Zgodnie z przepisami pracodawca musi zapewnić podwładnym bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a przed dopuszczeniem do obowiązków przeprowadzić dla nowo zatrudnionych szkolenie BHP wstępne, natomiast w toku zatrudnienia – szkolenie BHP okresowe.
Jest to bardzo istotne szczególnie w przypadku, gdy pracownicy są narażeni na czynniki szkodliwe na stanowisku pracy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy: czym się różnią?
Zgodnie z Polskimi Normami (PN-N-18004:2001) wyróżniamy czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe w pracy.
• Czynniki niebezpieczne to te, które prowadzić mogą do urazu w trakcie wykonywania obowiązków.
• Szkodliwe, oddziałując na pracownika, mogą wywoływać choroby i schorzenia.
• Z kolei czynniki uciążliwe działają wolniej, powodują pogorszenie samopoczucia, znużenie, zmęczenie, przekładające się w dłuższej perspektywie na zwiększone ryzyko wypadków lub pogorszenie stanu zdrowia.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, pracodawca ma obowiązek informować o czynnikach szkodliwie wpływających na zdrowie, a także przeprowadzać pomiary kontrolujące, czy np. stężenie szkodliwych substancji nie jest zbyt wysokie.
Na sporządzenie pomiarów, badań i rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy przedsiębiorca ma 30 dni od rozpoczęcia działalności (art. § 3. Rozporządzenia).
Pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia muszą być przeprowadzane w każdej firmie cyklicznie, w odstępach czasu zależnych od rodzaju tych czynników. Muszą być też wykonane za każdym razem, gdy „nastąpiły zmiany w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły okoliczności, które uzasadniają ich ponowne wykonanie (art. § 14.).
Szkodliwe czynniki fizyczne
Do szkodliwych czynników fizycznych w środowisku pracy zalicza się (§ 13. 1.):
• hałas,
• hałas ultradźwiękowy,
• drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne,
• drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm człowieka,
• niekorzystny mikroklimat.
Czynniki chemiczne w środowisku pracy
Czynniki chemiczne, szkodliwe dla zdrowia, mogą mieć charakter np. substancji wykorzystywanych w pracy laboratoryjnej, ale też wszelkie pyły, gazy, dym. Kontakt z nimi jest drażniący dla układu oddechowego, przewodu pokarmowego, skóry, może wywoływać reakcje alergiczne itp.
Warto pamiętać, że zgodnie z Kodeksem pracy (art. 221.): „Niedopuszczalne jest stosowanie substancji chemicznych i ich mieszanin nieoznakowanych w sposób widoczny, umożliwiający ich identyfikację”.
Oddzielną kategorię stanowią czynniki rakotwórcze i mutagenne, które podlegają wzmożonej kontroli w przypadku stosowania ich w miejscu pracy. Pracodawca musi między innymi prowadzić rejestr pracowników, którzy wykonują obowiązki w kontakcie z tymi czynnikami (art. 222. § 2. Kodeksu pracy).
Szkodliwe czynniki biologiczne
Zalicza się do nich bakterie, grzyby, wirusy czy pasożyty obecne w miejscu wykonywania pracy. Również w tym wypadku pracodawca musi prowadzić rejestr narażonych na ich oddziaływanie podwładnych.
