Mediana zarobków w Polsce
Według najprostszej definicji mediana to wartość środkowa zbioru liczb. Dzieli na pół dane uporządkowane w sekwencji niemalejące. Przykładowo dla ciągu liczb 3, 4, 5, 6, 7 medianą jest liczba 5. (Istnieją wzory obliczeń mediany, które różnią się w zależności od tego, czy mamy do czynienia ze zbiorem, w którym liczba elementów jest parzysta, czy nieparzysta).
Kiedy więc mówi się o medianie zarobków w Polsce, chodzi o daną charakteryzującą środkową wartość zarobków. Medianę wynagrodzeń można jednak jeszcze podawać w innych podgrupach. Można obliczyć np. medianę zarobków w Warszawie lub dotyczącą konkretnego stanowiska.
Medianę wynagrodzeń w Polsce publikuje w raportach płacowych Główny Urząd Statystyczny. Obecnie można znaleźć informacje dotyczące wynagrodzeń według zawodów w październiku 2016 r. Mediana zarobków pracowników objętych badaniem wyniosła 3510,67 zł brutto.
Średnia pensja w Polsce
Inną daną charakteryzującą wysokość wynagrodzeń jest średnia pensja w Polsce.
Średnią oblicza się, sumując wynagrodzenia wypłacane w badanym okresie i dzieląc przez liczbę pracowników (okresy, rodzaj pensji, oraz charakter pracowników branych pod uwagę do wyliczeń określa dany środek badawczy).
Główny Urząd Statystyczny analizując wynagrodzenia Polaków podaje wartość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto, które definiuje jak poniżej:
"Stosunek sumy wynagrodzeń osobowych brutto, honorariów wypłaconych niektórym grupom pracowników za prace wynikające z umowy o pracę, wypłat z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej w spółdzielniach oraz dodatkowych wynagrodzeń rocznych dla pracowników jednostek sfery budżetowej do przeciętnej liczby zatrudnionych w danym okresie; po wyeliminowaniu osób wykonujących pracę nakładczą oraz zatrudnionych za granicą."
Dla tego samego okresu, dla którego podano medianę, w Polsce wyniosło ono 4347 zł brutto.
Ważną informacją jest, że comiesięczne publikacje GUS-u uwzględniają podmioty posiadające więcej niż 9 pracowników. Nie obejmują więc całego społeczeństwa.
Mimo to nadal są to ważne wskaźniki odzwierciedlające rozkład wynagrodzeń w Polsce.
Mediana a średnie zarobki - różnice
Cechą charakteryzującą medianę jest fakt, że przy jej obliczaniu, na wysokość nie mają wpływu wartości ekstremalne (minimum lub maksimum). Jeśli już poznamy, ile wynosi mediana płac w Polsce, będziemy mogli jasno stwierdzić, że 50% badanych zarabia mniej, a 50% więcej.
Średnia natomiast jest uzależniona od wszystkich danych. Jakieś znaczące odchylenie od normy może więc wysokość średnich zarobków zawyżyć lub zaniżyć.
Ta różnica między medianą a średnią powoduje, że to mediana jest bardziej miarodajna i lepiej odzwierciedla statystyki zarobków w Polsce. Z reguły średnia zarobków jest wyższa od mediany.
Struktura wynagrodzeń w Polsce
Co 2 lata Główny Urząd Statystyczny publikuje dokument przedstawiający strukturę zatrudnienia według zawodów zbadaną dla października danego roku. Zestawienie pozwala zorientować się, jak rozkładają się płace – ze względu na wiek, grupy zawodów, staż pracy, płeć itp.
Ważną daną statystyczną, która występuje oprócz mediany i średniej pensji jest dominanta – czyli stawka, która była wśród Polaków wypłacana najczęściej (dla opisywanego w artykule okresu wyniosła 2074,03 zł).
