Zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS) oraz gospodarowania jego środkami zostały ujęte w Ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Obszar działania ZFŚS może obejmować finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z niego, dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych i tworzenie zakładowych punktów opieki nad dziećmi. Pracownicy mogą też ubiegać się o pożyczkę z ZFŚS – decyzję o jej przyznaniu (podobnie jak o wszystkich innych wydatkach z funduszu) podejmuje pracodawca.
Opodatkowanie pożyczki z ZFŚS, oprocentowanie
Szczegółowe zasady dotyczące przeznaczania środków z funduszu socjalnego, w tym wysokość, oprocentowanie pożyczki z ZFŚS i sposób zwrotu określa każdorazowo regulamin funduszu świadczeń socjalnych – obowiązek jego sporządzenia należy do pracodawcy.
Najczęściej w regulaminie znajduje się zapis, że pożyczki takie mogą być udzielane pracownikom na zakup, remont, przebudowę lub eksploatację lokalu mieszkalnego. Pożyczka może być zwrotna lub bezzwrotna: w większości przypadków bezzwrotne są tylko niewielkie sumy przeznaczone na bieżące koszty wynikające z zamieszkiwania, jak np. opłacenie czynszu czy rachunków za prąd, wodę lub elektryczność. Środki na zakup lub wynajem mieszkania traktowane są jak kredyt.
Pożyczka z pracowniczego funduszu socjalnego, jako pomoc zwrotna, nie podlega opodatkowaniu: ani pracodawca, ani dłużnik nie mają obowiązku odprowadzać za nią podatku.
Odpowiedź na pytanie, czy pożyczka z ZFŚS musi być oprocentowana, brzmi: nie. Indywidualne ustalenia na ten temat (wraz z wysokością ewentualnego oprocentowania) muszą być zawarte w umowie o udzielenie pożyczki z ZFŚS. Jeśli zostanie ustalone oprocentowanie, wpływy z nich zasilają dodatkowo środki funduszu.
Opodatkowanie umorzonej pożyczki z ZFŚS
Zaciągnięcie pożyczki z firmowego funduszu socjalnego wymaga zwykle wyznaczenia poręczycieli, którzy zobowiązują się do spłacenia długu zamiast pożyczkobiorcy, gdyby z jakichkolwiek przyczyn nie był on do tego zdolny. Poręczycielami są najczęściej współpracownicy. W pewnych wyjątkowych przypadkach (np. śmierć pracownika) pożyczka mieszkaniowa z ZFŚS może jednak zostać umorzona – wówczas nie ma już konieczności jej spłaty ani przez wierzyciela, ani przez poręczycieli. Zasady umarzania długu powinny znaleźć się w regulaminie zakładowego funduszu socjalnego, jak również zapisane w umowie o udzielenie pożyczki.
Jednak o tyle, o ile sama kwota zwrotnego pracowniczego wsparcia socjalnego i jego ewentualne oprocentowanie nie podlega opodatkowaniu, umorzenie niespłaconej pożyczki z ZFŚS powoduje już powstanie przychodu po stronie pożyczkobiorcy. Jest to dochód w wysokości wartości niespłaconej pożyczki. Musi on zostać rozliczony jako przychód ze stosunku pracy (w przypadku gdy pożyczkobiorca nadal jest zatrudniony w firmie, która udzieliła mu pożyczki) lub przychód z innych źródeł (jeśli umowa o pracę została już rozwiązana bądź uległa wygaśnięciu) i uwzględniony w rocznym rozliczeniu PIT.
