Czy codzienne używanie klimatyzacji w biurze jest bezpieczne dla zdrowia?
Klimatyzacja a zdrowie – wpływ
Kwestia właściwej wentylacji pomieszczeń została poruszona w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w przepisach ogólnych oraz w rozdziale 3.: Ogrzewanie i wentylacja.
Po pierwsze, w art. § 15. czytamy:
Pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami.
Wysokość temperatury jest uzależniona od typu obowiązków służbowych. Miejsce pracy powinno być też zabezpieczone zarówno przed niekontrolowaną emisją ciepła (przez promieniowanie, przewodzenie czy konwekcję), jak i przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz. Ponadto pracodawca musi zagwarantować, że w pomieszczeniach będzie zachodzić wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych (§ 32 BHP).
W przypadku pracy biurowej wszystkie te wymogi zazwyczaj są zapewnione przez:
• szczelne okna,
• klimatyzator,
• wiatraki,
• możliwość uchylania/otwierania okien.
Mimo że ustawiana za pomocą elektronicznego panelu klimatyzacja centralna w biurze wydaje się najwygodniejszą opcją, wiele osób narzeka na takie rozwiązanie. Padają argumenty, że tego typu nawiew powoduje alergie i prowadzi do częstych zapaleń dróg oddechowych.
Co na ten temat mówią zasady bhp? Przede wszystkim:
§ 35. Klimatyzacja i wentylacja pomieszczeń
1. Powietrze doprowadzane do pomieszczeń pracy z zewnątrz przy zastosowaniu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinno być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia.
2. Klimatyzacja lub wentylacja nie może powodować przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy. Nie dotyczy to wentylacji awaryjnej.
3. Strumień powietrza pochodzący z urządzeń wentylacji nawiewnej nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.
Problemy zdrowotne pojawiają się zatem najczęściej, kiedy klimatyzatory są niewłaściwie ustawiane (np. nawiew jest kierowany bezpośrednio na stanowisko pracy) albo pracodawca nie pilnuje, by urządzenia były dostatecznie często czyszczone i właściwie konserwowane (w nieczyszczonej klimatyzacji w biurze mogą rozwijać się np. szkodliwe drobnoustroje). Mowa tu przede wszystkim o bakterii legionella, wywołującej choroby układu oddechowego, bóle głowy, alergie i inne dolegliwości.
Szczegółowe zasady dotyczące pracy klimatyzatorów i wentylacji mechanicznej z recylkulacją powietrza odnoszą się do sytuacji pracy z narażeniem na kontakt z niebezpiecznymi i szkodliwymi substancjami – w tym wypadku warto zapoznać się z pełną treścią rozporządzenia bhp, Polskimi Normami. Na temat wymogów dotyczących parametrów powietrza mówi Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Klimatyzacja w biurze – optymalna temperatura
Jaka klimatyzacja do biura? Przede wszystkim taka, która pozwala na dość swobodną regulację temperatury/ siły nawiewu. Jest to o tyle istotne, że zagadnienie temperatury w firmie budzi wiele emocji. Trudno ustawić taką, która zadowalałaby wszystkich pracowników – kiedy jednym jest zbyt zimno, innych męczy gorąco.
Przepisy regulują kwestię właściwej temperatury dość precyzyjnie (§ 30.):
W pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14 °C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają.
W pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna, i w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18 °C (291 K).
Jednak 18 °C w biurze dla wielu osób to zdecydowanie zbyt mało. Menadżer może na przykład przeprowadzić rozmowę z podwładnymi na temat tego, jak ciepło ich zdaniem powinno być w pokoju, w którym przebywają. W świetle przepisów nie ma takiego obowiązku, jednak warto zapytać podwładnych o zdanie również z uwagi na spodziewane wyniki pracy. Dlaczego?
Przez lata panowało przekonanie, że najlepiej umysłowo pracuje się w pomieszczeniach o stosunkowo niskiej temperaturze. Być może stąd moda na mocno klimatyzowane biurowce i częsty widok pracowników owiniętych kocami w open spasie. Jednak badanie przeprowadzone w 2014 r. przez naukowców R. Sellaro, B. Hommela, M. Manai i L. S. Colzato z Leiden University, którego wyniki opublikowano w Psychological Research nr 7, pokazało że tak naprawdę najlepsze wyniki osiągamy, gdy wykonujemy obowiązki służbowe (związane z pracą intelektualną) w pomieszczeniu o takiej temperaturze, która po prostu nam odpowiada – ani zbyt wysokiej, ani za niskiej. Naukowcy przebadali grupę osób, która wykonywała test pamięci w trzech temperaturach powietrza – 15°C, 20°C i 25°C. Okazało się, że ci, którzy najlepiej czuli się w najniższej i najwyższej z tych temperatur, gorzej wypełniali zadanie przy ciepłocie powietrza 20°C.
Warto zatem konsultować sprawę z pracownikami. Z drugiej jednak strony, jeśli ustawienie klimatyzacji na określonym poziomie jest źródłem codziennych sporów i pogorszenia się atmosfery w zespole – wówczas trzymanie się przepisów może być najlepszym rozwiązaniem.
