Zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki – to obowiązek każdego pracodawcy, niezależnie, czy prowadzi duży zakład produkcyjny obsługiwany przez setki osób, czy zatrudnia jednego pracownika do zadań biurowych. Jedną z powinności pracodawcy jest też szkolenie personelu w zakresie bhp. Kogo to szkolenie nie dotyczy?
Spis treści
Szkolenie okresowe BHP a kategoria ryzyka
Dziesiąty dział Kodeksu pracy poświęcony został bezpieczeństwu i higienie pracy. Znajdziemy w nim zapis:
Kp, art. 2373 § 2:
Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie.
Każda nowo zatrudniona osoba, zanim zacznie wykonywać swoje obowiązki, musi poznać przepisy i zasady bhp. Służy temu wstępne szkolenie – instruktaż ogólny i stanowiskowy. Nabyta na początku wiedza, zgodnie z Kp, powinna być też odnawiana na szkoleniach okresowych.
Okresowe szkolenia bhp dla pracowników – kiedy są obowiązkowe?
O ile w firmach, gdzie praca wiąże się z dużym ryzykiem wypadków i gdzie występują szkodliwe dla zdrowia czynniki w środowisku pracy, regularne szkolenia okresowe mają swoje silne uzasadnienie, o tyle część pracowników wyłączono z obowiązku odbywania szkoleń bhp co kilka lat. Od 1 stycznia 2019 r. na mocy Ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym, w Kodeksie pracy do art. 2373 dodano:
§ 22. Szkolenie okresowe pracownika, o którym mowa w § 2, nie jest wymagane w przypadku pracownika na stanowisku administracyjno-biurowym, gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chyba że z oceny ryzyka, o której mowa w art. 226 pkt 1, wynika, że jest to konieczne.
Jeśli przeważająca działalność pracodawcy ma wyższą wspomnianą kategorię ryzyka (ustalaną na podstawie przepisów o bezpieczeństwie społecznym z tytuły wypadków przy pracy i chorób zawodowych), firma musi przeprowadzić okresowe szkolenia bhp, o którym mowa w wyżej przytoczonym przepisie, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia ustalenia wyższej kategorii ryzyka (§ 23).
Co więcej:
Kp. art. 2373 § 24:
Przepis § 23 stosuje się odpowiednio, gdy z dokonanej oceny ryzyka, o której mowa w art. 226 pkt 1, wynika, że przeprowadzenie szkolenia okresowego pracownika, o którym mowa w § 22, stało się konieczne. Szkolenie okresowe przeprowadza się w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia dokonania oceny ryzyka.
Podsumowując, pracownicy administracyjno-biurowi w firmach zakwalifikowanych do maksymalnie 3. kategorii ryzyka bhp nie mają obowiązku odbywania okresowych szkoleń, chyba że dokonana ocena ryzyka zawodowego na danym stanowisku pracy uzasadnia ich przeprowadzanie.
Kategorie ryzyka – bhp
Kategorie ryzyka ujęte są w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków. Warto zwrócić uwagę na to, że akt ten został zmieniony i nowe stopnie ryzyka obowiązują od 1 kwietnia 2024 roku (szczegóły w: Dz.U. 2024 poz. 451).
Zwolnienie ze szkoleń okresowych bhp dotyczy pierwszych trzech kategorii ryzyka.
Kategorie 1-3 ryzyka obejmują zakłady pracy, których przeważająca działalność to:
- produkcja odzieży,
- produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych,
- poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji,
- produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych oraz leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych,
- produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych
- roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków,
- roboty budowlane specjalistyczne,
- handel hurtowy i detaliczny pojazdami samochodowymi; naprawa pojazdów samochodowych,
- handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi,
- handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi,
- transport lądowy oraz transport rurociągowy,
- transport lotniczy,
- działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi,
- informacja i komunikacja,
- działalność finansowa i ubezpieczeniowa,
- działalność związana z obsługą rynku nieruchomości,
- działalność profesjonalna, naukowa i techniczna,
- wynajem i dzierżawa,
- działalność związana z zatrudnieniem
- działalność organizatorów turystyki, pośredników i agentów turystycznych oraz pozostała działalność usługowa w zakresie rezerwacji i działalności z nią związane,
- działalność detektywistyczna i ochroniarska,
- działalność związana z administracyjną obsługą biura i pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej,
- administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, organizacje i zespoły eksterytorialne,
- edukacja,
- działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją,
- pozostała działalność usługowa, gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby.
Zwolnienie ze szkoleń okresowych bhp w jednostce oświatowej: warunki
Działalność edukacyjna znajduje się w trzeciej kategorii ryzyka, zatem szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych nie musi być prowadzone m.in. w szkołach i na uczelniach, chyba że zgodnie z oceną ryzyka zawodowego na konkretnych stanowiskach takie szkolenia są potrzebne.
Jednostki oświatowe zatrudniają poza pracownikami administracyjno-biurowymi wielu innych, których obowiązuje okresowe uzupełnianie wiedzy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Kluczowe są tutaj bowiem nie warunki pracy i przestrzenie biurowe, jako jej miejsce, ale samo stanowisko. Szkolenie bhp dla nauczycieli, dyrektorów, managerów, pracowników gospodarczych jest więc obligatoryjne.
Czytaj także: Praca w straży miejskiej – wymagania, zakres obowiązków, uprawnienia
Szkolenie Z bezpieczeństwa i higieny pracy – najczęściej zadawane pytania:
-
Czy można zacząć pracę bez szkolenia bhp?
Rozpoczęcie pracy na nowym stanowisku bez wcześniejszego szkolenia bhp jest niezgodne z prawem pracy. Pracodawca jest zobowiązany do przeprowadzenia szkolenia dla nowego pracownika lub pracownika, który zmienia stanowisko na inne. Istnieją okoliczności, które zwalniają z takiego obowiązku. Zgodnie z art. 2373 Kp pkt 21: Szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę. Do wyjątków należy również praca na stanowiskach biurowo-administracyjnych o określonym (niskim) stopniu ryzyka zawodowego (pkt 22 tego samego artykułu Kodeksu pracy).
-
Co grozi za brak szkolenia bhp?
Jeśli pracodawca nie przeprowadzi obowiązkowego szkolenia bhp, grozi mu grzywna od 1000 do 30 000 zł. Co wiecej, w przypadku powtarzających się naruszeń w tym zakresie bądź skierowania sprawy do sądu grzywna może wynieść nawet 50 000 zł. Ponadto w skrajnych przypadkach, gdy brak szkoleń doprowadzi do wypadku, pracodawca może ponieść odpowiedzialność karną na podstawie art. 220 Kodeksu karnego (przewidziana najwyższa kara to pozbawienie wolności do lat 3, a w przypadku śmierci pracownika, do lat 5).
