Powiatowe urzędy pracy wprowadzają zupełnie nową organizację pracy i rozpoczęły wdrażanie nowych instrumentów dla bezrobotnych. Szeroko zakrojone zmiany są wynikiem wejścia w życie znowelizowanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Co ta rewolucja oznacza dla osób bezrobotnych?
Nowości jest wiele. Znowelizowana ustawa przynosi bowiem nie tylko zmiany w istniejących już rozwiązaniach, ale też wprowadza zupełnie nowe instrumenty. Najważniejsze z nich, to:
Indywidualne podejście
Jedną z najważniejszych, rewolucyjnych zmian będzie przydzielenie każdemu bezrobotnemu opiekuna, tzw. doradcy klienta. Taki doradca będzie zobowiązany m.in. do opracowania indywidualnego planu działania, jaki będzie chciał zrealizować z konkretnym bezrobotnym. W przypadku osób do 30. roku życia opiekun będzie miał cztery miesiące na to, by przedstawić takiej osobie konkretną ofertę. Może to być propozycja pracy, stażu, szkolenia, bon czy poradnictwo zawodowe.
Takie zmiany oznaczają również rewolucję w podejściu do pracy urzędników. Wysokość środków przeznaczanych urzędom będzie teraz ściśle uzależniona od ich efektywności. Najlepsi i najbardziej skuteczni urzędnicy będą więc mogli liczyć na dodatkowe pieniądze.
Profilowanie bezrobotnych
Z pracą opiekunów klienta wiąże się też kolejna, nieco kontrowersyjna nowość. To przydzielanie bezrobotnych do jednej z trzech grup, tzw. profili. To, do którego z trzech profili trafi bezrobotny, zależeć będzie od decyzji doradcy klienta. Opiekun podejmie ją na podstawie szczegółowej rozmowy i ankiety. Pod uwagę brane będą dwie główne zmienne: gotowość do podjęcia pracy i oddalenie od rynku. Na tej podstawie do pierwszej z grup przydzielane będą osoby, które chcą pracować – mają potrzebną wiedzę i motywację do pracy – trzeba im tylko przedstawić ofertę (pracy lub innej formy wsparcia, np. dotacji na założenie własnej działalności gospodarczej).
Do drugiej grupy trafią osoby, których sytuacja nie jest już taka oczywista. Najczęściej brakuje im odpowiednich kwalifikacji, doświadczenia zawodowego, albo nie mają wystarczających motywacji. Z przewidywań urzędów pracy wynika, że taki profil otrzyma najliczniejsza grupa osób. Bezrobotnym, którzy zostaną przydzieleni do tej grupy, doradca może zaproponować np. staż czy też szkolenie podnoszące kwalifikacje.
Do kolejnej, ostatniej grupy trafią osoby, które deklarują niechęć do podjęcia pracy, są zarejestrowane już od dłuższego czasu i można przypuszczać, że wcale nie szukają pracy, a w urzędzie rejestrują się tylko po to, by mieć ubezpieczenie. To najtrudniejsi klienci urzędów pracy. By im pomóc urzędy mają ściślej współpracować z ośrodkami pomocy społecznej i agencjami zatrudnienia.
Bony dla bezrobotnych do 30. roku życia i grant na telepracę
Kolejną nowością są bony: szkoleniowe, stażowe, zatrudnieniowe oraz bon na zasiedlenie. Przyznanie bonu szkoleniowego (w wysokości przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia) oznacza skierowanie na konkretne, wybrane przez bezrobotnego szkolenie. By go otrzymać trzeba będzie uprawdopodobnić, że wiedza uzyskana na szkoleniu przyczyni się do podjęcia zatrudnienia czy założenia własnej działalności gospodarczej.
Bon stażowy daje natomiast gwarancję na odbycie 6-miesięcznego stażu u wybranego pracodawcy. W ramach bonu stażysta otrzyma zwrot kosztów dojazdu, a pracodawca premię za jego przyjęcie. Natomiast bon zatrudnieniowy to dla przyszłego pracodawcy gwarancja refundacji części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei bon na zasiedlenie to możliwość uzyskania dofinansowania o maks. wysokości 200 proc. przeciętnego wynagrodzenia, w przypadku podjęcia pracy z dala od miejsca zamieszkania (co najmniej 80km lub konieczność przeznaczenia co najmniej 3 godz. na dojazd i powrót).
Nowym instrumentem jest też grant na telepracę. Z takiego dofinansowania mogą skorzystać pracodawcy, którzy postanowią utworzyć stanowisko pracy w takiej formie dla kobiety wracającej na rynek pracy po urodzeniu i wychowaniu dziecka (w wieku do 6 lat) lub bezrobotnego, który sprawuje opiekę nad osobą zależną.
Pożyczka na podjęcie działalności gospodarczej i utworzenia stanowiska pracy
Nowe przepisy wprowadzają również dwie, zupełnie nowe pożyczki. Z pożyczki na założenie własnej działalności gospodarczej będą mogli skorzystać bezrobotni, studenci ostatnich lat studiów i absolwenci do 4 lat od uzyskania tytułu zawodowego lub ukończenia szkoły (takie założenia realizowane są już od kilku miesięcy w trzech województwach ramach rządowego programu "Wsparcie w starcie").
Drugi rodzaj pożyczki to preferencyjna pożyczka związana z utworzeniem stanowiska pracy dla skierowanej osoby bezrobotnej. W ramach tej formy pomocy pracodawcy mogą pożyczyć równowartość 6-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na okres 3 lat.
