Osiedlowa biblioteka, klub seniora, kawiarnia, catering, pralnia, prowadzenie zajęć edukacyjnych dla dzieci, hostel, bar mleczny czy hotel dla zwierząt. To tylko kilka przykładowych pomysłów, które z powodzeniem są realizowane w ramach spółdzielni socjalnych w całej Polsce. Na jakich zasadach funkcjonuje takie przedsiębiorstwo społeczne? W jakim celu się je tworzy?
Charakterystyka spółdzielni socjalnej
Założenie spółdzielni socjalnej to przede wszystkim szansa na powrót do aktywności zawodowej osób z jakichś przyczyn zagrożonych wykluczeniem. Spółdzielnia na siebie zarabia, ale można ją także dokapitalizować, czemu służą m.in. dotacje z Funduszu Pracy i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pełni ważne funkcje w społeczności lokalnej, dając szansę na pracę osobom, które niekoniecznie miałyby ją na wolnym rynku.
Kto może otworzyć własną spółdzielnię socjalną?
Spółdzielnię socjalną mogą założyć m.in.:
- bezrobotni,
- osoby do 30. roku życia oraz po 50. roku życia, pozostające bez zatrudnienia i zarejestrowane w urzędzie pracy jako osoby poszukujące pracy,
- niepełnosprawni,
- osoby chore psychicznie,
- osoby wychodzące z bezdomności,
- uchodźcy,
- osoby usamodzielniane,
- osoby zwalniane z zakładów karnych,
- osoby uzależnione po terapii.
Pełną listę podmiotów uprawnionych do założenia spółdzielni znaleźć można w art. 4. ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. 2006 Nr 94 poz. 651).
Jakie warunki trzeba spełnić?
Aby założyć spółdzielnię, muszą zebrać się co najmniej trzy osoby fizyczne (a następnie znaleźć w ciągu pierwszy 12 miesięcy działalności kolejne dwie osoby) lub dwie osoby prawne (np. organizacje pozarządowe). By wspólne przedsiębiorstwo miało szansę zaistnieć na rynku i przetrwać, ważny jest pomysł. Przedmiot działalności powinien odpowiadać za zapotrzebowanie na usługi czy produkty w regionie i być związany z umiejętnościami członków spółdzielni. Mając plan, należy stworzyć statut i zatwierdzić go na zebraniu założycielskim, z którego powstaje protokół. Następnie dokonuje się rejestracji działalności w KRS-ie i dopełnia formalności w innych instytucjach (m.in. składa się wniosek o wydanie nr REGON do GUS-u, zakłada się konto bankowe).
Dlaczego warto założyć spółdzielnię socjalną?
Wspólne przedsiębiorstwo funkcjonuje dzięki osobistej pracy członków i pracowników spółdzielni. Ma w zasadzie dwa główne cele:
• społeczną reintegrację członków i pracowników spółdzielni socjalnej, a więc odbudowanie i podtrzymanie umiejętności uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej i pełnienia ról społecznych,
• zawodową reintegracji członków i pracowników, pozwalającą odbudować i podtrzymać ich zdolność do samodzielnego funkcjonowania na rynku pracy.
Spółdzielnia socjalna w praktyce oznacza możliwość satysfakcjonującego funkcjonowania w społeczeństwie dla osób niepełnosprawnych i borykających się z różnymi życiowymi problemami. To szansa na stworzenie miejsca pracy w przyjaznych warunkach – spółdzielcza umowa o pracę jest zawsze zawierana z każdym członkiem wspólnego przedsiębiorstwa, każdy też otrzymuje wynagrodzenie. W przypadku spółdzielni nadrzędną wartość nad zyskiem z działalności ma realizacja społecznych celów, dlatego też ta forma traktowana jest preferencyjnie, jeśli chodzi o opłaty i zwolnienia podatkowe.
