Brak terminu ograniczającego możliwość żądania przez ZUS zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń jest niezgodny z Konstytucją. Tak uznał Trybunał Konstytucyjny (TK) w wyroku z dnia 06.07.2016 r., sygn. akt P 131/ 15.
RPO - uprawnienia ZUS naruszają zasadę zaufania obywatela do państwa oraz pewności prawa
Trybunał Konstytucyjny badał kwestię zwrotu świadczeń w odniesieniu do pytania prawnego jakie zadał Sąd Rejonowy dla Warszawy Żoliborza. Sąd ten poddał w wątpliwość możliwość wydania decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego, bez względu na upływ czasu, przekraczający 15 lat od daty wypłaty nienależnie pobranego świadczenia.
Do postępowania przed Trybunałem przystąpił również Rzecznik Praw Obywatelskich. W ocenie RPO obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie pokazuje, że ustawodawca zbyt dużą wagę przywiązuje do ochrony interesu publicznego, a zbyt małą do ochrony socjalnej jednostki. Rzecznik wskazał również, że art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w zakresie, w jakim pozwala ZUS dochodzić nienależnie pobranych świadczeń, bez względu na upływ czasu od ostatniej wypłaty jest niezgodny z zasadami zaufania obywatela do państwa i pewności prawa.
Uprawnienia ZUS muszą zostać ograniczone
Podobne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny rozstrzygając sprawę. Przede wszystkim uznał, że uprawnienie ZUS wynikające z art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych narusza Konstytucję w odniesieniu do zasady demokratycznego państwa prawa oraz równości wobec prawa.
Ważne!
Trybunał uznał za celowe wprowadzenie czasowego ograniczenia możliwości żądania przez ZUS zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego wskazali również na furtkę jaką aktualne brzmienie przepisu - art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - daje ZUS, usprawiedliwiając i pozwalając na opieszałość tegoż organu, gdy tymczasem powinien on działać bez zbędnej zwłoki. ZUS jako dysponent publicznych środków posiada konieczne instrumenty prawne, które pozwalają mu weryfikować kto jest nadal uprawniony do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Podstawa prawna:
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6.07.2016 r., sygn. akt P 131/15
