Fizyczne i psychospołeczne warunki pracy
Kodeks pracy nakłada na pracodawców obowiązek zapewnienia osobom, które zatrudnia, odpowiednich warunków pracy. Wedle art. 207.: „pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy (…) Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.”
Cytując ze strony Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego: „Podstawowymi psychospołecznymi aspektami środowiska pracy są wymagania psychologiczne pracy (wymagania jakościowe i ilościowe pracy, tempo pracy, klarowność wymagań itp.), kontrola w pracy (możliwość wpływania na proces pracy), wsparcie społeczne, a także możliwość rozwoju zawodowego. Niewłaściwe psychospołeczne warunki pracy powodują nadmierne obciążenie psychiczne, a nawet stres.”
A co zaliczyć można do fizycznych warunków? Na stan zdrowia pracowników oraz jakość wykonywanej przez nich pracy wpływ mają takie czynniki jak: poziom hałasu w miejscu pracy, oświetlenie, temperatura, wilgotność powietrza, jedna wymuszona pozycja ciała, czy też czas pracy. Są zawody, w których codzienne obowiązki wiążą się z kontaktem z niebezpiecznymi substancjami. To także może mieć wpływ na stan zdrowia zatrudnionych osób albo ich samopoczucie. Pyły, chemiczne substancje czy bardzo intensywny zapach nie pozostają bez znaczenia dla organizmu.
Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy
Czym są psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy? Co sprawia, że ludzie nie czują się dobrze wśród współpracowników, co potęguje zmęczenie, zniechęcenie i stres? Zagrożenia, określane też często jako stresory w środowisku pracy, ogólnie mówiąc, są tymi bodźcami czy sytuacjami, które mogą wywoływać pogorszenie się samopoczucia, zdrowia albo negatywnie wpływać na funkcjonowanie personelu.
Zbyt duże natężenie negatywnych czynników potencjalnie pogorszy stan większości pracowników. Trzeba jednak dodać, że są osoby bardziej i mniej podatne na działanie stresorów. Fizyczne i psychospołeczne warunki pracy nie muszą w równym stopniu wpływać na wszystkich. Można jednak wyróżnić charakterystyczne dla poszczególnych zawodów zagrożenia, wynikające ze specyfiki pracy. Na przykład psychospołeczne warunki pracy kontrolerów ruchu lotniczego wiążą się z dużymi wymaganiami. Pracownicy odpowiadają za bezpieczeństwo podróżnych, muszą wykazywać się umiejętnością koncentracji i dokładnie zapamiętywać wiele informacji. Wymaga się od nich także szybkich i ryzykownych decyzji. To wszystko może być psychicznym obciążeniem.
Warunki pracy nauczyciela, które mogą wpływać na jego zdrowie czy samopoczucie, stresować, a nawet prowadzić do wypalenia zawodowego to na przykład duże natężenie hałasu, często niedostosowane do liczby uczniów pomieszczenia, ale też nieadekwatne do nakładu pracy zarobki, konieczność zapobiegania negatywnym zachowaniom uczniów, utrzymania dyscypliny i autorytetu.
Stres pracowników bardzo często jest efektem niedostosowania wymagań i zakresu obowiązków do możliwości i umiejętności danej osoby. Zapewnienie jak najlepszych fizycznych i psychospołecznych warunków pracy przynosi przedsiębiorcom wymierne korzyści. Właściwy styl zarządzania, odpowiedni poziom kontroli, jasność procesów decyzyjnych czy pozytywna atmosfera i dobre relacje między współpracownikami, a także dbanie o ergonomię stanowisk pracy wpływają na efektywność zatrudnionych osób i ich motywację.
