Dlaczego warto przeprowadzić badanie satysfakcji pracowników

Za sukcesem firmy stoją jej pracownicy: i dyrektorzy podejmujący strategiczne decyzje, managerowie organizujący i zarządzający pracą, jak i specjaliści i szeregowi pracownicy, z których każdy ma większy lub mniejszy udział w funkcjonowaniu danego przedsiębiorstwa. Współczesny pracownik, niezależnie od szczebla, nie chce być jednak jedynie trybikiem w machinie – poczucie sensu własnej pracy i satysfakcja z tego, co się robi, stały się jednymi z najważniejszych czynników wiążących pracowników z firmą na dłużej, podnoszących ich motywację oraz efektywność.

Badanie satysfakcji pracowników – czemu służy

Zgodnie ze wspólnym raportem Praca.pl i Experience Institute (2024) obecnie statystycznie mniej niż co czwarta osoba w Polsce (23%) jest zadowolona z pracy. Co więcej, wskaźniki zadowolenia spadają, dwa lata wcześniej zadowolonych z wykonywanej pracy było o 5 punktów proc. więcej. Spora jest niestety także grupa, która deklaruje niezadowolenie z pracy – wg statystyk to aż 41% pracujących! Co więcej, liczba niezadowolonych z pracy wzrosła od 2022 roku aż o 8 punktów proc.

Brak satysfakcji z pracy do duży problem dla przedsiębiorstw. Zadowolenie z pracy jest ważnym czynnikiem, który wpływa na:

• codzienną motywację do działania, 
• zaangażowanie i dbałość o wykonywane obowiązki, 
• lojalność wobec zespołu i firmy, chęć pozostania w niej dłużej, 
• relacje ze współpracownikami i przełożonymi, 
• atmosferę w zespole sprzyjającą kreatywności i inicjatywom, 
• efekty indywidualne pracownika i całego zespołu.

Z perspektywy całej organizacji wyższe zadowolenie pracowników przekłada się również na zmniejszenie rotacji w firmie, a więc także obniżenie kosztów rekrutacji i wdrożenia nowych osób. Co więcej, pracownicy, którzy są zadowoleni z pracy, często stają się naturalnymi ambasadorami, poprawiając jej wizerunek np. w mediach społecznościowych czy w przestrzeni branżowej.

Zarządzanie satysfakcją z pracy 

Jak dowiedzieć się, czy Twoi pracownicy są zadowoleni z pracy? Zanim odpowiemy na to pytanie, postawmy inne: czym jest właściwie zadowolenie z pracy?

Zadowolenie z pracy jest bardzo złożoną kwestią i trudno jednoznacznie ocenić, z czego wynika. To, co może wywoływać pozytywne emocje u jednej osoby, u drugiego człowieka okazuje się obojętne bądź wiąże się z negatywnymi odczuciami. Z drugiej strony każdy człowiek posiada dość zbliżoną piramidę potrzeb fizycznych, psychicznych i emocjonalnych, wśród których ważne miejsce zajmują poczucie bezpieczeństwa, poczucie przynależności oraz samorozwój. Do nich dodać można również poczucie sprawczości (tego, że możemy decydować o sobie, mamy wpływ na swoje otoczenie) oraz sensu swojego działania (rozumiemy, co i w jakim celu robimy i akceptujemy ten cel). Można się spodziewać, że osoby pracujące w środowisku, w którym te potrzeby są realizowane, będą czuły się lepiej, swobodniej, będą bardziej zadowolone ze swojego miejsca w życiu zawodowym.

I przeciwnie, osoba pracująca w zespole nastawionym na agresywną rywalizację, w której nie może czuć się bezpiecznie, nie jest akceptowana, a wręcz jej kompetencje są nieustannie kwestionowane, albo taka, która wykonuje niezrozumiałe dla siebie działania oraz nie ma zapewnionej ścieżki rozwoju – będzie mniej znacznie niższą satysfakcję z pracy.

Co to oznacza w praktyce? 

• Zadowolenie z pracy a poczucie bezpieczeństwa

Potrzeba bezpieczeństwa w pracy – może być realizowana przede wszystkim przez stabilną umowę o pracy albo trwałą współpracę opartą na zaufaniu. Na bezpieczeństwo składają się też: przestrzeganie litery prawa pracy, korzystne warunki zatrudnienia, np. benefity dla młodych rodziców, dzięki czemu młode osoby nie obawiają się, że będą musieli wybierać między pracą a posiadaniem rodziny. Bezpieczeństwo oznacza również inkluzywne środowisko pracy, w którym nie ma dyskryminacji. A także sposób komunikacji w firmie oparty na szacunku i swobodzie wyrażania opinii, przez co żaden pracownik nie boi się np. zgłaszać nowych pomysłów czy zwracać uwagi na problemy.

• Zadowolenie z pracy a potrzeba przynależności

Potrzeba przynależności – realizowana jest przez dobrą atmosferę w zespole i właściwe zarządzanie kadrą w skali mikro (najmniejszych zespołów), jak i makro (działów, pionów, kadry pracowniczej jako całości). Na to, czy dany pracownik czuje się częścią zespołu oraz częścią całej firmy wpływa więc zarazem sposób, w jaki odnoszą się do siebie osoby bezpośrednio ze sobą współdziałające, czy promowana jest postawa współpracy, czy rywalizacji, jak prowadzona jest komunikacja, czy zadania są przydzielane sprawiedliwie, czy ktoś jest faworyzowany albo pomijany, czy występuje mobbing lub inne niepożądane zjawiska, i wreszcie jak promowane są wartości firmy, jakie są podejmowane działania, by zintegrować wszystkich pracowników pod wspólnym logiem firmowym.

