Auto służbowe na niektórych stanowiskach jest niezbędne do pracy. a niekiedy samochód służbowy do celów prywatnych stanowi po prostu atrakcyjny benefit do pensji. Co jednak w sytuacji, gdy pracownik miał stłuczkę lub w inny sposób doszło do uszkodzenia auta? Czy w tym wypadku można powołać się na odpowiedzialność finansową pracownika za błędy i obciążyć go kosztami naprawy?
Odpowiedzialność materialna pracownika – co to jest?
Odpowiedzi na powyższe pytania dostarcza Dział Piąty Kodeksu pracy, w całości poświęcony odpowiedzialności materialnej pracownika. Okazuje się, że w przypadku uszkodzenia samochodu – lub jakiegokolwiek innego mienia będącego własnością firmy – kwestią kluczową jest ustalenie, czy doszło do tego z winy pracownika w wyniku „niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych” (art. 114. K.p.). Tylko w takim wypadku można mówić o odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika.
Ponadto „pracownik ponosi odpowiedzialność na szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda” (art. 115. K.P.). To pracodawca musi udowodnić, że wina za uszkodzone mienie leży po stronie pracownika, wskazując na przykład na okoliczności zajścia.
W przypadku zawinienia pracownika firma może żądać od niego odszkodowania. Wysokość obciążenia pracownika jest uzależniona od tego, czy wina powstała w wyniku:
• umyślnego działania na szkodę pracodawcy – pracownik w całości pokrywa koszty związane z naprawieniem szkody (art. 122. K.p.),
• nieumyślnej winy pracownika – wówczas „odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody” (art.119. K.p.).
Uszkodzone auto służbowe – kto ponosi odpowiedzialność finansową za naprawę szkód?
Szczególne przepisy są stosowane w przypadku tzw. powierzenia mienia pracownikowi z obowiązkiem zwrotu – a takie rozwiązanie często jest stosowane w przypadku dysponowania samochodami służbowymi w firmie.
Na powierzenie mienia z obowiązkiem zwrotu pracownik musi się dobrowolnie zgodzić – w celu uniknięcia niejasności i ewentualnych sporów, warto zadbać o to, by zgoda miała formę pisemną. Następnie pracodawca wydaje podwładnemu mienie, przy czym pracownik musi mieć możliwość sprawdzenia jego stanu pod względem liczby, jakości czy wartości finansowej. Co więcej, w trakcie użytkowania mienia pracodawca powinien umożliwić podwładnemu weryfikowanie stanu mienia.
Możliwość kontrolowania stanu mienia – w tym wypadku samochodu służbowego dla pracownika – jest tu bardzo istotna. Pracownik odpowiada bowiem w pełnej wysokości za szkodę powstałą w mieniu powierzonym, niezależnie od tego, czy doszło do niej z powodu umyślnego działania czy winy nieumyślnej.
Podwładny może uwolnić się od odpowiedzialności tylko wtedy, gdy wykaże, że „szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia” (art. 124. K.p.).
