Święto Pracy to jedno z najważniejszych świąt na świecie, celebrowane w większości krajów, w tym w kilkudziesięciu stanowi dzień ustawowo wolny od pracy. Czy w Polsce można pracować 1 maja? Czy jeśli pracodawca zleca zadania do wykonania 1 maja, pracownik może odmówić lub wręcz powinien to zrobić? Oto wszystko, co należy wiedzieć o pracy zarobkowej w Święto Pracy.
Spis treści
- Kiedy jest Święto Pracy?
- Święto Pracy – skąd się wzięło?
- Święto Pracy – czy można pracować
- Czy pracodawca może zmusić pracownika do pracy 1 maja?
- 1 maja wypada w sobotę – czy należy się dodatkowy dzień wolny?
- 1 maja wypada w niedzielę – czy należy się dodatkowy dzień wolny?
- Święto Pracy – najczęściej zadawane pytania
Kiedy jest Święto Pracy?
Niejeden pracownik czeka z utęsknieniem na 1 maja. Święto Pracy otwiera bowiem długi weekend. Dwa dni później przypada Święto Narodowe Trzeciego Maja. Obie daty są prawnie ustanowione wolnymi od pracy, więc przy odpowiednim rozkładzie dni urlopowych, z wykorzystaniem weekendów, można zorganizować sobie długi wypoczynek.
W 2026 roku majówka wypada dość niekorzystnie, jeśli chodzi o wydłużenie weekendu dniami ustawowo wolnymi od pracy. 1 maja 2026 roku to piątek, ten dzień jest zatem wolny. 2 maja to co prawda również święto, Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, ale nie stanowi dnia ustawowo wolnego od pracy. 3 maja 2026 roku wypada natomiast w niedzielę, a zatem w dzień, w który większość osób i tak nie pracuje.
Święto Pracy – skąd się wzięło?
Skąd w ogóle wzięły się uroczystości pierwszomajowe? Otóż 1 maja obchodzony jest na całym świecie jako Święto Pracy od 1890 roku. Święto to zainicjowano w Stanach Zjednoczonych. Wyznaczono je w rocznicę wybuchu strajku robotników rzeźni miejskich w Chicago 1 maja 1886 roku. W manifestacjach brutalnie rozbitych przez policję zginęło bardzo wiele osób. Obecnie święto nadal jest obchodzone w całej Europie.
Czytaj także: Historia święta pracy
W Polsce w czasach PRL-u Święto Pracy było jednym z ważniejszych świąt państwowych. Obchodzono je od samego początku ustanowienia święta międzynarodowego, ale do polskiego prawodawstwa wprowadzone zostało dopiero w 1950 r. Jednak równie popularne, jak uroczyste obchody 1 maja, były działania opozycji. Bowiem jak możemy przeczytać na stronie Muzeum Historii Polski „od 1945 aż do 1988 r. masowy udział w święcie władze wymuszały represjami”.
Święto Pracy – czy można pracować
Czy można pracować 1 maja? Odpowiedź możemy znaleźć w przepisach. Zgodnie z Ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy 1 maja jest dniem wolnym od pracy. Jednak są wyjątki, ustanowione przez art. 15110 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim praca w święta, w tym praca 1 maja, jest dozwolona w szczególnych okolicznościach.
Kodeks pracy, art. 15110 Praca w niedziele i święta jest dozwolona:
1) w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
2) w ruchu ciągłym;
3) przy pracy zmianowej;
4) przy niezbędnych remontach;
5) w transporcie i w komunikacji;
6) w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych;
7) przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób;
8) w rolnictwie i hodowli;
9) przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności w:
a) (uchylona)
b) zakładach świadczących usługi dla ludności,
c) gastronomii,
d) zakładach hotelarskich,
e) jednostkach gospodarki komunalnej,
f) zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych,
g) jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz jednostkach organizacyjnych wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej zapewniających całodobową opiekę,
h) zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku;
10) w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta;
11) przy wykonywaniu prac:
a) polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną lub urządzeń telekomunikacyjnych w rozumieniu przepisów prawa komunikacji elektronicznej, odbieranych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zgodnie z przepisami obowiązującymi odbiorcę usługi, dni, o których mowa w art. 1519 § 1, są u niego dniami pracy,
b) zapewniających możliwość świadczenia usług, o których mowa w lit. a.
