Lokaut to negatywne zjawisko na rynku pracy, które występuje szczególnie w okresach kryzysu gospodarczego. Jest to próba wywarcia nacisku przez pracodawców na osobach zatrudnionych w zakładzie pracy. Jak przebiega lokaut? Jaki jest cel tej metody nacisku?
Spis treści
Lokaut – co to?
Lokaut, z angielskiego – lockout, polega na zamknięciu części lub całego zakładu pracy. W efekcie osoby zatrudnione nie są dopuszczone do stanowisk pracy, a często także do pomieszczeń czy całego terenu przedsiębiorstwa, organizacji czy instytucji.
Lokaut może mieć charakter czasowy bądź stały. W tym drugim przypadku w jego wyniku zostają przeprowadzane grupowe zwolnienia, niekiedy także restrukturyzacja przedsiębiorstwa lub proces upadłościowy.
Lokaut – rodzaje
Pracodawca przeprowadza lokaut w sytuacji, gdy w jego ocenie zagrożone są interesy firmy.
Z uwagi na okoliczności, można wyróżnić:
- lokaut ofensywny (prewencyjny) – ma na celu zapobieganie negatywnym skutkom, najczęściej zapowiedzianemu przez pracowników lub związek zawodowy strajkowi;
- lokaut defensywny – to odpowiedź na już odbywający się strajk pracowniczy, przeprowadzony legalnie, z zachowaniem przepisów prawa pracy bądź nielegalny.
Lokaut – cel
Pracodawca za pomocą lokautu może chcieć uniknąć zniszczeń mienia, jakich spodziewa się ze strony podwładnych. Celem lokautu jest też wywarcie presji na pracownikach. Jest to także narzędzie nacisku wykorzystywane w czasie negocjacji podczas strajku. Pracodawca może chcieć na przykład, by podwładni zrezygnowali z części lub całości roszczeń (w okresie kryzysu mogą one dotyczyć np. wysokości wynagrodzenia, częstotliwości wypłat, czasu pracy, kwestii socjalnych itp.). Szef przy pomocy lokautu może chcieć dać wyraźny sygnał podwładnym, że nie zawaha się dokonywać grupowych zwolnień i przedsiębrać innych radykalnych środków w celu stłumienia strajku.
Lokaut – czy jest legalny?
Lokaut jako forma nacisku stosowana przez pracodawców, nie jest uregulowana w polskim prawie. W teorii właściciel firmy może zamknąć zakład pracy, uzasadniając to np. koniecznością ochrony mienia i interesów przedsiębiorstwa. Warto jednak pamiętać, że firma nie ma dużej dowolności, jeśli chodzi o przebieg legalnego strajku, a także przeprowadzania zwolnień grupowych. W obu przypadkach stosowane są przepisy Kodeksu pracy, Ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych i Ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
Nie tylko pracodawca, ale i pracownicy mają możliwość wywierania nacisków w celu spełnienia żądań, rozwiązania patowej sytuacji, doprowadzenia do porozumienia. Jednym ze sposobów wpłynięcia na decyzje zarządu jest tzw. strajk włoski.
Czytaj także: Płace w Polsce wkrótce będą jawne. „Nie jesteśmy na to gotowi” – ocenia ekspert
Lokaut – najczęściej zadawane pytania:
-
Lokaut – wady i zalety
Lokaut z punktu widzenia pracodawców może być bardzo skuteczny. To drastyczna forma nacisku, która może doprowadzić do ustąpienia z części warunków i roszczeń wysuwanych przez protestujących pracowników. Z drugiej strony pracownicy mogą nie ustąpić, w efekcie czeko lokaut doprowadzi do zaostrzenia trudnej sytuacji i pogłębienia konfliktu.
-
Lokaut – jak wpływa na wizerunek firmy?
Stosując lokaut, pracodawca ryzykuje poważne straty wizerunkowe. Zamiast prezentować postawę otwartości na dialog, pracodawca daje sygnał, że nie zawaha się zwolnić pracowników. W atmosferze wrogości, jaką potęguje lokout, trudno jest wypracować kompromis.
