Zakończenie stosunku pracy może nastąpić zarówno z inicjatywy pracownika, jak i pracodawcy. Najczęściej umowa o pracę rozwiązywana jest na mocy porozumienia stron lub z zachowaniem okresu wypowiedzenia. W niektórych sytuacjach pracodawca może jednak rozstać się z pracownikiem w trybie natychmiastowym i rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia. Wówczas ma miejsce zwolnienie dyscyplinarne. Jakie mogą być powody tego typu zwolnienia i z jakimi konsekwencjami wiąże się „dyscyplinarka”? Czy pracownik przebywający na L4 może zostać zwolniony bez wypowiedzenia?
Spis treści
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – CO TO?
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – POWODY
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – KTO MOŻE JE OTRZYMAĆ?
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – TERMIN
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – KONSEKWENCJE
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE A WYNAGRODZENIE
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – KIEDY NALEŻY JE KONSULTOWAĆ ZE ZWIĄZKAMI ZAWODOWYMI?
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE NA L4
- ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – JAK WTEDY WYGLĄDA SYTUACJA Z ZASIŁKIEM NA BEZROBOTNYCH?
- NIESŁUSZNE ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – CO TO?
Pracodawca może rozwiązać bez wypowiedzenia każdą zawartą z pracownikiem umowę o pracę. Mamy tutaj do czynienia z tzw. dyscyplinarką, w przypadku której umowa kończy się z chwilą wręczenia pracownikowi niezbędnego oświadczenia. A zatem, zwolnienie dyscyplinarne to potoczne określenie rozwiązania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika. Co jednak najważniejsze – przepisy ściśle określają przyczyny uzasadniające zakończenie umowy w ten sposób. Sytuacje, w których pracodawca może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym reguluje Art. 52 Kodeksu pracy.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – POWODY
Zakończenie stosunku pracy bez wypowiedzenia jest trybem przewidzianym przez Kodeks pracy. Choć uprawnienie takie dotyczy każdego pracodawcy zatrudniającego pracowników na umowę o pracę, ma ono zastosowanie jedynie w kilku ściśle określonych prawem przypadkach. Co warto wiedzieć w kwestii zagadnienia: „zwolnienie dyscyplinarne – powody”? Zgodnie z art. 52 Kodeksu pracy, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w przypadku:
- ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych,
- popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem,
- zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Co to oznacza w praktyce? Zgodnie z powyższym zwolnienie dyscyplinarne może otrzymać pracownik, który podczas wykonywania obowiązków służbowych był pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, działał niezgodnie z regulaminem zakładu pracy czy chociażby dopuścił się przekazania konkurencji poufnych informacji związanych z miejscem pracy. Nieposzanowanie praw innych współpracowników, nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy czy działanie na niekorzyść pracodawcy to kolejne powody, które mogą stanowić podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego. Popełnienie przestępstwa w przypadku zawodów, w których wymagana jest niekaralność czy niedopełnienie obowiązków związanych z przedłużeniem prawa do wykonywania zawodu to również przesłanki do zwolnienia pracownika bez wypowiedzenia.
Pamiętaj!
W przypadku pracownika, który utracił prawo do wykonywania zawodu nie ze swojej winy, a na przykład w wyniku pogorszenia się stanu zdrowia, prawo do zwolnienia dyscyplinarnego nie ma zastosowania.
Niezależnie od przewinienia, w piśmie od pracodawcy musi znaleźć się powód uzasadniający zwolnienie dyscyplinarne. Wzór takiego dokumentu bez problemu znajdziemy w internecie. Oświadczenie powinno zawierać takie informacje jak:
- dane pracodawcy,
- dane pracownika,
- informacja o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia,
- przyczyna będąca podstawą rozwiązania umowy o pracę w trybie natychmiastowym,
- wzmianka o prawie pracownika do odwołania się do sądu pracy,
- podpis pracownika oraz pracodawcy.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – KTO MOŻE JE OTRZYMAĆ?