Z powyższego wynika między innymi, że 1 maja pracują m.in. pracownicy ochrony zdrowia, służb porządkowych, straży pożarnej, gospodarki komunalnej, transportu miejskiego, kolei, lotnisk, pracownicy pomocy społecznej, kultury, turystyki i wypoczynku, gastronomii, rolnictwa i hodowli.
Czytaj także: Praca w majówkę 2026 – sprawdź oferty!
Czy pracodawca może zmusić pracownika do pracy 1 maja?
Pracodawca nie może zmusić pracownika do pracy 1 maja, jeśli nie spełnione zostały ustawowe warunki dopuszczalności do pracy w święta. Może zlecić pracę np. wówczas, gdy praca w święta jest dozwolona z uwagi na organizację pracy albo rodzaj działalności. Tak się często dzieje w fabrykach, przy pracy zmianowej, gdy praca nie może zostać przerwana z powodów technologicznych, albo wówczas, gdy praca polega na zabezpieczeniu podstawowych potrzeb społeczeństwa.
Co ważne, jeśli praca 1 maja nie mieści się w ustawowych wyjątkach, pracownik może odmówić, a pracodawca próbujący wbrew prawu zmusić podwładnego do pracy naraża się na odpowiedzialność za naruszenie przepisów o czasie pracy i prawach pracownika. Za takie naruszenie grozi grzywna za wykroczenie przeciwko prawom pracownika.
Jeśli pracownik faktycznie pracuje w święto, to pracodawca powinien zapewnić mu inny dzień wolny, a zasady rekompensaty wynikają z przepisów o pracy w niedziele i święta.
Czytaj także: Kto może pracować w święta? Zasady
1 maja wypada w sobotę – czy należy się dodatkowy dzień wolny?
Czasami święto 1 maja wypada w sobotę lub niedzielę, czyli w dni, w które wiele osób i tak nie pracuje. Czy w związku z tym pracodawca powinien udostępnić pracownikowi inny dzień wolny do wykorzystania?
Jeśli chodzi o sobotę, zastosowanie ma następujący przepis Kp.:
Kodeks pracy, art. 130:
§ 2. Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.
1 maja wypada w niedzielę – czy należy się dodatkowy dzień wolny?
Czyli za Święto Pracy wypadające w sobotę należy się pracownikowi dzień wolny. Taka sytuacja będzie miała miejsce 1 maja 2027 roku – wówczas dzień świąteczny 1 maja wypadnie właśnie w sobotę.
Jeśli Święto Pracy przypada w niedzielę, co do zasady pracownikowi nie przysługuje dodatkowy dzień wolny. W związku z powyższym przepisem święto wypadające w niedzielę nie obniża wymiaru czasu pracy, zatem takiego święta się „nie odrabia" w inny dzień tygodnia.
Święto Pracy – najczęściej zadawane pytania:
-
Kiedy jest Święto Pracy?
Święto Pracy to święto obchodzone w wielu krajach na świecie co roku 1 maja. W 2026 roku święto pracy przypada w piątek.
-
Czy Święto Pracy jest wolne od pracy?
W Polsce Święto Pracy jest świętem państwowym, ustawowo wolnym od pracy. Przepisy dopuszczają pracę w wyjątkowych okolicznościach oraz wówczas, gdy praca polega na zabezpieczeniu podstawowych potrzeb społecznych (ochrona zdrowia, transport, pomoc społeczna, gastronomia, usuwanie skutków katastrof itp.).
