Nie każdemu odpowiada praca codziennie w tych samych godzinach – niektórzy wolą samodzielnie wybierać czas, w którym będą wypełniać obowiązki służbowe.
Są również sytuacje, kiedy to rodzaj pracy uniemożliwia wykonywanie czynności służbowych o jednej, ustalonej porze. W obu tych przypadkach zastosowanie ma ruchomy czas pracy. Jak się go stosuje?
Ruchomy czas pracy a doba pracownicza
Możliwość zastosowania ruchomego, czyli inaczej elastycznego czasu pracy, wprowadza art. 140. Kodeksu pracy. Zgodnie z nim pracownik może pracować w systemie, który zakłada, że będzie rozpoczynał i kończył pełnienie obowiązków o różnych godzinach. Możliwe jest też, by pracodawca wyznaczył mu pewien przedział, w którym zaczyna i kończy pracę.
W takim systemie dobra pracownicza rozpoczyna się od momentu podjęcia pracy zgodnie z właściwym pracownikowi rozkładem czasu pracy. Jeśli zatem podwładny zaczyna wykonywać czynności służbowe o godzinie 10:00 w poniedziałek, jego dobra pracownicza trwa do 10:00 dnia kolejnego. Jest to przedział, w którym następuje rozliczenie podwładnego z godzin pełnienia obowiązków oraz okresu wypoczynku.
Ruchomy czas pracy w praktyce
Często stosowany ruchomy rozkład czasu polega na określeniu przedziału, w którym pracownik zaczyna i kończy pracę, na przykład:
• początek pracy: między 8:00 a 10:00,
• koniec pracy: między 16:00 a 18:00.
Godziny rozpoczęcia pracy mogą również być konkretnie ustalone, np.
• poniedziałek: 8:00,
• wtorek: 10:00,
• środa: 8:00,
• czwartek: 9:00,
• piątek: 7:00.
Zgodnie z Kodeksem pracy ruchomy czas pracy nie może przy tym naruszać norm gwarantowanego podwładnemu nieprzerwanego tygodniowego i dobowego wypoczynku. Przypomnijmy, że pracownik ma prawo do czasu wolnego w wymiarze minimum:
• 11 godzin na dobę,
• 35 godzin tygodniowo.
Nie jest więc na przykład możliwe, by dana osoba skończyła pracę o godzinie 22:00 i podjęła ją znów o 8:00, gdyż przerwa na wypoczynek trwałaby tyko 10 godzin.
Warto pamiętać, że szczególne przepisy dotyczą pracy kadry kierowniczej oraz konieczności prowadzenia akcji ratowniczej.
Elastyczny czas pracy a nadgodziny
Praca w ruchomym systemie czasu pracy stwarza pewną trudność w sposobie rozliczania godzin pracy. Może się zdarzyć, że pracownik zaczyna pracę na przykład o godzinie 10:00 w poniedziałek i o 8:00 we wtorek. Ponieważ jego dobra pracownicza (rozpoczynająca się o 10:00 w poniedziałek i trwająca 24 godziny) kończy się o 10:00 dnia kolejnego, w praktyce we wtorek zaczyna pracować jeszcze w poprzedniej dobie pracowniczej.
W innych systemach taka sytuacja oznaczałaby nadgodziny, a więc konieczność wypłacenia dodatku do wynagrodzenia. Zgodnie z Kodeksem pracy jednak w przypadku elastycznego grafiku „ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych” (art. 140. § 4.). Dodatek za nadgodziny więc się nie należy.
Nadgodziny natomiast wystąpią, kiedy zostanie przekroczona liczba godzin pracy stanowiąca dobową normę lub przeciętna norma tygodniowa. Przykładem jest okoliczność, gdy pracownik zgodnie z powyższym grafikiem, pracował w środę od 8:00 do 16:00, a w czwartek miał rozpoczynać pracę o 9:00, jednak w wyniku nagłej potrzeby w firmie pracodawca polecił mu, by podjął obowiązki już o 8:00. Za tę dodatkową godzinę pracy podwładnemu należy się dodatek do wynagrodzenia.