Zwolnienie dyscyplinarne z pracy będące rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia ma zastosowanie w przypadku każdego rodzaju umowy o pracę. Dotyczy zarówno umowy o pracę na czas określony, nieokreślony czy umowy na czas próbny. Tak zwaną dyscyplinarkę może otrzymać każdy pracownik, który naruszył przepisy zawarte w Kodeksie pracy.
Pamiętaj!
Zwolnienie dyscyplinarne dotyczy także pracowników podlegających szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem, np. kobiety w ciąży czy osoby w wieku przedemerytalnym.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – TERMIN
W świetle prawa zwolnienie dyscyplinarne pracownika może nastąpić w ściśle określonym czasie. W praktyce oznacza to, że pracodawca nie może rozwiązać stosunku pracy bez wypowiedzenia w dowolnym momencie. Od chwili, gdy pracodawca wejdzie w posiadanie informacji o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy, ma on dokładnie miesiąc na wręczenie pracownikowi tak zwanego oświadczenia woli z wskazaniem powodu zwolnienia. Zwolnienie dyscyplinarne przekazane po upływie miesiąca od chwili otrzymania informacji o naruszeniach dokonanych przez pracownika nie ma mocy prawnej.
Pamiętaj!
Pracodawca może zwolnić pracownika w trybie natychmiastowym w ciągu 30 dni od momentu otrzymania informacji o jego przewinieniach. Po upływie tego czasu zwolnienia możliwe jest jedynie z zachowaniem okresu wypowiedzenia.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – KONSEKWENCJE
Świadectwo pracy jest dokumentem, który pracodawca wręcza pracownikowi w momencie rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia umowy o pracę. Oświadczenie to musi zawierać informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych przez pracownika stanowiskach czy trybu rozwiązania bądź okoliczności, w jakich doszło do wygaśnięcia stosunku pracy. Dokładnie takie same informacje muszą znaleźć się w świadectwie pracy w sytuacji, gdy miejsce ma zwolnienie dyscyplinarne. Konsekwencje tego wydają się oczywiste – każdy przyszły pracodawca, mający wgląd w świadectwo pracy, będzie wiedział o dyscyplinarce potencjalnego kandydata. Co więcej – informacja ta nigdy nie ulegnie przedawnieniu.
Ewentualne trudności w znalezieniu pracy to nie koniec konsekwencji, z jakimi musi liczyć się pracownik zwolniony dyscyplinarnie. Kolejnym skutkiem dyscyplinarki jest także utrata prawa do dni wolnych na poszukiwanie pracy, a także brak możliwości ubiegania się o zasiłek dla osób bezrobotnych lub odroczenie jego przyznania. Pracownik, który został zwolniony dyscyplinarnie może jednak od razu zarejestrować się w urzędzie pracy jako bezrobotny, ale prawo do zasiłku nabędzie dopiero po upływie 180 dni od momentu rejestracji.
Pamiętaj!
W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego okres wypłaty zasiłku dla bezrobotnych zostaje skrócony o 180 dni. W praktyce oznacza to, że jeżeli bezrobotny otrzyma zasiłek na 6 miesięcy – świadczenie nie zostanie w ogóle wypłacone.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE A WYNAGRODZENIE
Wiele wątpliwości budzi kwestia należnego wynagrodzenia po zwolnieniu dyscyplinarnym. Niezależnie jednak od przyczyn rozwiązania stosunku pracy ze skutkiem natychmiastowym pracownik nie traci prawa do wynagrodzenia. W dalszym ciągu przysługuje mu wypłata za czas, w którym wykonywał on obowiązki zawodowe. Ponadto, pracodawca musi także wypłacić należny ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – KIEDY NALEŻY JE KONSULTOWAĆ ZE ZWIĄZKAMI ZAWODOWYMI?
