Praca cudzoziemców w Polsce nie jest zjawiskiem nowym. Jednak w ostatnich latach, w związku ze znaczącym spadkiem bezrobocia oraz jednoczesnym napływem cudzoziemców (głównie zza wschodniej granicy) liczba obywateli obcych państw zatrudnianych przez polskie firmy wzrasta. Wielu przedsiębiorców zastanawia się nad zatrudnieniem cudzoziemca, jednak nie ma pewności, jak wygląda procedura nawiązania współpracy. Sprawdźmy to.
Praca cudzoziemców w Polsce
Zgodnie z raportem GUS liczba cudzoziemców w wieku powyżej 18 lat przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej już pod koniec 2016 roku wyniosła 743,7 tys. osób i systematycznie rośnie. Wśród przybyszów z innych krajów przeważają mężczyźni. W zdecydowanej większości są to Ukraińcy (według danych z 2016 roku – 61, 2%). Cudzoziemcy w Polsce pracują głównie na stanowiskach związanych z administracją, przetwórstwem przemysłowym, budownictwem, rolnictwem, handlem hurtowym i detalicznym. Nieco mniej osób zajmuje się transportem i działalnością związaną z usługami gastronomicznymi.
Ustawa o zatrudnianiu cudzoziemców
Wszelkie informacje potrzebne do zatrudnienia cudzoziemców w Polsce zostały ujęte w ustawie o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r., kilkukrotnie nowelizowanej (ostatnio 27 kwietnia 2019 r.). Oprócz zagadnień związanych z pracą cudzoziemców na terytorium RP, w dokumencie znajdziemy także opis praw imigrantów w Polsce.
Z ustawy wynika, że na takich samych zasadach jak Polaków można zatrudnić pracowników będących obywatelami:
- państw członkowskich Unii Europejskiej,
- Europejskiego Obszaru Gospodarczego, czyli Norwegii, Islandii oraz Liechtensteinu,
- Szwajcarii,
- państw mogących korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi.
Obywatele innych niż wymienione państw muszą posiadać zezwolenie na pracę, wydawane przez wojewodę.
(Należy dodatkowo pamiętać, iż istnieje lista wyjątków zwalniających z konieczności posiadania zezwolenia na pracę. Można się z nią zapoznać na rządowych stronach np. psz.praca.gov.pl).
Zatrudnianie cudzoziemców
Aby zatrudnić obcokrajowca spoza UE, EOG lub z państwa nienależącego do EOG, którego obywatele mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej przez to państwo ze Wspólnotą Europejską, pracodawca musi złożyć w urzędzie wojewódzkim właściwym ze względu na miejsce zamieszkania/siedzibę pracodawcy pisemny wniosek o wydanie zezwolenia na pracę. Pismo takie musi zostać dostarczone do urzędu najpóźniej na 30 dni przed planowaną datą zatrudnienia. Zezwolenie na pracę jest wydawane na czas określony (maksymalnie 3 lata, ale z możliwością przedłużenia) i dotyczy tylko pracy u wskazanego pracodawcy.
W przypadku pracowników spoza Unii Europejskiej obowiązkowe jest również przedstawienie pozwolenia na pobyt. Cudzoziemiec załatwia je już jednak we własnym zakresie.
Obywatele UE, EOG, Szwajcarii i państw mogących korzystać ze swobody przepływu osób nie potrzebują pozwolenia na pracę. Zatrudniający ich pracodawca nie musi spełnić żadnych dodatkowych wymagań. Natomiast jeżeli osoby pochodzące z wymienionych państw przebywają na terytorium RP dłużej niż 3 miesiące, muszą zarejestrować swój pobyt w odpowiednim urzędzie wojewódzkim. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje karą grzywny.
Jak zatrudnić Ukraińca?
Ukrainiec, który ma rozpocząć pracę w RP, musi posiadać pozwolenie na pobyt w Polsce. Pracodawca zobowiązany jest natomiast uzyskać zezwolenie na pracę dla przyszłego pracownika. Gdy je otrzyma, pozostaje spisać umowę (może być konieczne przetłumaczenie jej na język ukraiński) i zgłosić zatrudnionego pracownika do ZUS. Należy pamiętać, że w przypadku gdyby pracownik, który uzyskał pozwolenie na pracę w Polsce, mimo umowy nie rozpoczął pracy, pracodawca ma obowiązek zgłoszenia tego faktu. Ta sama zasada obowiązuje, gdy zatrudniony cudzoziemiec zakończy świadczenie pracy na co najmniej 3 miesiące przed planowaną datą rozwiązania umowy.
Uwaga! Istnieje uproszczona procedura umożliwiająca zatrudnienie obywateli Ukrainy (jak również Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Rosji). W tym wypadku pracodawca nie musi składać do urzędu wojewódzkiego wniosku o zezwolenie na pracę. Wystarczy złożyć w powiatowym urzędzie pracy oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Takie oświadczenie uprawnia jednak tylko do wykonywania pracy w okresie do 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy i nie może być to praca sezonowa.
