Według Internetowego Słownika Języka Polskiego PWN controlling (dopuszcza się formę kontroling) to „metoda zarządzania przedsiębiorstwem”. Ale jaka metoda? Co ją charakteryzuje i co daje przedsiębiorstwu? Dlaczego stanowi oddzielny obszar badań?
Controlling - definicja
Nie ma jednej definicji controllingu. Dużo mówi się o ujęciu amerykańskim - bo to Stany Zjednoczone uznaje się za kolebkę tego instrumentu, oraz niemieckim (Niemcy miały znaczny wkład w wyklarowanie się definicji oraz dostosowanie controllingu do europejskich standardów).
Najogólniej mówiąc, controlling w przedsiębiorstwie to metoda wspomagająca proces zarządzania lub sam model zarządzania. Obejmuje takie obszary jak planowanie, sterowanie, kontrola, motywowanie w celu podejmowania optymalnych decyzji dotyczących przyszłości przedsiębiorstwa.
Rodzaje controllingu
Tak samo, jak brak jest jednej definicji, tak samo wielorakie są kryteria podziału controllingu. Najpopularniejszy podział wyróżnia controlling strategiczny (nastawiony na cele długofalowe) i operacyjny (obejmuje procesy związane z efektywnością, płynnością, osiąganiem wysokich wyników, służy do kierowania zyskiem przedsiębiorstwa, ma charakter krótkoterminowy). Można wyróżnić segmentację ze względu na branżę: controlling w firmie budowlanej, bankowy; na obszar w firmie - controlling finansowy, produkcyjny, marketingowy. Controlling funkcyjny to podział na takie segmenty jak np. sprzedaż, badania i rozwój.
Funkcje controllingu
Główną funkcją controllingu jest wspomaganie zarządzania w firmie. Może się ono odbywać na różnych etapach. Stąd też zależnie od etapu rola controllingu w przedsiębiorstwie się zmienia. Gromadzenie danych, przewidywanie przyszłości firmy, prognozowanie - to zawiera się na etapie planowania. Kolejne funkcje wiążą się ze wspomaganiem organizacji poszczególnych obszarów w przedsiębiorstwie, ich kontrolą i ewentualną korekcją.
Zadania controllingu
Wśród bardziej szczegółowych zadań obejmujących controlling w zarządzaniu można wyróżnić między innymi czuwanie nad procedurami planistycznymi, dobór systemów informatycznych, kontrola przebiegu dokumentów, przygotowywanie okresowych analiz, monitorowanie procesów zachodzących w branży, w której prosperuje przedsiębiorstwo.
Ważnym zadaniem controllingu jest też wyszukiwanie tzw. wąskich gardeł, czyli takich elementów w strukturze przedsiębiorstwa, które mogą generować straty finansowe, przestoje w produkcji itd.
Cele controllingu
Z wymienionych wyżej funkcji, jakie powinien spełniać controlling w firmie, można wywnioskować, jakie są jego cele. Te krótkoterminowe związane są z osiąganiem przez przedsiębiorstwo wysokich wyników w krótkim okresie, natomiast te długoterminowe związane są z funkcjonowaniem firmy w otoczeniu i jej rozwojem.
Controlling stanowi wsparcie z zakresu gromadzenia i przetwarzania informacji niezbędnych do optymalnego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Wpływa na stosowaną metodologię w poszczególnych oddziałach firmy.