• Zadowolenie z pracy a potrzeba rozwoju

Potrzeba rozwoju jest realizowana przede wszystkim poprzez szkolenia oraz to, czy pracownik ma przed sobą wytyczoną ścieżkę kariery w firmie, umożliwiającą awansowanie i podejmowanie coraz bardziej odpowiedzialnych zadań. Jeśli zatrudniony od lat tkwi na tym samym stanowisku, a wszelkie drogi rozwoju i awansu są blokowane (tzw. dead-end job), wówczas z dużym prawdopodobieństwem czeka go wypalenie zawodowe, syndrom gotującej się żaby, rezygnacja z pracy itp. I przeciwnie, możliwość odbywania szkoleń specjalistycznych, ale i choćby kursów językowych na koszt firmy, uważana jest za jeden z najcenniejszych benefitów pozapłacowych. Osoby, które mogą korzystać ze szkoleń i rozwijać się w firmie, mają poczucie, że robią coś dla siebie, dbają o samorozwój, a poczucie to ma ogromny wpływ na ogólną satysfakcję z pracy.

Jak przeprowadzić badanie satysfakcji pracowników

Pracodawcy często nie zdają sobie sprawy z tego, co obniża satysfakcję w pracy w ich firmie i sprawia, że zaangażowanie pracowników w jakimś zespole jest bardzo niskie, albo że pracownicy odchodzą, na przykład mimo oferowanych rynkowych stawek wynagrodzeń czy benefitów.

Dlatego tak ważne jest:

• regularne badanie satysfakcji pracowników,
• analizowanie opinii pracowników wyrażonych w ankiecie satysfakcji,
• zidentyfikowanie obszarów do naprawy,
• wdrażanie działań podnoszących zadowolenie z pracy, 
• monitorowanie wprowadzonych zmian i po jakimś czasie przeprowadzanie kolejnego badania.

Wdrożenie tego cyklu pozwala na poprawę satysfakcji pracowników, zwiększenie motywacji pracowników i lepsze zarządzanie zasobami ludzkimi w firmie.

Jak często badać satysfakcję pracowników

Ankietę satysfakcji z pracy można przeprowadzać np. co roku, co pół roku czy co kwartał. Częstsze badania mogą być nieco nużące i sprawiać, że pracownicy będą odpowiadać automatycznie, bez głębszego zastanowienia. Oczywiście jednak każda organizacja jest inna. Oczywiście można również w pierwszej ankiecie zapytać swoich pracowników. jak często chcieliby, żeby ich poziom satysfakcji z pracy był badany.

Kto przeprowadza badanie satysfakcji pracowników

Ankieta satysfakcji pracowników powinna być anonimowa. Pracownicy muszą mieć w tej kwestii pewność, gdyż inaczej wielu z nich nie zdecyduje się na wyrażenie szczerej opinii, szczególnie na temat swojego bezpośredniego przełożonego i pracy w zespole. Badanie powinien przeprowadzić pracownik działu HR lub przeszkolona w tym zakresie osoba np. z biura zarządu. Dobrym pomysłem, zwiększającym pewność co do braku stronniczości otrzymanych wyników, jest wynajęcie zewnętrznej firmy HR, która przebada satysfakcję pracowników.

Jakich narzędzi użyć do badania satysfakcji pracownika

Możliwości jest kilka. Niegdyś ankiety satysfakcji miały formę papierową. W epoce cyfryzacji coraz częściej wykorzystuje się ankiety elektroniczne:

• arkusze, czyli po prostu pliki tekstowe do wypełnienia, 
• ankiety interaktywne online.

Co więcej, nowoczesne ankiety interaktywne pozwalają na automatyczne gromadzenie wyników i ich analizę (obecnie coraz częściej z wykorzystaniem technologii sztucznej inteligencji). Na rynku jest wiele możliwości zakupu tego typu produktu bądź skorzystania z usługi firmy HR dostarczającej narzędzie do badania satysfakcji. Współpraca ze specjalistyczną firmą może być o tyle korzystna, że pozwoli na jak najlepsze dopasowanie pytań i obszarów ankiety do specyfiki danej firmy.

Ankieta satysfakcji pracownika – o co warto zapytać?

Ankiety badające satysfakcję pracowników najczęściej poruszają następujące kwestie:

• wynagrodzenie,
• dodatki do wynagrodzenia,
• struktura awansów,
• możliwość podnoszenia kwalifikacji,
• ocena sposobu zarządzania,
• atmosfera w pracy,
• wyposażenie miejsca pracy, 
• jakość narzędzi pracy.

Pytań może być oczywiście dużo, jednak nie zaleca się stosowania bardzo rozbudowanego kwestionariusza, gdyż wielu pracowników znużonych zbyt wieloma pytaniami może zacząć odpowiadać automatycznie. Warto również zostawić miejsce na napisanie własnej opinii, wskazanie obszarów do poprawy itp.

Czytaj także: Epidemia samotności w pracy – co oznacza i czy można z nią walczyć?