego się nauczyliśmy, zostanie zapomniane".