W przypadku firm, w których działają organizacje związkowe, pracodawca ma obowiązek przeprowadzenia z nimi konsultacji dotyczącej decyzji o zwolnieniu dyscyplinarnym. W pierwszej kolejności pracodawca powinien zasięgnąć informacji, czy dany pracownik jest członkiem związków zawodowych, a jeśli nie należy on do organizacji – czy zwrócił się do niej o pomoc i czy w efekcie ta zechce wziąć w obronę jego interesy. W praktyce oznacza to, że zanim pracodawca wręczy pracownikowi oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy, powinien wysłać je do związków zawodowych. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek zastrzeżeń co do uzasadnienia decyzji o zwolnieniu związki zawodowe mogą w ciągu 3 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić swoją opinię w sprawie przyczyny czy też zgodzić się ze stanowiskiem pracodawcy. Warto jednak wspomnieć, że opinia związków zawodowych nie ma charakteru wiążącego. Pracodawca jest zobligowany do jej rozpatrzenia, ale nie musi się z nią zgodzić.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE NA L4
W świetle polskiego prawa pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim nie może zostać zwolniony. W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego sprawa wygląda jednak zupełnie inaczej. Czy zwolnienie dyscyplinarne na L4 jest możliwe?
Dyscyplinarka jest zwolnieniem w trybie natychmiastowym, a nie w trybie wypowiedzenia. Oznacza to, że jeśli pracownik kwalifikujący się do zwolnienia dyscyplinarnego przebywa aktualnie na zwolnieniu lekarskim, zawiadomienie o dyscyplinarce otrzyma pocztą. Dokładnie takie same zasady obowiązują kobiety przebywające na urlopie macierzyńskim czy osoby na urlopie rodzicielskim. A jak wygląda to w przypadku zagadnienia: „zwolnienie dyscyplinarne a L4 od psychiatry”? Zwolnienie od psychiatry jest dokładnie takim samym rodzajem zwolnienia, jak te uzyskane od lekarza innej specjalizacji. Obowiązujące procedury są więc takie same.
Pamiętaj!
Pracownik, który dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, może zostać zwolniony dyscyplinarnie nawet w sytuacji, gdy przebywa na L4.
ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE – JAK WTEDY WYGLĄDA SYTUACJA Z ZASIŁKIEM NA BEZROBOTNYCH?
Jak już wspomnieliśmy, jedną z konsekwencji zwolnienia dyscyplinarnego jest utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub też odroczenie jego przyznania. W przypadku pracowników, którzy zostali zwolnieni w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w przędzie pracy, prawo do zasiłku powstaje dopiero po upływie 180 dni od momentu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna. Ponadto prawo do zasiłku zostaje skrócone o ten czas. Świadczenie dla bezrobotnych przyznawane jest na 6 lub 12 miesięcy (na roczny zasiłek mogą liczyć między innymi osoby zamieszkujące powiat, w którym stopa bezrobocia przekracza 150 proc.). Oznacza to, że w przypadku osób, którym przyznano zasiłek na 6 miesięcy, świadczenie nie będzie w ogóle wypłacone.
Pamiętaj!
Osoby, które od razu po zwolnieniu dyscyplinarnym zarejestrowały się w urzędzie pracy jako bezrobotne, na zasiłek będą czekać aż 180 dni.
NIESŁUSZNE ZWOLNIENIE DYSCYPLINARNE
Mając na uwadze, że pracodawca może zwolnić dyscyplinarnie pracownika tylko w czasie 1 miesiąca od momentu, w którym dowiedział się o jego przewinieniu, rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia w późniejszym terminie jest niezgodne z prawem. Po tym czasie pracownik może zostać zwolniony za porozumieniem stron lub z zachowaniem okresu wypowiedzenia. W sytuacji, kiedy strony nie dojdą do porozumienia, pracownik może dochodzić swoich praw w sądzie. Nie jest to jednak jedyny przypadek, który może znaleźć się na wokandzie. Tam swoje rozwiązanie znajdą również sprawy, w których pracownicy przekonani o braku swojej winy złożą odwołanie do sądu pracy. Pracownik, w przypadku którego miało miejsce niesłuszne zwolnienie dyscyplinarne, może wnioskować o przywrócenie do pracy lub o wypłatę odszkodowania.
W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego pracodawca zobowiązany jest do pouczenia na piśmie pracownika o prawie do złożenia odwołania od tej decyzji. Na odwołanie pracownik ma 21 dni od momentu otrzymania zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia.
